0
ویژه نامه ها

پرسش :

آيا حيوانات علاوه بر حشر در قيامت، حيات برزخي هم دارند؟


پاسخ :
پاسخ اين سؤال مثبت است و براي اثبات آن، دو مطلب را بايد تبيين کرد:
1. در قيامت همه‏ي حيوانات بلکه همه‏ي موجودات محشور مي‏شوند.
2. عالم برزخ، واسطه‏ي بين دنيا و آخرت است، لذا هر موجودي که به آخرت مي‏رود، بايد از عالم برزخ بگذرد.
در مورد مطلب اول، علامه طباطبايي »ره« با توجه به آيات شريفه‏ي قرآن کريم و مباحث فلسفي صدرالمتألهين، نشان مي‏دهند که تمامي موجودات رستاخيز دارند. دليل عقلي و فلسفي اين مسأله، توجه به علت غايي داشتن همه‏ي مخلوقات است و آياتي از قرآن که خلقت عالم را بر حق و نه بر باطل‏دانسته‏اند، (مثلا آيه‏ي 27 سوره‏ي ص: »و ما خلقنا السماء و الأرض و ما بينهما باطلا« و يا آيه‏ي 8 سوره‏ي روم: »ما خلقنا السماوات و الأرض و ما بينهما إلا بالحق و أجل مسمي«)، نيز در واقع اشاره به همين دليل عقلي دارند.
اما قرآن کريم به همين بيان اجمالي بسنده نکرده و صراحتا حشر تمامي موجودات را مطرح کرده است.
در مورد حشر موجودات زنده، مي‏فرمايد: »و ما من دابة في الأرض و لا طائر يطير بجناحيه إلا أمم أمثالکم ما فرطنا في الکتاب من شي‏ء ثم إلي ربهم يحشرون« (انعام 38/6: و هيچ جنبنده‏اي در زمين نيست و هيچ پرنده‏اي با دو بال خود پرواز نمي‏کند، مگر آن که آن‏ها [نيز] امت‏هايي مانند شما هستند. ما هيچ چيز را در کتاب [لوح محفوظ] فرو گذار نکرديم، سپس [همه] به سوي پروردگارشان محشور خواهند شد) يا »و إذا الوحوش حشرت« (تکوير 5/81: و هنگامي که حيوانات محشور شوند) و در مورد حشر موجودات غير جاندار مي‏فرمايد: »و من أضل ممن يدعوا من دون الله من لا يستجيب له يوم القيامة و هم عن دعائهم غافلون« - »و إذا حشر الناس کانوا لهم أعداء و کانوا بعبادتهم کافرين« (احقاف 5/46: و کيست گمراه‏تر از آن کس، به جاي خدا کسي را مي‏خواند که تا روز قيامت او را پاسخ نمي‏دهد، از دعاي او بي‏خبر است و چون مردم محشور مي‏شوند، دشمنان آنان باشند و به عبادتشان انکار ورزند) يا »ذلکم الله ربکم له الملک و الذين تدعون من دونه يا يملکون من قطمير« - »إن تدعوهم لا يسمعوا دعائکم ولو سمعوا ما استجابوا لکم و يوم القيامة يکفرون بشرککم و لا ينبئک مثل خبير« (فاطر 13 - 14/35: اين است خدا، پروردگار شما و فرمانروايي از آن اوست، کساني را که جز او مي‏خوانيد، مالک پوست هسته‏ي خرمايي هم نيستند. اگر آن‏ها را بخوانيد، دعاي شما را نمي‏شنوند و اگر هم بشنوند، اجابتتان نمي‏کنند و روز قيامت شرک شما را انکار مي‏کنند و [هيچ کس] چون [خداي] آگاه، تو را با خبر نمي‏کند) که تعابيري همچون »من لا يستجيب له« و امثال آن، دلالت روشني دارند که اين معبود آنان که در قيامت محشور مي‏شود، از سنخ گياهان و جمادات بوده است. (بحث مفصل درباره‏ي اين مسأله، در جلد بعدي خواهد آمد، ان‏شاءالله)
در مورد مطلب دوم، علامه طباطبايي مي‏فرمايند: »در فلسفه ثابت شده است که ميان عالم جسم و جسمانيات و عالم اسما و صفات خداوندي، دو عالم ديگر وجود دارد: عالم عقل و عالم مثال، و هر موجودي ضرورتا به مبدأ خويش باز مي‏گردد.... از ديگر مطالب اثبات شده آن که عالم مثال همچون برزخي است ميان عقل مجرد و موجودات مادي.« (انسان از آغاز تا انجام، ص 77)
ايشان معتقدند که به خصوص آيه‏ي 38 سوره‏ي انعام، که در بالا ذکر شد، دلالت بر اين دارد که تأسيس اجتماعاتي که در بين تمامي انواع حيوانات ديده مي‏شود، تنها به منظور رسيدن نتايج طبيعي و غير اختياري، مانند تغذيه، نمو و توليد مثل که تنها محدود به حيات دنياست، نمي‏باشد، بلکه اين اجتماعات براي اين تأسيس شده است تا هر نوعي از حيوانات، مانند آدميان به قدر شعور و اراده‏اي که دارند، به سوي هدف‏هاي نوعيه‏اي که دامنه‏اش تا بيرون از اين محدوده؛ يعني عوالم پس از مرگ هم کشيده شده است، رهسپار و در نتيجه آماده زندگي ديگري شوند. (ترجمه‏ي تفسير الميزان، ج 7، ص 111؛ ذيل آيه‏ي 38 سوره‏ي انعام)
)لازم به ذکر است که بسياري از عرفا و حکماي اسلامي - مانند ابن‏عربي (ابن‏عربي، الفتوحات المکيه، باب 373) و ملاصدرا (ملاصدرا، الأسفار الأربعة، ج 9، ص 248 به بعد) - نيز به زندگي برزخي ساير موجودات، همچون حيوانات و گياهان اشاره کرده‏اند.(
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
بقعه شاه عباس غیب - خروک
بقعه شاه عباس غیب - خروک

