خط
حبیب اللَّه خاقانی محلاتی

(س سیزدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به حبیب و خاقانى. اصلا شیرازى و از هنرمندان عصر ناصرى و برادر كوچك میرزا فرج‏اللَّه منشى خازن الاشعار بود. در كودكى با پدرش از موطن خود به محلات رفت و در آنجا مقیم شد. پس از تحصیلات و مهارت در خوشنویسى شاعرى را پیشه‏ى خود ساخت. ابتدا حبیب تخلص مى‏كرد و پس از اینكه به ...

محمدحسین خاتون آبادی اصفهانی

(وف 1151 ق)، فقیه، محدث، مفسر، شاعر و خطاط. وى دخترزاده‏ى علامه مجلسى است و از پدر خود كه شاگرد خاص میرعماد بود و نیز از آقاجمال خوانسارى كسب علوم كرد. او منشى زبردستى بود، و انواع خطوط را نیكو مى‏نوشت. سرانجام در اصفهان درگذشت و جنازه‏اش را به مشهد منتقل كردند. در «تاریخ اصفهان» تالیفات چندى از جمله ...

محمدتقی خاتون آبادی اصفهانی

(س یازدهم ق)، خطاط. از كاتبان گمنام بود. از آثار وى: یك نسخه «نزهه القلوب»، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «كتبه العبد المذنب محمدتقى بن حسین الكاتب الخاتون‏آبادى الاصفهانى... در تاریخ سنه‏ى... اربع و ثلاثین و الف، سمت اختتام پذیرفت»؛ یك نسخه «حبیب السیر»؛ به قلم نیم دودانگ متوسط، با رقم: «باتمام رسید... ...

محمدمحسن خاتون آبادی

(س یازدهم ق)، خطاط. وى از كاتبان عصر خود بود. به خط او یك نسخه «شفا»ى ابن‏سینا، به قلم كتابت خفى متوسط موجود است كه چنین تمام مى‏شود. «تم فى... سنه‏ى ثلث و خمسین و الف هجرى نبوى، بید العبد المذنب الخاطى محمدمحسن بن محمدحسین الخاتونابادى». ...

محمدصالح خاتون آبادی

(س یازدهم ق)، خطاط. وى شاگرد میرعماد بود و میر او را به رشیدا، خواهرزاده‏ى خود، ترجیح مى‏داده و به او توجه مخصوص داشته است. میرزا سنگلاخ در تذكره‏ى خود آورده كه وى نزد شاه عباس معزز بوده و وفاتش در هشتاد سالگى در اصفهان اتفاق افتاده است. از خطوط وى: یك نسخه «دیوان» حافظ، به قلم كتابت خفى عالى، با رقم: ...

غلامرضا حیران یزدی

(س چهاردهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به حیران. شغل وى مكتب‏دارى بود. حیران در اواخر عهد جیحون محمد، شاعر یزدى (م 1318 ق) مى‏زیست. او در خط نسخ مهارت داشت و در نظم و نثر چیره‏دست بود. چند نسخه از «دیوان» وى به خط خودش در یزد موجود است. از اوست. زاهد كه ترس روز جزا را بهانه ساخت بیمش ز خلق بود و خدا را ...

حیدر کرهرودی

(س دهم ق)، شاعر و خطاط. میرحیدر از رجال نامى دربار صفویه بود و در خطاطى و غزلسرایى مهارت داشت. ...

حیدر قمی

(س دهم ق)، خطاط. وى در قم ادیب بود و شهرت زیادى داشت. شاگرد حافظ قنبر شرفى بود و خطوط سته را خوش مى‏نوشت، همچنین خط كوفى را نیز نیكو مى‏نگاشت. وى از صداى خوشى نیز برخوردار بود و قرآن را از حفظ داشت. كتیبه‏هاى بیرون و درون گنبد حضرت معصومه (س)، و كتیبه‏هاى ثلث و كوفى زاویه‏ى حسینیه به خط اوست. ...

حمید معمایی

(ز 989 ق)، خطاط و شاعر. وى از خوشنویسانى است كه در تاریخ تالیف تذكره‏ى ریحان نستعلیق (989 ق)، مى‏زیسته و شعر نیز مى‏سروده است. ...

