پرسش :
سرگذشت حضرت يونس(عليه السلام)، در قرآن، چگونه بيان شده است؟
پاسخ :
حضرت يونس(عليه السلام) از پيامبران الهى بود كه براى قومى افزون بر يكصد هزار نفر، مبعوث شد. او آنان را به خداپرستى دعوت كرد، ولى آنان ابتدا وى را تكذيب كردند، تا اين كه حضرت يونس(عليه السلام) وعده ى عذاب داد و تركشان نمود. زمانى كه نشانه هاى عذاب را ديدند، دسته جمعى توبه كرده و ايمان آوردند؛ خداوند هم عذاب را دفع كرد.
وقتى كه حضرت يونس از قوم خود پرس و جو كرد، فهميد كه عذاب برطرف شده است (گويا از توبه ى آنان خبر نداشت)، ولى ديگر به سوى آن ها نرفت و در حالى كه غضب كرده بود، بر كشتى سوار شد. در بين راه يك نهنگ به كشتى حمله كرد و مسافران كشتى كه ديدند راه نجاتى نيست، تصميم گرفتند يك نفر را به دريا بيندازند تا بقيه نجات يابند. قرعه كشى كردند و سرانجام قرعه به نام يونس افتاد. او را به دريا انداختند و نهنگ وى را بلعيد و كشتى نجات يافت.
خداى متعال حضرت يونس را در شكم نهنگ چند شبانه روز حفظ كرد. يونس فهميد كه به نتيجه ى عمل خويش و آزمايش الهى گرفتار شده است؛ از اين رو به تضرع و زارى و توبه پناه جست و عرض كرد: (لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظّالِمِينَ)؛
خدايى جز تو نيست، تو منزّه و پاك هستى و من ستم كردم.»[1]
خداى متعال توبه ى او را پذيرفت و به نهنگ امر كرد او را در حالى كه بيمار و ضعيف شده بود در ساحل خشك رها كند؛ سپس خداوند، گياه كدو در كنارش رويانيد تا در سايه ى برگ هاى كدو، استراحت نمايد. وقتى حالش بهتر شد به طرف قوم خود رفت. مردم از او استقبال كردند و ايمان خود را اظهار نمودند، خداوند هم آن ها را از نعمت هاى فراوان بهره مند كرد.
قرآن درباره ى حضرت يونس مى فرمايد:
(إِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ* إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ* فَساهَمَ فَكانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ *فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ* فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ *لَلَبِثَ فِى بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ* فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِيمٌ* وَ أَنْبَتْنا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِين* وَ أَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْف أَوْ يَزِيدُونَ* فَآمَنُوا فَمَتَّعْناهُمْ إِلى حِين)؛
يونس از رسولان ما است، زمانى كه به كشتى پر از جمعيت فرار كرد و با آن ها قرعه افكند و مغلوب شد، ماهى عظيمى او را بلعيد، در حالى كه سزاوار سرزنش بود و اگر او از تسبيح كنندگان نبود، تا روز قيامت در آن جا مى ماند؛ پس او را در يك بيابان خشك افكنديم، و در حالى كه بيمار بود، در كنار او بوته ى كدو رويانيديم و او را به سوى جمعيّت يكصد هزار نفرى، يا بيشتر فرستاديم. آن ها ايمان آوردند و از اين رو تا زمان معيّنى آنان را از مواهب بهره مند كرديم.»[2]
نكته هاى آموزنده
1. بندگان صالح خداوند در همه حال بياد او هستند؛
2. كوچك ترين غفلت، از سوى اوليا و مقرّبان، عقوبت سختى در پى دارد و چنان كه از روايت[3] استفاده مى شود، گرفتارى حضرت يونس(عليه السلام)به دليل يك لحظه غفلت بود؛
3. بندگان گمراه هم ممكن است در هر لحظه اى هدايت شوند؛ بنابراين، نبايد از راهنمايى و ارشاد آنان نااميد شد.
4. دورى از خداوند و كفر، افزون بر عذاب آخرت، انسان را در دنيا به سختى مى افكند و ايمان به خداوند و توكل به او، افزون بر پاداش نيكو در جهان آخرت، در دنيا هم سبب آرامش انسان مى گردد.
پی نوشتها:
[1]. انبيا، 87؛ مجمع البيان، ج5، ص229، و ج7، ص 108.
[2]. صافات، آيات 139 ـ 148؛ ميزان الحكمه، ج4، ص 3174.
[3]. كافى، ج 2، ص 581، حديث15.
منبع: سرگذشت ها و عبرت ها در آيينه ى وحى، سيد مرتضى قافله باشى، انتشارات مركز مديريت حوزه علميه قم (1383).
