سیاست
تهمتن

(تهم، است، پب. قوى، نیرومند + تن، دارنده تن نیرومند) لقب رستم بن زال رستم. ...

تهماسب

(طهماسب (ه.م.) از: تهم، پب،است. قوى، نیرومند+ اسب، دارنده اسب نیرومند) آخرین پادشاه سلسله داستانى پیشدادى. ...

تورج

(په. از «تور» قس. ایرج) یكى از سه پسر فریدون تور. ...

تور

(است.- تورانى) یكى از سه پسر فریدون پادشاه پیشدادى. فریدون ممالك خود را به سه بخش تقسیم كرد: ایران را به ایرج و توران را به تور و شام را به سلم داد. سلم و تور بر ایرج حسد بردند و او را كشتند منوچهر پسر ایرج به خون‏خواهى پدر سلم و تور را به قتل رسانید و خود پادشاه شد. ...

پیروز سوم

پسر یزدگر سوم وى پس از قتل پدر به تخارستان رفت. امپراتور چین از سال 622 م.او را به پادشاهى شناخت و او به چین رفت ولى توفیقى نیافت و در 677 م. درگذشت. ...

پیروز دوم

بیست و نهمین پادشاه ساسانى. وى پس از «بوران» چند روز از سال 630 م. سلطنت كرد و پس از او آزرمیدخت بر تخت جلوس نمود. ...

پیروز

(فیروز) پیروز اول. هیجدهمین پادشاه ساسانى (484 -459 م.) وى بر برادر خود هرمزد سوم طغیان كرد و به یارى هپتالیان بر او غالب شد ولى سلطنت او چندان به آسایش نگذشت. دفاع از سرحدهاى شمال و مشرق مستلزم اعمال نظامى بود و قحطى طولانى پدید آمد و بر مصایب جنگ افزود. وى در سال 484 در جنگ با هپتالیان مغلوى و مقتول ...

پشوتن

(است. محكوم تن) پسر كى گشتاسب، كه طبق سنت زردتشتیان، زردشت او را شیر و درون (نان مقدس) داد و فنا ناپذیر و جاویدانش كرد. وى از یاوران جاودانى سوشیانت (موعود زردشتى) است و با یاوران جاودانى دیگر در رستخیز خواهد برخاست و با سوشیانت در كار نو كردن جهان یارى خواهد كرد. ...

اتابک شمس الدین پشنگ

اتابك شمس‏الدین بن احمد بن یوسف شاه عم‏زاده و داماد اتابك نورالورد بن سلیمان شاه از اتابكان لر بزرگ است. امیر مبارزالدین محمد مظفرى در سال 757 ه.ق. پس از سركوبى اتابك نورالورد، پشنگ را به فرماندهى لرستان برگزید و او به محاصره قلعه‏اى كه نورالورد در آن شخصا اختیار كرده بود پرداخت و آن را تصرف نمود و چشم ...

پشنگ

پسرزاده تور بن فریدون، پدر افراسیاب تورانى (داستان). ...

پادوسیان

لقب پادشاه اصفهان مقارن حمله عرب به ایران. ...

بهستون

پس از وشمگیر زیارى، پسر بزرگش ابومنصور بهستون در طبرستان به جاى پدر نشست ولى جمعى از بزرگان با پسر كوچكتر وشمگیر به نام قابوس بیعت كردند. بهستون ناچار به پناه ركن‏الدوله دیلمى رفت و از طرف او مأمور طبرستان شد و ركن‏الدوله دختر بهستون را به زنى گرفت و آن زن مادر عضدالدوله معروف است (366 -357 ه.ق.). ...

بهرامی

اسماعیل عمادالملك تفرشى (ف. 1326 ه.ش./ 1366 ه.ق.) برادر دكتر ابوالحسن‏خان و پدر عبداللَّه بهرامى و فضل‏اللَّه بهرامى، از رجال دوره رضا شاه پهلوى. ...

بهرام چوبین

(بهرام ششم) رئیس خانوداه مهران، سردار بزرگ ایران در دوره ساسانى. وى در زمان هرمز چهارم با تركان جنگید و آنان را شكستى فاحش داد: خاقان ترك كشته شده و پسرش اسیر گردید و تركان باج‏گزار ایران شدند. سپس بهرام عاصى شد و تاج و تخت را غصب كرد. (590 م.) و چون خسرو پرویز به سلطنت رسید، وى به عصیان ادامه داد. خسرو ...

بهاءالدوله

ابونصر فیروز بن عضدالدوله دیلمى از حكمرانان دیالمه فارس است كه در 379 ه.ق./ 989 م. حكومت داشت. ...

بایدو

بایدوخان، از ایلخانان مغولى ایران كه فقط چند ماه از سال 693 ه.ق./ 1295 م. سلطنت كرد، ولى غازان‏خان پسر ارغون‏خان كه حكومت خراسان را داشت مدعى او شد و به سبب بهانه‏اى به آذربایجان لشكر كشید. بایدو گریخت ولى گرفتار و كشته شد. ...

ایلگ

(تر. پرویزن، غربال) احمد بن على ملقب به شمس‏الدوله، از خانان تركستان كه در 389 ه.ق./ 99 م. پس از تسیخر ماوارءالنهر، بخارا را در مركز خود قرار داد و از آنجا بر ممالكى كه از بحر خزر تا حدود چین امتداد داشته، حكومت كرد. وى مؤسس سلسله ایلگ خانیان (ه. م.) به شمار مى رود. ...

حسین امین الضرب

(حاجى حسین آقا (و. 1288 ه.ق.- ف. 1351 ه.ق./ 1311 ه.ش.) پسر مرحوم حاجى محمدحسن امین‏الضرب اصفهانى مشهور به كمپانى از تجار معتبر ایران بود. وى یك بار به وكالت مجلس شوراى ملى انتخاب شد. در اواخر عمر رئیس اتاق تجارت تهران بود. او و پدرش از متمولان ایران بودند. ...

علی اصغر امین السطان

میرزا على‏اصغر خان اتابك اعظم (1325 -1275 ه.ق.) پسر آقا ابراهیم امین‏السلطان صدر اعظم ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه و محمدعلى شاه. در بیست و یكم رجب سنه 1235 ه.ق. شب هنگامى كه از مجلس شوراى ملى خارج مى‏شد به دست مردى از اهالى آذربایجان موسوم به عباس آقا (عضو انجمن آذربایجان) در سن پنجاه سالگى به قتل ...

علی امین الدوله

على (میرزا- خان) از رجال دوره قاجاریه (ف. 1322 ه.ق.) وى مردى مطلع و نویسنده بود. مظفرالدین شاه قاجار پس از عزل امین‏السلطان او را به صدارت برگزید. وى در ترویج معادن و ایجاد كارخانه‏ها كوشید و مى‏خواست اصلاحاتى به عمل آرد ولى با مخالفت‏هاى شدید روبرو شد. عاقبت شاه را به عزل او واداشتند. و مجددا امین‏السلطان ...