روسو و اصطلاح شناسي فلسفي

« خوانندگان دقيق، خواهش مي کنم شتاب زده مرا به تناقض گويي متهم نکنيد. با توجه به فقر زبان، نتوانستم از تناقض گويي در الفاظ بپرهيزم. اما صبر کنيد ».(1) با اين جملات خود روسو پيشاپيش خواننده اش را از ابهامِ کلمات آگاه مي
پنجشنبه، 3 مهر 1393
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
روسو و اصطلاح شناسي فلسفي
روسو و اصطلاح شناسي فلسفي

 

نويسنده: آندره شاراک
مترجم: ياسمن مَنو





 

« خوانندگان دقيق، خواهش مي کنم شتاب زده مرا به تناقض گويي متهم نکنيد. با توجه به فقر زبان، نتوانستم از تناقض گويي در الفاظ بپرهيزم. اما صبر کنيد ».(1) با اين جملات خود روسو پيشاپيش خواننده اش را از ابهامِ کلمات آگاه مي کند، چون ممکن است اين ابهام تناقض در نظام فکري او به نظر آيد، حال آن که نويسنده ي اميل همواره مدعي بوده که فلسفه اش از انسجام عميقي برخوردار است: « من در مورد مسائل مخلتف، اما همواره در چارچوب اصولي يکسان نوشته ام ».(2) به واقع، منظور او مستور کردن جابه جايي ها و بازبيني هايي است که همواره در مطالعه ي واژگان يک فيلسوف مي توان يافت. اما اگر دغدغه ي روسو به ايجاد يک نظام فکري را جدي بگيريم، حتي اگر فقط در متون مختلف به حالت نظام مندي آن ها اذعان داشته باشيم، در اين صورت بايد سعي کنيم دريابيم که چه موضوعات فلسفي اي مسئله ي « فقر زبان » را بر مي انگيزند. چون در اين جا نقش نشانه ها مطرح است، مي توان به درس بزرگي که قرن هجدهم از مطالعه ي لاک و کند ياک گرفت، مراجعه کرد: « پيرو نکته ي حکيمانه ي کشيش کندياک، يکي از شروط اساسي براي درک مطلب ارائه ي مسائل در روابط خاص شان است »(3). دقيقاً همين الزام است که روسو را وا مي دارد تا از ابهام زبان فلسفي شکايت کند. به طور اجمالي، ابهام واژگان ناشي از تنوع شرايطي است که موضوع يا حالتي را از واژگان بيان مي کنند، به موردي خاص بدل مي کند. نظريه ي اصلي که اين واژگان در پي توضيح آن است، اين است که ويژگي هاي هر سرشتي (مانند سرشت انسان) به عقيده ي روسو به تمامي قابل تعيين نيست، چون از روابطي که در آن جا دارد، منتزع مي شود؛ و ابهامات موجود در واژگان نويسنده ي ژنوي بيش تر ناشي از اين است که روابط مسائل را عميقاً تغيير مي دهند، بدون آن که واژه ها را عوض کنند. در اين صورت به جاي آن که از تناقض هاي روسو صحبت کنيم، به شيوه اي فروتنانه تر، به ذکر پارادوکس ها يعني تضادهاي ظاهريِ ناشي از تغيير شرايط بسنده مي کنيم؛ تغييري که با اين حال نمي تواند سرشت انساني را به ضد خود تبديل کند.

پي‌نوشت‌ها:

1. قرار داد اجتماعي، کتاب ششم، فصل چهارم، جلد IIT ص 373.
2. نامه به کريستف دوبومون، جلد IV، ص 928.
3. دانش نامه، مقاله ي "Conception".

منبع مقاله :
شاراک، آندره، (1386)، واژگان روسو، ياسمن مَنو، تهران: نشر ني، چاپ اول.

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی
آداب پیام دادن؛ زمان‌سنجی، لحن نوشتار و احترام به حریم خصوصی