بقعه شاه عباس غیب - خروک

بقعة صفا انگیز - کبگان
بقعة صفا انگیز - کبگان

بقعة صفا انگیز - کبگان

هزینه واکسیناسیون چقدر است؟
هزینه واکسیناسیون چقدر است؟

هزینه واکسیناسیون چقدر است؟

انفجار مهیب در مرکز فلسطین اشغالی
انفجار مهیب در مرکز فلسطین اشغالی

انفجار مهیب در مرکز فلسطین اشغالی

بند ۹ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی
بند ۹ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

بند ۹ استغفار هفتادبندی امیرالمومنین (ع)/ میثم مطیعی

غریب کوچه‌ها شدن با من، غریب کربلا شدن با تو (زمزمه)/ مطیعی
غریب کوچه‌ها شدن با من، غریب کربلا شدن با تو (زمزمه)/ مطیعی

غریب کوچه‌ها شدن با من، غریب کربلا شدن با تو (زمزمه)/ مطیعی

تلاوت آیه 112 سوره انبیاء و ابتدای سوره حج/ استاد نعینع
تلاوت آیه 112 سوره انبیاء و ابتدای سوره حج/ استاد نعینع

تلاوت آیه 112 سوره انبیاء و ابتدای سوره حج/ استاد نعینع

تلاوت آیه 185 سوره بقره/ امین پویا
تلاوت آیه 185 سوره بقره/ امین پویا

تلاوت آیه 185 سوره بقره/ امین پویا

شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن.../ محمد اللیثی
شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن.../ محمد اللیثی

شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن.../ محمد اللیثی

نظری کن که سر به راه شوم (مناجات با خدا)/ میثم مطیعی
نظری کن که سر به راه شوم (مناجات با خدا)/ میثم مطیعی

نظری کن که سر به راه شوم (مناجات با خدا)/ میثم مطیعی

انصاف حیرت انگیز امیرالمؤمنین(ع)/ استاد حامد کاشانی
انصاف حیرت انگیز امیرالمؤمنین(ع)/ استاد حامد کاشانی

انصاف حیرت انگیز امیرالمؤمنین(ع)/ استاد حامد کاشانی

مناجات خوانی حاج مهدی رسولی
مناجات خوانی حاج مهدی رسولی

مناجات خوانی حاج مهدی رسولی

استوری | مناجات با خدا
استوری | مناجات با خدا

استوری | مناجات با خدا

چروکیدگی و نازکی برگها در گیاه سانسوریا
چروکیدگی و نازکی برگها در گیاه سانسوریا

چروکیدگی و نازکی برگها در گیاه سانسوریا

انسان های صالح چگونه میمیرند!
انسان های صالح چگونه میمیرند!

انسان های صالح چگونه میمیرند!

شهید حسین بادپا با بیان حاج قاسم
شهید حسین بادپا با بیان حاج قاسم

شهید حسین بادپا با بیان حاج قاسم

پاسخ به حادثه نطنز به روایت تحلیلگر مشهور عرب!
پاسخ به حادثه نطنز به روایت تحلیلگر مشهور عرب!

پاسخ به حادثه نطنز به روایت تحلیلگر مشهور عرب!

حکمت | جانم آزاد مهرم حلال! / استاد حسینی قمی
حکمت | جانم آزاد مهرم حلال! / استاد حسینی قمی

حکمت | جانم آزاد مهرم حلال! / استاد حسینی قمی

مزد روزه‌داری واقعی
مزد روزه‌داری واقعی

مزد روزه‌داری واقعی

گل یونس دلفی در لیگ کرواسی!
گل یونس دلفی در لیگ کرواسی!

گل یونس دلفی در لیگ کرواسی!

ماه میهمانی خدا
ماه میهمانی خدا

ماه میهمانی خدا