0
ویژه نامه ها

اهمیت سکوت در کلام امام کاظم علیه السلام

امام کاظم علیه السلام فرمودند:
دَلِیلُ الْعَاقِلِ التَّفَکُّرُ وَدَلِیلُ التَّفَکُّرِ اَلصَّمْتُ؛

نشانه عاقل، فکر کردن و نشانه فکر کردن، سکوت است.

بحارالانوار، ج 78، ص 300.
شرح حدیث:
امام على (علیه السلام) فرمودند: «بسیار خاموشى برگزین تا فکرت زیاد شود و عقلت نورانى گردد و مردم از دست تو سالم بمانند».{1}

سکوت و بهشت
سکوت سبب نجات از بسیارى از گناهان مى شود، درنتیجه کلید ورود به بهشت است. چنان که در حدیثى از پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) مى خوانیم که مردى نزد آن حضرت آمد (و طالب سعادت و نجات بود) پیغمبر (صلی الله علیه و آله) فرمودند: آیا تو را به چیزى راهنمایى کنم که خدا به وسیله آن تو را وارد بهشت مى سازد؟ عرض کرد: آرى اى رسول خدا! پیامبر (صلی الله علیه و آله) دستور به انفاق و یارى مظلوم و کمک ازطریق مشورت داد، و بعد فرمودند: «فَاصْمُتْ لِسانَکَ اِلاَّ مِنْ خَیْرٍ؛ سکوت اختیار کن جز از نیکى ها» و در پایان افزودند: «هرگاه یکى از این صفات در تو باشد، تو را به سوى بهشت مى برد».{2}

سکوت پسندیده و ناپسند
به این نکته مهم باید توجّه کرد که آنچه درباره اهمّیت سکوت و آثار مثبت آن ذکر شد، به این معنا نیست که سخن گفتن همه جا مذموم و ناپسند است، بلکه مبناى ستایش سکوت در آیات و روایات، بازداشتن انسان از پرگویى و سخنان بیهوده است وگرنه در بسیارى از موارد، سخن گفتن واجب و سکوت کردن حرام است.

بسیارى از عبادات، مثل نماز، تلاوت قرآن و اذکار به وسیله زبان انجام مى شود، امر به معروف و نهى از منکر، تعلیم علوم دینى، و ارشاد جاهل با زبان است. لذا سکوت و سخن گفتن هرکدام جایى و مقامى دارد و هریک داراى جنبه هاى مثبت و منفى است که باید جنبه هاى مثبت آن را گرفت و جنبه هاى منفى آن را رها کرد.{3}

سخنى از امام سجّاد (علیه السلام)
شخصى از آن حضرت پرسید: سخن گفتن افضل است یا سکوت؟
امام (علیه السلام) در جواب فرمودند:
«لِکُلِّ واحِـدٍ مِنْهُـما آفاتٌ فَاِذا سَـلِما مِنَ الاْفاتِ فَـالْکَلامُ اَفْضَـلُ مِنَ السُّـکُوتِ. قِیْلَ کَیْفَ ذلِکَ یَا بْنَ رَسُـولِ اللّهِ (علیه السلام)؟ قالَ: لِأَنَّ اللّهَ عَـزَّوَجَلَّ مـا بَعَثَ اْلاَنْبِیـاءَ وَالاَوصیـاءَ بِالسُّـکُوتِ، اِنَّما بَعَثَـهُمْ بِالْکَلامِ، وَلاَ استَحَـقَّـتِ الْجَنَّةُ بِالسُّـکُوتِ وَلا اْستَوْجَـبَتْ وِلایَةً بِالسُّـکُوتِ وَلا تَـوَقَّیَتِ النّارُ بِالسُکُوتِ اِنَّما ذلِکَ کُلُّهُ بِالْکَلامِ، ما کُـنْتُ لِأَعْدِلَ الْقَمَرَ بِالشَّـمْسِ اِنَّـکَ تَصِفُ فَـضْلَ السُّـکُوتِ بِالْـکَلامِ وَلَسْتَ تَصِفُ فَضْلَ الْکَلامِ بِالسُّـکُوتِ»؛

