چهارشنبه، 24 دی 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

اهمیت سکوت در کلام امام کاظم علیه السلام

امام کاظم علیه السلام فرمودند:
دَلِیلُ الْعَاقِلِ التَّفَکُّرُ وَدَلِیلُ التَّفَکُّرِ اَلصَّمْتُ؛

نشانه عاقل، فکر کردن و نشانه فکر کردن، سکوت است.

بحارالانوار، ج 78، ص 300.
شرح حدیث:
امام على (علیه السلام) فرمودند: «بسیار خاموشى برگزین تا فکرت زیاد شود و عقلت نورانى گردد و مردم از دست تو سالم بمانند».{1}

سکوت و بهشت
سکوت سبب نجات از بسیارى از گناهان مى شود، درنتیجه کلید ورود به بهشت است. چنان که در حدیثى از پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) مى خوانیم که مردى نزد آن حضرت آمد (و طالب سعادت و نجات بود) پیغمبر (صلی الله علیه و آله) فرمودند: آیا تو را به چیزى راهنمایى کنم که خدا به وسیله آن تو را وارد بهشت مى سازد؟ عرض کرد: آرى اى رسول خدا! پیامبر (صلی الله علیه و آله) دستور به انفاق و یارى مظلوم و کمک ازطریق مشورت داد، و بعد فرمودند: «فَاصْمُتْ لِسانَکَ اِلاَّ مِنْ خَیْرٍ؛ سکوت اختیار کن جز از نیکى ها» و در پایان افزودند: «هرگاه یکى از این صفات در تو باشد، تو را به سوى بهشت مى برد».{2}

سکوت پسندیده و ناپسند
به این نکته مهم باید توجّه کرد که آنچه درباره اهمّیت سکوت و آثار مثبت آن ذکر شد، به این معنا نیست که سخن گفتن همه جا مذموم و ناپسند است، بلکه مبناى ستایش سکوت در آیات و روایات، بازداشتن انسان از پرگویى و سخنان بیهوده است وگرنه در بسیارى از موارد، سخن گفتن واجب و سکوت کردن حرام است.

بسیارى از عبادات، مثل نماز، تلاوت قرآن و اذکار به وسیله زبان انجام مى شود، امر به معروف و نهى از منکر، تعلیم علوم دینى، و ارشاد جاهل با زبان است. لذا سکوت و سخن گفتن هرکدام جایى و مقامى دارد و هریک داراى جنبه هاى مثبت و منفى است که باید جنبه هاى مثبت آن را گرفت و جنبه هاى منفى آن را رها کرد.{3}

سخنى از امام سجّاد (علیه السلام)
شخصى از آن حضرت پرسید: سخن گفتن افضل است یا سکوت؟
امام (علیه السلام) در جواب فرمودند:
«لِکُلِّ واحِـدٍ مِنْهُـما آفاتٌ فَاِذا سَـلِما مِنَ الاْفاتِ فَـالْکَلامُ اَفْضَـلُ مِنَ السُّـکُوتِ. قِیْلَ کَیْفَ ذلِکَ یَا بْنَ رَسُـولِ اللّهِ (علیه السلام)؟ قالَ: لِأَنَّ اللّهَ عَـزَّوَجَلَّ مـا بَعَثَ اْلاَنْبِیـاءَ وَالاَوصیـاءَ بِالسُّـکُوتِ، اِنَّما بَعَثَـهُمْ بِالْکَلامِ، وَلاَ استَحَـقَّـتِ الْجَنَّةُ بِالسُّـکُوتِ وَلا اْستَوْجَـبَتْ وِلایَةً بِالسُّـکُوتِ وَلا تَـوَقَّیَتِ النّارُ بِالسُکُوتِ اِنَّما ذلِکَ کُلُّهُ بِالْکَلامِ، ما کُـنْتُ لِأَعْدِلَ الْقَمَرَ بِالشَّـمْسِ اِنَّـکَ تَصِفُ فَـضْلَ السُّـکُوتِ بِالْـکَلامِ وَلَسْتَ تَصِفُ فَضْلَ الْکَلامِ بِالسُّـکُوتِ»؛

