ابوشجاع، تاج‏الدوله، پادشاه غزنوى (جل. 547 ه.ق./ 1152 م.- ف. 555 ه.ق./ 1160 م.) پسر بهرام شاه. وى پس از پدر به سلطنت رسید. چون غوریان در این زمان قدرت یافته بودند و سنجر هم پیرو ضعف گردیده و ممالك او در دست تركان غز افتاده بود، خسروشاه نتوانست كشور خویش را حفظ كند. تركان غز در سال 55 غزنین را تصرف ...

(حدود 632 -630 م.). نواده یزدان شاه پسر انوشروان كه فقط چند ماه در قسمتى از ایران سلطنت رانده. ...

پسر كواذ (قباد) و برادرزاده خسرو پرویز (جل. و مقت. 629 م.) وى چند ماه در مشرق ایران سلطنت كرد، و به امر فرمانفرماى خراسان كشته شد. ...

مشهور به خسرو پرویز. پرویز. ...

(بخش 1) خسرو اول انوشروان. ...

(بخش 1) پسر پاكر پادشاه اشكانى (جل. حدود 110- ف. حدود 128 م.) وى پس از پنجاه سال صلح و آرامش گرفتار حمله رومیان گشت بدین معنى كه تراژان (طرایانوس) امپراتور روم مانند اسكندر خیال جهانگیرى داشت و به هیچ نوع مصالحه تن در نمى‏داد. وى ارمنستان را گرفت و از بین‏النهرین گذشت و به خلیج فارس رفت ولى اهالى ضد ...

احمد ابن عبداللَّه. از امراى آل طاهر (مقت. 262 ه.ق.). وى پس از انقراض سلسله مذكور به خدمت امیران صفارى رفت و در خراسان مقامات عالیه یافت و عاقبت به دست غلامان خود كشته شد. ...

ابن برمك بن جاماس ابن بشتاسف (گشتاسپ) (و. 90- ف. 163 ه.ق.). وى نخستین كسى از برمكیان است كه در دولت عباسى به مقامات ارجمند رسید برمیكان. ...

ابن آذرك شارى معروف به حمزة بن عبداللَّه خارجى. از خوارج سیستان (ف. 213 ه. ق.) وى نسب خود را به «زو» تهماسب میرسانید، و چون یكى از عمل نسبت بدو بى‏ادبى كرده بود، وى ستیزه آغاز نهاد و به حج رفت و پس از بازگشت یاران خلف خارجى بر او گرد آمدند و سپاهى عظیم فراهم آورد و عمال هارون‏الرشید را شكست داد و مردم ...

نظام‏الدین مشارالدوله شیرازى (و. 1266- ف. 1315 ه.ش.) حاكم اصفهان و كردستان و كفیل وزارت معارف و وزیر پست و تلگراف. وى در تهران به سن 49 سالگى درگذشت. ...

عبداللَّه میرزا بن عباس میرزا نایب‏السلطنه از رجال قرن سیزدهم ه. (ف. 1269 ه.ق.) ...

(سلطان) ابوالغازى، بن سلطان منصور میرزا از سلسله تیمورى. وى در قسمتى از خراسان و گرگان و مازندران سلطنت داشته (جل. 873- ف. 911 ه.ق.) ...

عزالدین مؤسس خاندان غوریان است كه آنان را آل شنسب یا شنسبانیه نیز گفته‏اند، و آنان از 543 تا 162 در غور و اطراف آن سلطنت كرده‏اند. ...

ابن خلیل حاجى میرزا مجتهد معروف (ف. نجف 1326 ه.ق.) وى یكى از اركان سه‏گانه مشروطه در عتبات عالیات است. وى در حدود 90 سالگى درگذشت. ...

ابوعلى حسن بن محمد میكال مشهور به حسنك (مقت. 425 ه.ق.) چون در سال 416 احمد ابن حسن میمندى از وزارت معزول شد سلطان محمود حسنك را وزارت داد. وى مردى فاضل و دانشمند بود و چون سلطان مسعود به سلطنت رسید به بهانه اینكه خلیفه بغداد حسنك را قرمطى خوانده بود اموال او را مصادره كرد و خود او را به دار آویخت. ...

محمدتقى میرزا بن فتحعلى شاه متخلص به شوكت (و. 1016- ف. 1280 ه.ق.). وى در 1224 حاكم بروجرد و سیلاخور و جاپلق شد. در 1246 و 47 با برادرزاده خود محمدحسین میرزا حشمةالدوله والى كرمانشاه جنگ كرد و هر دو بار شكست خورد. سپس به تهران آمد و تا چهار ماه مغضوب بود و عاقبت شاه او را بخشود و باز به حكومت بروجرد فرستاد. ...

(ع. شمشیر پادشاهى) سلطان مراد میرزا بن عباس میرزا نایب‏السلطنه (و 1233- ف. 1300 ه.ق.) وى فتنه سالار را در 1265 دفع كرد، و در همان سال پس از فوت محمدتقى میرزا پسر فتحعلى شاه حسام‏السلطنه لقب یافت. هموست كه هرات را فتح كرد (1272). در 1273 والى فارس گردید. در 1300 هنگامى كه مجددا نامزد ایالت خراسان شده ...

برادر امیر نوروز، از امراى معروف عهد غازان‏خان (مقت. 696 ه.ق.). امیر نوروز صدرالدین زنجانى را از وزارت عزل كرد و جمال‏الدین دستجردانى را به جاى او گذاشت و مصالح حل و عقد امور دیوانى و تهیه سیورسات لشكر را به عهده برادر خود حاجى بیگ گذاشت. صدرالدین زنجانى نامه‏هایى مزور ساخت خطاب به سلطان مصر مبنى بر ...

(میرزا) على آقا تبریزى بن (حاج میرزا) موسى، از علماى آذربایجان (و. تبریز 1277- مقت. 1330 ه.ق.). وى در نظم و نثر فارسى مهارت داشت و از تألیفات او «مرآة الكتب» در اسامى مؤلفات شیعه است. او از مشروطه طلبان و آزادیخواهان بود و در تبریز به دست روسهاى تزارى به دار آویخته شد. ...

(تر.- مغ. تمرتاش: طمرتاش: دمرداش) فرزند امیر چوپان (مقت.728 ه.ق.) ابوسعید بهادرخان چون به سلطنت رسید (716) امیر چوپان را به منصب امیرالامرائى باقى گذاشت و پسر او تیمورتاش را هم به حكومت ولایت روم (آسیاى صغیر) فرستاد. در محرم سال 720 تیمورتاش در روم عصیان كرد و سكه و خطبه به نام خود زد. امیر چوپان شخصا ...