هرکدام از این دو آفاتى دارد، هرگاه هر دو از آفت در امان باشند، سخن گفتن از سکوت افضل است، عرض شد: اى پسر رسول خدا! این مطلب چگونه است؟ فرمود: خداوند متعال، پیامبران و اوصیاى آنها را به سکوت مبعوث و مأمور نکرد، بلکه آنها را به سخن گفتن مبعوث کرد، هرگز بهشت با سکوت به دست نمى آید، و ولایت الهى با سکوت حاصل نمى شود، و با سکوت رهایى از آتش دوزخ حاصل نمى گردد، همه اینها به وسیله کلام و سخن به دست مى آید، من هرگز ماه را با خورشید یکسان نمى کنم، حتّى هنگامى که مى خواهى فضیلت سکوت را بگویى آن را با کلام بیان مى کنى و هرگز فضیلت کلام را با سکوت شرح نمى دهى!».{4}

بنابراین، «سکوت» و «سخن گفتن» هرکدام در جاى خود نیکوست.{5}

پی‌نوشت‌ها:
1. میزان الحکمه، ج 5، ص 162، باب 2292، ح 10971.
2. اصول کافى، ج 2، ص 114، ح 5.
3. گفتار معصومین (علیهم السلام)، ج 3، ص 267-269، ح 41.
4. بحارالانوار، ج 71، ص 274، ح 1.
5. اخلاق در قرآن، ج 1، ص 306 و 305.

منبع: نخستین آفریده خدا، آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظله)، تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی، انتشارات امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم، 1394.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پایان انتظار پس از ۳۴ سال/ ورود پیکر ۵۵ شهید تازه تفحص‌شده به کشور
پایان انتظار پس از ۳۴ سال/ ورود پیکر ۵۵ شهید تازه تفحص‌شده به کشور

پایان انتظار پس از ۳۴ سال/ ورود پیکر ۵۵ شهید تازه تفحص‌شده به کشور

مراسم تحلیف بایدن چگونه برگزار خواهد شد؟
مراسم تحلیف بایدن چگونه برگزار خواهد شد؟

مراسم تحلیف بایدن چگونه برگزار خواهد شد؟

دستور پخت چند نوع خوراک با سیب زمینی
دستور پخت چند نوع خوراک با سیب زمینی

دستور پخت چند نوع خوراک با سیب زمینی

طرز تهیه سه نوع خورش با آلبالو
طرز تهیه سه نوع خورش با آلبالو

طرز تهیه سه نوع خورش با آلبالو

دستور تهیه انواع کوبیده
دستور تهیه انواع کوبیده

دستور تهیه انواع کوبیده

نوسازی تکنولوژیک واحدهای صنعتی، یکی از ضرورت های جهش تولید
نوسازی تکنولوژیک واحدهای صنعتی، یکی از ضرورت های جهش تولید

نوسازی تکنولوژیک واحدهای صنعتی، یکی از ضرورت های جهش تولید

اهمیت بیش از پیش کارسنجی و زمان سنجی خط تولید در سال جهش تولید
اهمیت بیش از پیش کارسنجی و زمان سنجی خط تولید در سال جهش تولید

اهمیت بیش از پیش کارسنجی و زمان سنجی خط تولید در سال جهش تولید

آشنایی با مفهوم تولید ناب (Lean Production) و اثر آن بر جهش تولید واحدهای صنعتی
آشنایی با مفهوم تولید ناب (Lean Production) و اثر آن بر جهش تولید واحدهای صنعتی

