کارگردان: داگ ليمان.
بازيگران: نائومي واتس (ولري پلام)، شون پن (جوزف ويلسون)، مايکل کلي (جک مک آليستر)، تاي برل (فِرِد)، جسيکا هچت (سو)، ربکا ريگ (ليزا).
108 دقيقه.
درجه نمايشي PG-13
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
«سياست يعني جدال و توطئه و دسيسه براي به قدرت رسيدن و در قدرت باقي ماندن». اينياتيسيو سيلونه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
$ مضحکه FAIR GAME
درام/ زندگينامه اي / اکشن/ هيجاني
اگر اهل سياست نيستيد، بهتر است که از خير تماشاي اين فيلم بگذريد، اما اگر مثل بنده معتاد باشيد که هر يک ساعت يک بار از اخبار سياسي روز جهان باخبر شويد، در اين صورت مضحکه فيلمي است که حتماً بايد آن را ببينيد. مضحکه از روي يک ماجراي سياسي واقعي ساخته شده است؛ ماجرايي که مي توان آن را اينطور خلاصه کرد: دولتِ جورج بوش، رئيس جمهوري آمريکا، در اواخر سال 2002 عزم خود را جزم کرده که در واکنش به ماجراي تروريستي 11 سپتامبر به عراق تحت سلطه ي صدام حسين حمله ي نظامي کند. دولت بوش براي انجام اين حمله بدجوري در تقلاي يافتن دليل و توجيه است. در همين زمان، گزارشي به دست دولت آمريکا مي رسد که گويا حکومت نيجريه در آفريقا مدتي پيش اقدام به فروش اورانيوم غني شده به صدام حسين کرده است. اين مي تواند توجيه خوبي باشد براي اثبات اين ادعا که صدام حسين در فکر ساختن بمب اتمي است. سپس جوزف ويلسون، سفير سابق آمريکا در نيجريه، به اين کشور فرستاده مي شود تا معلوم کند که خبر مربوط به فروش اورانيوم به عراق صحت دارد يا خير. ويلسون به نيجريه مي رود و پي مي برد که اين خبر کاملاً دروغ است و هيچ اروانيومي به صدام فروخته نشده است. ويلسون در بازگشت به آمريکا، گزارش خود را تسليم جورج بوش مي کند. اما بوش بي اعتنا به اين گزارش، در سخنراني سالانه ي خود در کنگره ي آمريکا اعلام مي کند که نيجريه به صدام اورانيوم غني شده فروخته است و آمريکا چاره اي جز حمله به عراق ندارد. ويلسون هنگامي که مي بيند رئيس جمهوري به گزارش وي توجه نکرده، مقاله اي افشاگرانه در روزنامه ي نيويرک تايمز به چاپ مي رساند و در آن صراحتاً اعلام مي کند که نيجريه هيچ اورانيومي به عراق نفروخته است. کاخ سفيد به شدت از گستاخي ويلسون و مقاله ي وي ناراحت مي شود و براي بي اعتبار کردن وي نزد افکار عمومي، به صورت پنهاني اين خبر را در اختيار رابرت نوواک، ستون نويس نشريه ي شيکاگو سان تايمز، مي گذارد که خانم والري پلام، همسر سفير جوزف ويلسون، يک مامور سازمان اطلاعات آمريکا (سيا) است. به اين ترتيب تمامي رابط ها و خبر چين هاي اين جاسوسه در بغداد و ديگر شهرهاي خاورميانه لو مي روند و حداقل حدود 70 نفر از آنها کشته مي شوند. آقاي سفير پيش از همه عصباني مي شود. رسانه ها اين زن و شوهر را در کانون توجه خود قرار مي دهند. قضيه به دادگاه برده مي شود و نهايتاً معلوم مي شود که ليبي اسکوتر، دستيار ديک چيني معاون رئيس جمهوري آمريکا، نقش اصلي را در لو دادن هويت اصلي والري پلام داشته است. اسکوتر به اتهام شهادت دروغ محکوم به زندان مي شود اما بوش وي را مورد عفو قرار مي دهد. حرف اصلي فيلم مضحکه اين است که اگر دولت بوش به گزارش صحيح و موثق ويلسون توجه مي کرد، هيچ جنگ عراقي رخ نمي داد و چهار هزار سرباز آمريکايي کشته نمي شدند و خلاصه همه چيز به خوبي و خوشي تمام مي شد (و لابد صدام حسين هم الان سُر و مُر و گنده سر جاي خودش بود و داشت مردم بدبخت عراق را به صورت فله اي مي کشت!)
در فيلم مضحکه، شون پن نقشِ سفير جوزف ويلسون و نائومي واتس نقش همسر سفير، والري پلام، را بازي کرده اند. نکته ي جالب و غير منتظره اينجاست که کاراکترهاي فيلم دقيقاً همان اسامي شخصيت هاي واقعي را دارند؛ موردي که کمتر در فيلم هاي اينچنيني شاهدش بوده ايم. کارگرداني فيلم را داگ ليمان بر عهده داشت که نام خود را با کارگرداني فيلم آقا و خانم اسميت جاودانه کرده. نکته ي غير متنظره ي ديگر ضرباهنگ تند و تيز فيلم است. در يک درام سياسي وجود چنين ضرباهنگي چندان معمول نيست. دوربين روي دست و سبک فيلمسازي مستند، تحرک ويژه اي به فيلم بخشيده. فيملساز همچنين موفق شده از فيلم هاي خبري تلويزيوني راجع به بوش و اعضاي دولت وي استفاده ي مناسبي در فيلم خود بکند. و اين همه را اضافه کنيد به بازي هاي خوب شون پن و نائومي واتس.
اما جداي از ارزشگذاري مضموني فيلم و نظر دادن درباره ي درستي يا نادرستي سرنگوني صدام حسين توسط حمله ي نظامي آمريکا، مضحکه در مجموع فيلم خوبي است. فيلم آنجا که به زد و بندهاي عالم سياست در آمريکا مي پردازد و در اوج است. متاسفانه، فيلم در آنجايي دچار سقوط نسبي مي شود که به زندگي خصوصي پر مسئله ي جوزف و والري مي پردازد. در واقع مي توان گفت که زندگي خصوصي اين دو به طرز ماهرانه ي به بدنه اي اصلي فيلم - يعني زد و بندهاي سياسي کاخ سفيد - پيوند نخورده است. کاراکتر والري با اينکه سمپاتي تماشاگر را جلب مي کند - زني که شغل بيست ساله ي خود را و از آن مهم تر آبروي خود را از دست داده - اما تنش هاي خصوصي و خانوادگي وي بند و بست مناسبي با توطئه ي سياسي اي که در محور فيلم قرار دارد پيدا نمي کند.
فيلم مضحکه از روي کتاب هاي زندگينامه اي ويلسون و پلام ساخته شده است. نمايش فيلم همزمان شد با انتشار کتاب خاطرات جورج بوش. رئيس جمهور سابق آمريکا در بخشي از اين کتاب صراحتاً اعلام کرده که «حمله به عراق عمدتاً بر اساس شواهد و مدارکي صورت گرفت که بعداً نادرست از کار درآمد.» و اما نکته ي عجيب ديگر در فيلم مضحکه، غيبت کاراکترهاي جوديت ميلر و رابرت نوواک است. اين دو روزنامه نگار نقش بسيار مهمي در ماجراي والري پلام داشتند اما در کمال شگفتي هيچ اثري از شخصيت هاي تاثيرگذار آنها در اين فيلم نيست.
منبع: دنياي تصوير، شماره 199.
