ابن نوح (اول) بن نصر (دوم)، ملقب به امیر رشید (جل. 343 ه.ق/ 954 م.- ف. 350 ه.ق/ 961 م.). وى با آل بویه در اصفهان جنگید و فاتح شد و خراجى به عهده ركن‏الدوله دیلمى گذاشت و عاقبت در حین چوگان بازى از اسب افتاد و درگذشت. ...

(ع بنده گشاینده (خداى)) گرمرودى، از نویسندگان دربار فتحعلى شاه قاجار (ق. 13 ه.). وى همراه حسین‏خان آجودان باشى (آجودان باشى) كه از طرف شاه براى برقرار كردن رابطه با دول اتریش، فرانسه و انگلستان مأمور بود- به اروپا رفت و شرح این مسافرت را روز به روز نوشته است. این شرح به «سفرنامه آجودان باشى » (ه.م.) ...

(ع. بنده خداى هادى) ابن محمود عزنوى، عزالدوله ابومنصور، از سلسله عزنویان (جل. 440 ه.ق./ 1049 م.- مقت.444 ه.ق./ 1052 م.). عبدالرشید فاقد جرأت و شجاعت بود و زیر نفوذ یكى از درباریان خود به نام طغرل قرار داشت. طغرل مزبور پس از فتحى كوچك به غزنین برگشت و عبدالرشید را با نه تن از شاهزادگان غزنوى كشت و خود ...

افشار. على‏قلى خان برادرزاده نادرشاه است كه در توطئه قتل او شركت داشت و پس از او به نام عادل شاه به تخت نشست (جل. 1160 ه.ق./ 1747 م.- معزول و مقت. 1161 ه.ق./ 1748 م.) وى اعلامیه‏اى صادر كرد مبنى بر آنكه او ظالم جبارى را كه از خونریزى لذت مى‏برد و از كله‏هاى اتباع خویش مناره‏ها مى‏ساخت از میان برداشته ...

محمد ابراهیم‏خان قاجار متخلص به طغرل بن مهدى قلى‏خان و برادرزاده آغا محمدخان و پسر عم فتحعلى شاه قاجار (ف. تهران 1240 ه.ق.). مادرش را- كه خواهر سلیمان‏خان اعتضادالدوله بود- فتحعلى شاه به عقد خود درآورد، و محمدقلى میرزا ملك‏آرا از آن زن متولد گردید. ظهیرالدوله یكى از دختران فتحعلى شاه- یعنى خواهر حسنیعلى ...

(ع.پشتیبان اسلام) (سید) جواد امامى ابن زین‏العابدین (و. تهران 1263 ه.ش. - ف. تهران، فروردین 1344 ه.ش.) وى دو نوبت به نیابت تولیت آستان قدس رضوى رسید و مكرر نیابت تولیت مدرسه سپهسالار را داشت و در دوره‏هاى اول و دوم مجلس سنا سناتور انتصابى بود. ...

(امیر) امیر لشكر عبداللَّه خان از صاحب منصبان و رجال دوره اخیر قاجاریه و اوایل دوره پهلوى (مقت. فروردین 1307 ه.ش./ 1346 ه.ق.). وى در 1306 ه.ش. وزیر فواید عامه بود و در حین سركشى و بازدید راه بروجرد- خرم‏آباد در راه خرم‏آباد بر اثر تیراندازى اشرار درگذشت. ...

(طغان) از امراى سخن سنج و بزرگ مغول و مقرب درگاه ارغون و شحنه قهستان (مقت. 690 ه.ق.) پس از فوت ارغون و به تخت نشستن گیخاتو، به امر این پادشاه او را به اولاد یكى از امرا كه به سعى او به قتل رسیده بود، سپردند تا به قصاص پدر وى را بكشت. ...

ابن نوذر، (است.) پهلوان و سردار بزرگ ایران در دوره كیقباد و كیكاوس و كیخسرو. در روایات ایرانى اختلاف مابین طوس پسر نوذرشاه با گودرز كه دشمن ایشان بود- به ضرر مقام نوذر شاه تمام مى‏شود. و آن انعكاسى است از رقابت میان دو خاندان بزرگ، در صورتى كه طوس در حقیقت بسیار قدیمتر است، چه او همان توسه مذكور است. ...

(بخش 1: طغرل) محیى‏الدین بن محمد شاه (بخش 1: طغرل) نهمین از خاندان سلجوقیان كرمان (جل. 551 ه.ق./ 1156 م.- ف. 564 ه.ق./ 1167 م.). ...

شمس‏الدین خطیب تبریزى از رجال اوایل قر. 7 ه. وى در هجوم مغول قد مردانگى برافراشت و دوبار تبریز را از كشتار و تاراج مصون داشت: بار اول هنگامى بود كه چنگیز ماوراءالنهر را به دست آورد و براى خاتمه دادن به كار سلطان محمد دو تن از سركردگان خود را به نام یمه و سبتاى- مأمور تعقیب سلطان محمد كرد و آنان به دنبال ...