حضرت يونس(عليه السلام) از پيامبران الهى بود كه براى قومى افزون بر يكصد هزار نفر، مبعوث شد. او آنان را به خداپرستى دعوت كرد، ولى آنان ابتدا وى را تكذيب كردند، تا اين كه حضرت يونس(عليه السلام) وعده ى عذاب داد و تركشان نمود. زمانى كه نشانه هاى عذاب را ديدند، دسته جمعى توبه كرده و ايمان آوردند؛ خداوند هم عذاب را دفع كرد.
وقتى كه حضرت يونس از قوم خود پرس و جو كرد، فهميد كه عذاب برطرف شده است (گويا از توبه ى آنان خبر نداشت)، ولى ديگر به سوى آن ها نرفت و در حالى كه غضب كرده بود، بر كشتى سوار شد. در بين راه يك نهنگ به كشتى حمله كرد و مسافران كشتى كه ديدند راه نجاتى نيست، تصميم گرفتند يك نفر را به دريا بيندازند تا بقيه نجات يابند. قرعه كشى كردند و سرانجام قرعه به نام يونس افتاد. او را به دريا انداختند و نهنگ وى را بلعيد و كشتى نجات يافت.
خداى متعال حضرت يونس را در شكم نهنگ چند شبانه روز حفظ كرد. يونس فهميد كه به نتيجه ى عمل خويش و آزمايش الهى گرفتار شده است؛ از اين رو به تضرع و زارى و توبه پناه جست و عرض كرد: (لا إِلهَ إِلاّ أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظّالِمِينَ)؛
خدايى جز تو نيست، تو منزّه و پاك هستى و من ستم كردم.»[1]
خداى متعال توبه ى او را پذيرفت و به نهنگ امر كرد او را در حالى كه بيمار و ضعيف شده بود در ساحل خشك رها كند؛ سپس خداوند، گياه كدو در كنارش رويانيد تا در سايه ى برگ هاى كدو، استراحت نمايد. وقتى حالش بهتر شد به طرف قوم خود رفت. مردم از او استقبال كردند و ايمان خود را اظهار نمودند، خداوند هم آن ها را از نعمت هاى فراوان بهره مند كرد.
قرآن درباره ى حضرت يونس مى فرمايد:
(إِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ* إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ* فَساهَمَ فَكانَ مِنَ الْمُدْحَضِينَ *فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ* فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ *لَلَبِثَ فِى بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ* فَنَبَذْناهُ بِالْعَراءِ وَ هُوَ سَقِيمٌ* وَ أَنْبَتْنا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِين* وَ أَرْسَلْناهُ إِلى مِائَةِ أَلْف أَوْ يَزِيدُونَ* فَآمَنُوا فَمَتَّعْناهُمْ إِلى حِين)؛
يونس از رسولان ما است، زمانى كه به كشتى پر از جمعيت فرار كرد و با آن ها قرعه افكند و مغلوب شد، ماهى عظيمى او را بلعيد، در حالى كه سزاوار سرزنش بود و اگر او از تسبيح كنندگان نبود، تا روز قيامت در آن جا مى ماند؛ پس او را در يك بيابان خشك افكنديم، و در حالى كه بيمار بود، در كنار او بوته ى كدو رويانيديم و او را به سوى جمعيّت يكصد هزار نفرى، يا بيشتر فرستاديم. آن ها ايمان آوردند و از اين رو تا زمان معيّنى آنان را از مواهب بهره مند كرديم.»[2]
نكته هاى آموزنده
1. بندگان صالح خداوند در همه حال بياد او هستند؛
2. كوچك ترين غفلت، از سوى اوليا و مقرّبان، عقوبت سختى در پى دارد و چنان كه از روايت[3] استفاده مى شود، گرفتارى حضرت يونس(عليه السلام)به دليل يك لحظه غفلت بود؛
3. بندگان گمراه هم ممكن است در هر لحظه اى هدايت شوند؛ بنابراين، نبايد از راهنمايى و ارشاد آنان نااميد شد.
4. دورى از خداوند و كفر، افزون بر عذاب آخرت، انسان را در دنيا به سختى مى افكند و ايمان به خداوند و توكل به او، افزون بر پاداش نيكو در جهان آخرت، در دنيا هم سبب آرامش انسان مى گردد.
پی نوشتها:
[1]. انبيا، 87؛ مجمع البيان، ج5، ص229، و ج7، ص 108.
[2]. صافات، آيات 139 ـ 148؛ ميزان الحكمه، ج4، ص 3174.
[3]. كافى، ج 2، ص 581، حديث15.
منبع: سرگذشت ها و عبرت ها در آيينه ى وحى، سيد مرتضى قافله باشى، انتشارات مركز مديريت حوزه علميه قم (1383).
