پرسش :

درمان نا اميدي شديد از بخشش خداوند و بد بيني به خويش چیست؟

پاسخ :
ابتدا بهتر است روايتي را براي شما نقل کنيم به شرح زير:
أَدْخِلْ عَلَيَّ الشَّابَّ يَا مُعَاذُ فَأَدْخَلَهُ عَلَيْهِ فَسَلَّمَ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ ثُمَّ قَالَ مَا يُبْکِيکَ يَا شَابُّ قَالَ کَيْفَ لَا أَبْکِي وَ قَدْ رَکِبْتُ ذُنُوباً لَوْ أَخَذَنِيَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِبَعْضِهَا أَدْخَلَنِي نَارَ جَهَنَّمَ وَ لَا أَرَانِي إِلَّا سَيَأْخُذُنِي بِهَا وَ لَا يَغْفِرُ لِي أَبَداً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص هَلْ أَشْرَکْتَ بِاللَّهِ شَيْئاً قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أُشْرِکَ بِرَبِّي شَيْئاً قَالَ أَ قَتَلْتَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ قَالَ لَا فَقَالَ النَّبِيُّ ص يَغْفِرُ اللَّهُ لَکَ ذُنُوبَکَ وَ إِنْ کَانَتْ مِثْلَ الْجِبَالِ الرَّوَاسِي قَالَ الشَّابُّ فَإِنَّهَا أَعْظَمُ مِنَ الْجِبَالِ الرَّوَاسِي فَقَالَ النَّبِيُّ ص يَغْفِرُ اللَّهُ لَکَ ذُنُوبَکَ وَ إِنْ کَانَتْ مِثْلَ الْأَرَضِينَ السَّبْعِ وَ بِحَارِهَا وَ رِمَالِهَا وَ أَشْجَارِهَا وَ مَا فِيهَا مِنَ الْخَلْقِ- (قَالَ الشَّابُّ فَإِنَّهَا أَعْظَمُ مِنَ الْأَرَضِينَ السَّبْعِ وَ بِحَارِهَا وَ رِمَالِهَا وَ أَشْجَارِهَا وَ مَا فِيهَا مِنَ الْخَلْقِ) فَقَالَ النَّبِيُّ ص يَغْفِرُ اللَّهُ لَکَ ذُنُوبَکَ وَ إِنْ کَانَتْ مِثْلَ السَّمَاوَاتِ وَ نُجُومِها وَ مِثْلَ الْعَرْشِ وَ الْکُرْسِيِّ قَالَ فَإِنَّهَا أَعْظَمُ مِنْ ذَلِکَ قَالَ فَنَظَرَ النَّبِيُّ ص إِلَيْهِ کَهَيْئَةِ الْغَضْبَانِ ثُمَّ قَالَ وَيْحَکَ يَا شَابُّ ذُنُوبُکَ أَعْظَمُ أَمْ رَبُّکَ فَخَرَّ الشَّابُّ عَلَي وَجْهِهِ وَ هُوَ يَقُولُ سُبْحَانَ رَبِّي مَا شَيْ‏ءٌ أَعْظَمَ مِنْ رَبِّي رَبِّي أَعْظَمُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مِنْ کُلِّ عَظِيمٍ فَقَالَ النَّبِيُّ ص فَهَلْ يَغْفِرُ لَکَ الذَّنْبَ الْعَظِيمَ إِلَّا الرَّبُّ الْعَظِيمُ الْخَبَر
خلاصه ترجمه روايت:
جواني گريان خدمت آقا رسول الله صلي الله عليه وآله مي رسد. حضرت مي فرمايند: چرا گرياني، جوان عرض مي کند چرا گريان نباشم در حالي که گناهي بزرگ مرتکب شده ام و خداوند آنرا نمي آمرزد و من در آتش خواهم سوخت، حضرت مي فرمايند: مشرک شده اي به خداوند، گناه تو هر چقدر بزرگ باشد خداوند متعال مي آمرزد آنرا جوان عرض مي کند گناه من از کوه، زمين، آسمان و ستارگان هم بزرکتر است حضرت مي فرمايد: گناه تو بزرگتر است يا خداوند جوان عرض مي کند خداوند متعال. حضرت فرمودند: گناه تو هر چقدر بزرگ باشد خداوند بزرگ و مهربان آن را مي آمرزد.