هرکدام از این دو آفاتى دارد، هرگاه هر دو از آفت در امان باشند، سخن گفتن از سکوت افضل است، عرض شد: اى پسر رسول خدا! این مطلب چگونه است؟ فرمود: خداوند متعال، پیامبران و اوصیاى آنها را به سکوت مبعوث و مأمور نکرد، بلکه آنها را به سخن گفتن مبعوث کرد، هرگز بهشت با سکوت به دست نمى آید، و ولایت الهى با سکوت حاصل نمى شود، و با سکوت رهایى از آتش دوزخ حاصل نمى گردد، همه اینها به وسیله کلام و سخن به دست مى آید، من هرگز ماه را با خورشید یکسان نمى کنم، حتّى هنگامى که مى خواهى فضیلت سکوت را بگویى آن را با کلام بیان مى کنى و هرگز فضیلت کلام را با سکوت شرح نمى دهى!».{4}

بنابراین، «سکوت» و «سخن گفتن» هرکدام در جاى خود نیکوست.{5}

پی‌نوشت‌ها:
1. میزان الحکمه، ج 5، ص 162، باب 2292، ح 10971.
2. اصول کافى، ج 2، ص 114، ح 5.
3. گفتار معصومین (علیهم السلام)، ج 3، ص 267-269، ح 41.
4. بحارالانوار، ج 71، ص 274، ح 1.
5. اخلاق در قرآن، ج 1، ص 306 و 305.

منبع: نخستین آفریده خدا، آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظله)، تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی، انتشارات امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم، 1394.


ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
شهرستان گراش کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
شهرستان گراش کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
نامه رهبر انقلاب به دانشجویان حامی مردم فلسطین در دانشگاه‌های آمریکا
play_arrow
نامه رهبر انقلاب به دانشجویان حامی مردم فلسطین در دانشگاه‌های آمریکا
شهرستان فراهان کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
شهرستان فراهان کجاست؟ از پیش شماره این شهر تا مناطق گردشگری و مشاهیر آن
همه نگاه‌ها به رفح
play_arrow
همه نگاه‌ها به رفح
حرفهای مادران شهدا برای شهید جمهور
play_arrow
حرفهای مادران شهدا برای شهید جمهور
در چند نقطه کشور رای‌گیری انجام خواهد شد؟
play_arrow
در چند نقطه کشور رای‌گیری انجام خواهد شد؟
همبستگی متفاوت فوتبالیست‌های شیلی با مردم غزه
play_arrow
همبستگی متفاوت فوتبالیست‌های شیلی با مردم غزه
واکنش کاربران فضای مجازی به جنایت صهیونیست‌ها در رفح
play_arrow
واکنش کاربران فضای مجازی به جنایت صهیونیست‌ها در رفح
شرایط و ضوابط ثبت‌نام داوطلبان در انتخابات ریاست جمهوری
play_arrow
شرایط و ضوابط ثبت‌نام داوطلبان در انتخابات ریاست جمهوری
حمایت دانشجوی انگلیسی از فلسطین در پخش زنده
play_arrow
حمایت دانشجوی انگلیسی از فلسطین در پخش زنده
این گل المپیاکوس را قهرمان لیگ کنفرانس اروپا کرد
play_arrow
این گل المپیاکوس را قهرمان لیگ کنفرانس اروپا کرد
نماینده پارلمان فرانسه: مردم در رفح زنده زنده می‌سوزند
play_arrow
نماینده پارلمان فرانسه: مردم در رفح زنده زنده می‌سوزند
ایران اراده کند دولت هایمان را با خاک یکسان می‌کند!
play_arrow
ایران اراده کند دولت هایمان را با خاک یکسان می‌کند!
گزارش اولیه از محل ثبت‌نام نامزدهای ریاست جمهوری
play_arrow
گزارش اولیه از محل ثبت‌نام نامزدهای ریاست جمهوری
فرمانده ایرانی فاتح شهر "قمحانه" سوریه که بود؟
play_arrow
فرمانده ایرانی فاتح شهر "قمحانه" سوریه که بود؟