(امیر) یكى از امراى مغول (مقت. 694 ه.ق). وى از سال 678 تا هنگام قتل خود پیوسته مرجع مهام امور و مردى ناسپاس بود، به اولیاى خود خیانت مى‏ورزید و با دشمنان آنان سازش مى‏كرد. وى در زمان اباقا و ارغون و بایدو و غازان مصور خدمات بود و به امر غازان كشته شد. ...

یكى از ایلخانان ایران (جل. 737- مقت. 754 ه.ق.). پس از مرگ ابوسعید ابن الجایتو و استیلاى شیخ حسن ایلكانى بر آذربایجان، و جمعى از امیران ابوسعید با او از در دشمنى درآمده، به مرافقت هم از آذربایجان و عراق گریخته به خراسان آمدند و حكمران خراسان- امیر شیخعلى قوشچى- را به مخالفت با شیخ حسن تحریك كردند. این ...

(جل. 207 ه.ق./ 822 م.) (ج. طاهرى، منسوب به طاهر) سلسله‏اى ایرانى كه در خراسان حكومت داشتند (از 205 ه.ق./ 820 م. تا 259 ه.ق./ 872 م.) این سلسله به دست طاهر حسین ملقب به ذوالیمین تأسیس شد و افراد آن قریب نیم قرن در خراسان حكومت كردند و آن نخستین سلسله ایرانى بعد از اسلام محسوب مى‏شود. ...

(جل. 205 ه.ق./ 820 م.) (ج. طاهرى، منسوب به طاهر) سلسله‏اى ایرانى كه در خراسان حكومت داشتند (از 205 ه.ق./ 820 م. تا 259 ه.ق./ 872 م.) این سلسله به دست طاهر حسین ملقب به ذوالیمین تأسیس شد و افراد آن قریب نیم قرن در خراسان حكومت كردند و آن نخستین سلسله ایرانى بعد از اسلام محسوب مى‏شود. ...

از امیران عصر سلطان ابوسعید ایلخانى (مقت. سطانیه 729 ه.ق.) وى با على پادشاه آهنگ سوءقصد نسبت به سطان مذكور كرد. ابوسعید به وساطت مادر خویش (حاجى خاتون) على پادشاه را بخشید و به او امر داد كه به حدود بغداد برود و طاشتیمور را كه از همدستان او بود براى محاكمه به خواجه غیاث‏الدین وزیر سپرد ولى خواجه عفو ...

(ع. پرودره دولت) مرتضى قلى (خان) بن قلى‏خان مخبرالدوله نواده رضا قلى (خان) هدایت از رجال اواخر قاجاریه (و. 1273 ه.ق. - مقت. تهران 1329 ه.ق/ 1911 م.). وى تحصیلات خود را در آلمان به پایان رسانید و پس از مراجعت به ایران به سال 1321 ه.ق. به ریاست اداره پست و گمرك منصوب شد. در همان سال یكى از اولین كارخانه‏هاى ...

(ع. شمشیر پادشاهى) نجفقلى‏خان بن حسینقلى‏خان بن جعفر قلى‏خان بن حبیب‏اللَّه خان بن ابدال‏خان از سران ایل بختیارى و از رجال اواخر قاجاریه و مشروطه (و. 1269 ه.ق. - ف. 1349 ه.ق.) وى در قیام علیه استبداد و برقرارى مشروطیت كوشش بسیار دارد. هنگامى كه محمدعلى شاه با طرفداران مشروطیت به مخالفت برخاست، مشروطه‏خواهان ...

(بخش 2) (سید) حسین حایرى بن (سید) رضا حسینى (مجتهد) شیرازى دانشمند آزادیخواه ایرانى (ف. تربت حیدریه 1296 ه.ق.) وى به سبب مسافرت پدرش به كربلا و اقامت در آنجا، تحصیلات ابتدایى را در آن شهر انجام داد و سپس به هندوستان مسافرت كرد و زبانهاى انگلیسى و اردو و علوم جدید را در آن كشور آموخت و بعد به كربلا بازگشت ...

محمد بن على ملقب به قوام‏الدین (خواجه) از رجال دوره مظفرى (مقت. 674 ه.ق.). امیر مبارز او را در سال 750 به وزارت و ملازمت و تربیت پسرش شاه شجاع انتخاب كرد و او در 752 به عنوان نایب شاه شجاع و در 755 به عنوان نایب‏السلطنه معرفى شد. و در 756 به سمت قائم مقامى شاه شجاع فرمانفرماى كرمان گردید. پس از جلوس ...