سیاست
ناصرالدین کوپال شیرازی

ناصرالدین كوپال شیرازى پیشكار قوام‏الملك و شاعر و اهل ادب (ف. شیراز 1325 ه.ش.). قبر وى در حافظیه شیراز است. (1315/ 1314 -1263 ش)، شاعر، متخلص به سالار. معروف به سالار جنگ. نسب وى به امام قلى خان والى فارس در زمان صفویه مى‏رسد. وى در شیراز متولد شد، تحصیلات متداول زمان را در زادگاهش فراگرفت و زبان انگلیسى ...

سالارالدوله

ابن مظفرالدین شاه قاجار (ف. خرداد 1338 ه.ش./ 1378 ه.ق.) مردى حادثه‏جو و ناراحت بود. وى به واسطه ازدواج با دختر والى پشت كوه میتوانست از لران نیرویى جمع كند. در سال 1325 ه.ق. براى به دست آوردن تاج و تخت كوششى كرد ولى مغلوب شد. هنگامى كه محمدعلى شاه در ناحیه تركمنان پیاده شد، سالارالدوله بار دیگر با نیروى ...

ساتی بیگ

دختر اولجایتو و خواهر ابوسعید ایلخان مغول و از زنان نامى قر. 8 ه. و پانزدهمین و آخرین تن از ایلخانان مغول در ایران (جل. 739 ه.ق/ 1339 م.- عزل 740 ه.ق/ 1339 م.). در سال 737 ه.ق شیخ حسن كوچك (چوپانى) با ساتى‏بیگ و سیورغان كه مقیم اران بودند متحد شد و قراجرى نامى را بعنوان ساختگى تیمورتاش به سلطنت برداشت، ...

زین الملک

(ع. موجب آرایش كشور و پادشاهى.) ابوسعید هندو بن محمد بن هندو اصفهانى از مستوفیان دیوان محمد بن ملكشاه بود كه به سعایت دشمنان در سال 506 ه.ق. به دار آویخته شد. ...

زیار

پدر مردایج و وشمگیر كه آل زیار (ه.م.) بدو منسوبند. ...

ابوسهل زوزنی

ابوسهل از امراى زمان محمود غزنوى كه به دستور محمود در قلعه عزنین محبوس شد و چون مسعود از رى به سوى غزنین حركت كرد در دامغان بدو پیوست و وزیرگونه بر تق و فتق امور پرداخت. چون مسعود وزارت به احمد بن حسن داد زوزنى را به تصدى دیوان عرض گماشت ولى پس از چندى به سبب خیانتهاى پیاپى معزول گردید، اموال او را مصادره ...

زکی خان

از امراى زند پس از مرگ كریم‏خان زند (1193 ه.ق.) برادر مادرى وى زكى‏خان زمام امور را به دست گرفت ولى بعد صلاح دانست كه سلطنت را به نام ابوالفتح‏خان كه هنوز به سن رشد نرسیده بود- اداره كند. ولى سپس بناى استبداد را گذاشت و ابوالفتح‏خان را به تصور اینكه با صادق‏خان همدست است، با جمعى دیگر محبوس ساخت و پسر ...

زرسپ

پسر طوس (ه.م.) از سرداران بزرگ ایران در عهد كیانیان (داستان.) ...

رکن الملک

(ع. ستون پادشاهى) سلیمان‏خان شیرازى ابن محمد كاظم بن محمد حسین بن محمد اسماعیل بن ابراهیم سلطان بن امام وردى بیك (و. شیراز 1254 ه.ق./ 1331 ه.ق.) وى پس از طى تحصیلات مقدماتى در شیراز عازم تهران شد و سپس به شیراز مراجعت كرد و در سال 1672 ه.ق. از طرف دولت مأمور اقامت در بحرین گردید و مدت 2 سال آنجا توقف ...

راشد

(بخش 1) الراشد بالله بن مسترشد، سى امین خلیفه عباسى به نام المنصور كه از 529 ه.ق./ 1135 م. تا 530 ه.ق./ 1136 م. خلافت داشته. در زمان او مسعود سلجوقى داخل بغداد شد و وى منهزم گردید و نزدیك اصفهان به قتل رسید. ...