اولين و مهمترين نکته اي که شما بايد به آن توجه کنيد و ايمان بياوريد اين است که انسان هيچگاه نبايد از رحمت خداوند نااميد شود بخاطر همين خداوند نااميدي از رحمت و بخشش خودش را از گناهان کبيره شمرده است و صراحتا در قرآن به آن اشاره کرده است ولا تايئَسُوا مِنْ رَوح اللَّهِ إنّهُ لا يايئَسُ مِنْ روحِ اللَّهِ الا القومُ الکافِروُن[1] و نوميد مباشيد از رحمت خدا؛ چه تنها کافران از رحمت خداوند، نا اميدند.حتي خداوند در سوره فرقان آيه 70 مي فرمايد: «کسي که توبه کند و ايمان آورد و کار نيکو کند، خداوند، بدي هاي آنان را به نيکي ها مبدّل مي کند».با وجود داشتن چنين خدايي که نه تنها بدي ها را مي بخشد بلکه آنها را تبديل به خوبي مي کند آيا نااميدي صحيح است، آگاه باشيد که شيطان از راه نااميدي بر شما وارد شده است و از اين راه مي خواهد شما را گمراه کند در روايات نيز به ما دستور داده شده که به رحمت خداوند در هر حالي اميدوار باشيم
روايت کرده اند که کودکي را در يکي از جنگ ها، اسير گرفته بودند و در مَن يزيد (مزايده و حراج) نهاده، در روزي به غايت گرم. زني را از خيمه، چشم بر آن کودک افتاد، شتابان دويد و اهل آن خيمه از پس وي مي دويدند، تا کودک را بگرفت و به سينه خويش باز نهاد و گرما از او مي راند. وي گفت: «اين پسر من است». مردمان، چون آن بديدند، بگريستند و دست از همه کار بداشتند از بزرگي شفقت او. پس رسول(ص) آن جا رسيد و قصّه با وي بگفتند. او شاد شد از رحيمْ دلي و گريستنِ ايشان، و گفت: «عجب آمد شما را از شفقت و رحمت اين زن بر پسر؟». گفتند: «آري يا رسول اللّه!». گفت: «خداي - تعالي - بر همگان، رحيم تر است که اين زن بر پسر خويش». پس مسلمانان از آن جا پراکنده شدند بر حالِ شادي و سروري که مثل آن نبوده بود[2]
با اين اوصاف توبه از هر گناهي امکان پذير است و خداوند بسيار توبه پذير، در اين راه نبايد اسير دامهاي شيطان شد و با کمال اميد به خداي متعال به خودش پناه بريم و اوست که خود وعده کرده است که توبه کنندگان را رد نمي کند و مي پذيرد يا أَيهَا الَّذينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَي اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً عَسي‏ رَبُّکُمْ أَنْ يکَفِّرَ عَنْکُمْ سَيئاتِکُمْ وَ يدْخِلَکُمْ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ يوْمَ لا يخْزِي اللَّهُ النَّبِي وَ الَّذينَ آمَنُوا مَعَهُ نُورُهُمْ يسْعي‏ بَينَ أَيديهِمْ وَ بِأَيمانِهِمْ يقُولُونَ رَبَّنا أَتْمِمْ لَنا نُورَنا وَ اغْفِرْ لَنا إِنَّکَ عَلي‏ کُلِّ شَي‏ءٍقَديرٌ[3] يعني: اي کساني که ايمان آورده‏ايد، به درگاه خدا توبه‏اي راستين کنيد، اميد است که پروردگارتان بديهايتان را از شما بزدايد و شما را به باغهايي که از زير [درختان‏] آن جويبارها روان است درآورد. در آن روز خدا پيامبر [خود] و کساني را که با او ايمان آورده بودند خوار نمي‏گرداند، در حالي که نورشان از پيشاپيش آنان، و سمت راستشان، روان است مي‏گويند: «پروردگارا، نور ما را براي ما کامل گردان و بر ما ببخشاي، که تو بر هر چيز توانايي.»و در جاي ديگر مي فرمايد(قُلْ يا عِبادِي الَّذينَ أَسْرَفُوا عَلي أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يغْفِرُ الذُّنُوبَ جَميعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحيم[4] بگو اي بندگان من که به در باره خودتان اسراف کرده ايد از رحمت خدا نا اميد نشويد همانا خدا تمام گناهان را مي بخشد همانا او بخشنده و مهربان است.پس از امروز نااميدي و سخن يأس را فراموش کنيد و به فکر آينده باشيد و از خداوند متعال در همه حال کمک بگيريد و به ياد او باشيد چرا که خداوند مي فرمايد: الَّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللَّهِ أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب[5]‏ آنها کساني هستند که ايمان آورده‏اند، و دلهايشان به ياد خدا مطمئن (و آرام) است آگاه باشيد، تنها با ياد خدا دلها آرامش مي‏يابد!
پی نوشتها:
[1] سوره يوسف، آيه 87
[2] برگرفته از کيمياي سعادت، امام محمد غزالي، ج 2، ص 385 - 397.
[3] سوره تحريم،آيه 8
[4] الزمر-53
[5] رعد-28
www.shamimm.ir