آشنایی با نام های خداوند: الرقیب

عدد ابجدی: 312 الرقیب به معنی حافظ و نگه دارنده ی مخلوقات است. در همه ی حالات و به معنی مراقب و ناظر در احوال خلایق نیز آمده است، به طوری که غافل از هیچ موجودی و جاهل به حال هیچ مخلوقی نیست و این اسم، ذکر حضرت شعیب علیه السلام بوده است که به برکت آن گوسفندان او از گرگ محفوظ مانده اند.
 

در خبر است که هفت مرتبه خواندن این اسم برای دفع شرّ دشمن قوی مجرّب است و مداومت بر این اسم برای حفظ مال و اهل و عیال از جمیع بلیّات نافع است و همراه داشتن مکسَّر این اسم نیز همین فایده را دارد:

ر	ق	ی	ب
ب	ر	ی	ق
ق	ب	ی	ر

  شکل شماره(1)
 

و اگر کسی این اسم را سیصد و دوازده مرتبه بخواند برای سلامتی از همه ی آفات بسیار مؤثر است و نظرکردن در این مربّع خواص بسیار دارد:

ر	ق	ی	ب
ی	ب	ر	ق
ب	ی	ق	ر
ق	ر	ب	ی

  شکل شماره (2)

پژوهه در مفهوم الرّقیب از مترجم

این واژه از اسمای خداوند به معنی «نگهبان» می باشد که وزن صرفی آن- صفت مشبهه- دلالت بر دوام آن دارد و سه بار در قرآن کریم ذکر شده است. در اصل به کسی می گویند که از محل مرتفعی به اوضاع نظارت کند و سپس به معنی «حافظ و نگهبان چیزی» آمده است، زیرا نگبهانی از لوازم نظارت است.

بنابه گزارش "فخررازی" در تفسیر «الرقیب» دو معنی وجود دارد:

1) رقیب به معنی نگهدارنده- حافظ- که دائماً بدون هرگونه غفلتی به شیء موردنظرش توجّه دارد. پس اطلاق این اسم به خداوند به معنی حافظ دقیق احوال موجود و عالِم به حرکات و گفتار اوست. بنابراین "رقیب"؛ حدّ ترکیبی اسم حفیظ و علیمٌ خواهد بود که گویی در آن وجه ترساندن بنده مدّنظر می باشد، و همین وصف در سوره ی «ق» آیه 18-مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاَّ لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ - به گفته مفسّران بر ملائک نیز اطلاق شده است.

2) "رقیب" به معنی منتظر که در خداوند مفروض نمی باشد. چه انتظار منوط به حالت منتظره در شیء و بالتّبع مادّه است که فرض آن در خدا وجهی ندارد. پس اطلاق این اسم بر خدا بدین معنی نبوده و به لازمش حمل می گردد. یعنی خداوند از عُبّاد انتظار دارد که به کمالشان برسد. در قرآن کریم مصدر این اسم بدین معنی در باب افتعال به صراحت آمده است:«فَارْتَقِبْ إِنَّهُمْ مُرْتَقِبُونَ‌ ». (دخان/59). مسأله ی مراقبه در مورد بنده یکی از حالات بسیار ارزشمند روحانی است که دو مورد قابل بررسی می باشد:

1- مراقبه یعنی این که بنده همیشه و در همه حال متوجّه پروردگار و مستغرق در دریای عظمت و جمال و جلال او باشد و در تمام اعمال و رفتار، خشنودی حق را در نظر بگیرد و آنی از او غافل نگردد.

2- بنده آنچه را که از معنویات و عرفان به دست آورده است مراقبت کند که از دست ندهد و از او سلب توفیق نشود تا مبادا از آنچه که بدان عازم شده و عهد کرده، تخلّف کند.

پس در حقیقت مراقبه این است که بدانیم خداوند بر ما و هرچه می کنیم و می اندیشیم مطلع است؛ او ظاهر و باطن هر موجودی را می بیند و هر انسانی که بدین مرتبه از شناخت و معرفت برسد ظاهر و باطنش در محضر حقتعالی مؤدب خواهد بود و چون خدا را شاهد و ناظر بر اعمال خویش می داند هرگز مرتکب گناه و نافرمانی او نمی شود.

"امیرالمؤمنین علی" علیه السلام در دعای ارزشمند کمیل می فرماید: «بار پروردگارا! هر کار زشت و گناهی را به فرشتگان مأمور خود امر بر نگارش نموده ای همانا که به حفظ آنچه کرده ایم موکل و شاهد بر جوارج من گردانیدی و فوق آن فرشتگان تو، خود مراقب من و شاهد و ناظر بر اعمال من هستی که حتّی به فضل و رحمت خویش آنها را از نظر فرشتگان پنهان و مخفی داشته ای».

و چون زلیخا، "یوسف" صدیق و پاک را دعوت به حرام کرد اوّل برخاست و روی بتی را که به خدایی قبول داشت با پارچه ای کشید؛ "یوسف" علیه السلام گفت تو از سنگی شرم می داری من چگونه از پروردگار آسمانها و زمین شرم نکنم؟! در پایان متذکر می شویم واژه ی «رقیب» در اصل از «رقبه» که به معنی «گردن» است گرفته شده و این معنی یا به خاطر آن است که شخص حافظ و مراقب، گردن کسی را که در حفاظت اوست حفظ می کند (کنایه از این که جان او را حفظ می کند) و یا به خاطر این که گردن می کشد تا برنامه ی پاسداری و حفاظت را انجام دهد.
منبع: شریف کاشانی، ملاحبیب الله؛ (1383)، خواص و مفاهیم اسماء الله الحُسنی(نامهای زیبای خداوند)، ترجمه ی محمدرسول دریایی، تهران: نشر صائب، چاپ ششم