نصرالله دیبا

(حاجى میرزا) نصراللَّه خان ناصرالسلطنه (ف. تهران 1312 ه.ش./ 1352 ه.ق.) از رجال اواخر قاجاریه و اوایل دوره پهلوى. ...

محمد علی دولتشاه

محمدعلى میرزا متخلص به دولت (و. 1203- ف. 1237 ه.ق.)پسر اول فتحعلى شاه. وى حكمران كرمانشاه و سرحد دار عراقین بود و در 1236 مأمور حمله به خاك عراق شد و در 1237 بین سرحد و كرمانشاه مرد. وى پدر محمدحسین میرزا حشمةالدوله طهماسب میرزا مؤیدالدوله و امامقلى میرزا عمادالدوله است وى شعر نیز مى‏سرود. (1237 -1203 ...

دولتشاه

ابن علاءالدوله سمرقندى، از امیرزادگان و رجال قرن نهم هجرى، پدرش ازندیمان شاهرخ میرزا محسوب مى‏شد. و او خود در هرات از مقربان ابوالغازى حسین میرزا و امیر علیشاه نوائى بود. كتاب معروف وى تذكرةالشعراء است كه در حدود 892 ه.ق. تألیف شده و در آن شرح حال 105 تن از شاعران فارسى زبان آمده است. ...

دولت آبادی

نهضت بانوان ایران. (ف. 1314 ه.ش.). وى در 1296 ه.ش. نخستین مدرسه دخترانه را در اصفهان دایر نمود و در سال 1299 نشریه «زبان زنان»- نخستین نشریه زنان ایران را تأسیس كرد. صدیقه به سال 1927 م. در رشته تعلیم و تربیت از دانشگاه پاریس فارغ‏التحصیل گردید. ...

داور

على‏اكبر، از رجال دوره رضاشاه پهلوى (ف. 1315 ه.ش.). وى به وكالت مجلس شوراى ملى، وزارت عدلیه و وزارت مالیه رسید و در بهمن 1315 ه.ش.خودكشى كرد. از آثار او «حقوق جزائى» است كه توسط آقاى ساسان نماینده سابق مجلس شوراى و وكیل دادگسترى تدوین شده و به چاپ رسیده است. نماینده متنفذ مجلس شوراى ملى، رهبر حزب سیاسى، ...

دامغانی

ابوعلى محمد ابن عیسى، مردى دانشمند و كاردان بود (ف. 390 ه.ق.) وى از 378 تا 382 ه.ق. وزارت سامانیان را داشت. ...

خضرخان دوم

ابن عمر بن احمد (ف. 459 ه.ق.) ...

خضرخان اول

ابن ابراهیم (جل. 474 ه.ق.). وى پس از وفات برادرش نصر بن ابراهیم به جاى او بر تخت سلطنت ماوراءالنهر بنشست و پس از اندك مدتى وفات یافت. ...

خشیارشا دوم

شاهنشاه هخامنشى (جل. و مقت. 424 ق.م.) پسر اردشیر دراز دست. وى فقط 45 روز سلطنت كرد و به دست برادر خود «سغدیان» كشته شد. نام او را كتزیاس كسرك‏سس، ابوریحان، خسروالثانى، و ابن‏العبرى، اخشرش ثانى نوشته‏اند. وى یگانه پسر اردشیر درازدست از «داماسپیا» بود. مدت پادشاهیش بسیار كوتاه بود. و پس از چهل و پنج روز ...

خسروملک

سراج‏الدوله ابوالملوك بن خسرو شاه غزنوى (جل. 55 ه.ق./ 1160 م.- مقت. 582 ه.ق./ 1186 م.). وى پس از فوت پدر لاهور به سلطنت رسید و با قتل او در جنگ با محمدسام غورى،سلطنت غزنویان در هند و افغانستان به پایان آمد. ...