آشنایی با مفهوم تولید ناب (Lean Production) و اثر آن بر جهش تولید واحدهای صنعتی

آشنایی با مفهوم توسعه محصول جدید (NPD) و اثر آن بر جهش تولید واحدهای صنعتی
آشنایی با مفهوم توسعه محصول جدید (NPD) و اثر آن بر جهش تولید واحدهای صنعتی

آشنایی با مفهوم توسعه محصول جدید (NPD) و اثر آن بر جهش تولید واحدهای صنعتی

طرز تهیه چندنوع غذا با دال عدس
طرز تهیه چندنوع غذا با دال عدس

طرز تهیه چندنوع غذا با دال عدس

توسعه صنایع شیمیایی، معدنی و امنیت غذایی به عنوان سه حوزه دارای پتانسیل ایجاد جهش در تولید و اقتصاد
توسعه صنایع شیمیایی، معدنی و امنیت غذایی به عنوان سه حوزه دارای پتانسیل ایجاد جهش در تولید و اقتصاد

توسعه صنایع شیمیایی، معدنی و امنیت غذایی به عنوان سه حوزه دارای پتانسیل ایجاد جهش در تولید و اقتصاد

بررسی صنایع اولویت دار در استراتژی توسعه صنعتی کشور در راستای تحقق جهش تولید
بررسی صنایع اولویت دار در استراتژی توسعه صنعتی کشور در راستای تحقق جهش تولید

بررسی صنایع اولویت دار در استراتژی توسعه صنعتی کشور در راستای تحقق جهش تولید

نگاهی به پتانسیل واحدهای صنعتی کوچک و متوسط برای افزایش صادرات غیرنفتی در سال جهش تولید
نگاهی به پتانسیل واحدهای صنعتی کوچک و متوسط برای افزایش صادرات غیرنفتی در سال جهش تولید

نگاهی به پتانسیل واحدهای صنعتی کوچک و متوسط برای افزایش صادرات غیرنفتی در سال جهش تولید

تکمیل ظرفیت خالی واحدهای صنعتی فعال، زمینه ساز جهش در تولید
تکمیل ظرفیت خالی واحدهای صنعتی فعال، زمینه ساز جهش در تولید

تکمیل ظرفیت خالی واحدهای صنعتی فعال، زمینه ساز جهش در تولید

اسرار فدک
اسرار فدک

اسرار فدک

رکورد حراج تهران با نقاشی ۱۲ میلیاردی آیدین آغداشلو شکسته شد
رکورد حراج تهران با نقاشی ۱۲ میلیاردی آیدین آغداشلو شکسته شد

رکورد حراج تهران با نقاشی ۱۲ میلیاردی آیدین آغداشلو شکسته شد

تسریع در ایجاد زیرساخت های مورد نیاز صنایع با مشارکت بخش خصوصی و سرمایه گذاران در مسیر جهش تولید
تسریع در ایجاد زیرساخت های مورد نیاز صنایع با مشارکت بخش خصوصی و سرمایه گذاران در مسیر جهش تولید

تسریع در ایجاد زیرساخت های مورد نیاز صنایع با مشارکت بخش خصوصی و سرمایه گذاران در مسیر جهش تولید

شناسایی و رفع نیازهای اساسی صنایع، ضرورتی در جهت تحقق جهش تولید
شناسایی و رفع نیازهای اساسی صنایع، ضرورتی در جهت تحقق جهش تولید

شناسایی و رفع نیازهای اساسی صنایع، ضرورتی در جهت تحقق جهش تولید

دستور تهیه چند نوع سمبوسه
دستور تهیه چند نوع سمبوسه

دستور تهیه چند نوع سمبوسه

بررسی رابطه دو سویه جهش تولید با صنایع مختلف
بررسی رابطه دو سویه جهش تولید با صنایع مختلف

بررسی رابطه دو سویه جهش تولید با صنایع مختلف

موارد مصرف و عوارض جانبی هیوسین
موارد مصرف و عوارض جانبی هیوسین

موارد مصرف و عوارض جانبی هیوسین