حمدالله لواسانی

(ز 902 ق)، خطاط. از خطوط وى: یك نسخه «شاهنامه‏ى» فردوسى، مذهب مرصع متوسط، نسخ كتابت تعلیق مانند خوش، با رقم: «تمه الكتاب... سنه‏ى اثنین و تسعمائه... حمداللَّه بن قوام‏الدین ابن نظام‏الدین القاسم الادیب لباسانى...». ...

حمدالله خلخالی

(س دهم ق)، خطاط. بعضى معتقدند وى شاگرد میر على هروى است و بعضى گویند میر را درك نكرده و فقط از روى قطعاتش مشق كرده است. از خطوط وى، قطعه‏اى از یك مرقع در كتابخانه‏ى خزینه‏ى اوقاف استانبول است، به قلم سه دانگ جلى خوش و با رقم: «... الفقیر المذنب حمداللَّه خلخالى». ...

حکیم

(وف 1030 ق)، خطاط و طبیب. اجدادش از پزشكان دربار صفوى بودند و خود وى نیز طبیب بود و نستعلیق را خوش مى‏نوشت. شاه عباس از وى رنجیده‏خاطر شد و او را از اصفهان راند. حكیم مدت دو سال در كاشان در تبعید به سر برد و از آنجا به مشهد و از مشهد به هندوستان رفت و همان جا درگذشت. ...

علینقی حکیم الهی

(1344 -1293 ق)، خطاط، مذهب، مترجم و شاعر، متخلص به حكمت. معروف به موتمن دیوان مشیر الكتاب. در تهران متولد شد. نزد پدر تحصیل علم كرد و نزد میرزا على محمد صفا به فراگیرى خط پرداخت. وى در تهران درگذشت و در صفاییه دفن شد. الهى، نسخ و ثلث را خوب مى‏نوشت و در تذهیب و نقاشى و حجارى و نجارى نیز مهارت داشت. حكیم ...

محمد جعفر حکیم الهی

(1298 -1215 ش)، خطاط. وى برادر بزرگ میرزا على محمد صفاى لواسانى بود و در حدیث و علوم معقول و تاریخ ماهر و در انشاء استاد بود. وى در تهران درگذشت و در نجف اشرف به خاك سپرده شد. از آثار وى: تصدیقى است در پشت یك جزو از «اسكندرنامه‏ى» نظامى كه نسخه را به خط میرعماد دانسته و مضمون تصدیق‏نامه این است: «آنچه ...

حسین حکاک باشی شیرازی

(1290 -1210 ق)، نقاش، حكاك و خطاط. وى اصلا شیرازى از منسوبان آقا محمد طاهر حكاك شیرازى بود. میرزا حسین به آذربایجان رفت و مدت چهل سال در تبریز زندگى كرد و همان جا درگذشت. او در خط نستعلیق و حك خواتم و عمل نقارى و كتیبه‏نگارى و سجع مهر و طغراسازى و تركیب بندى در عصر خود بى‏نظیر بود. از آثار وى مهرهایى ...

علی حکاک تهرانی

(وف 1275 ق)، حكاك و خطاط. وى نستعلیق را نیكو و محكم مى‏نوشت و در فن حكاكى مهارت كامل داشت. ...

حسن حکاک

(س سیزدهم ق)، نقاش، حكاك و خطاط. وى برادر حاج میرزا حسین حكاك باشى و از خویشاوندان آقا محمدطاهر حكاك معروف بود. از مردم شیراز و معاصر ناصرالدین‏شاه قاجار بود. او در خط نستعلیق و تقلید آثار و حك مهر و نقارى و كتیبه‏نگارى و تربیت سجع مهر و طغراسازى، مانند برادرش، دست قوى داشت و هنگام تالیف «المآثر و الاثار» ...

علی حشمتی خوانساری

(س یازدهم ق، خطاط و شاعر، متخلص به حشمتى. از مردم خوانسار بود و از خاندان شیخ حافظ سعدالدین عنایت‏اللَّه عارف. اجداد وى در میان مردم منصب شیخى و ارشاد داشته‏اند. حشمتى به نصرآباد اصفهان رفت و به بستگان محمد طاهر نصرآبادى سواد و خط یاد داد. در اصفهان معلم شاهزاده حوا بیگم شد و پس از مدتى ترك تعلیم كرد ...

علی حسینی موسوی کاظمی

(ح س دهم ق)، خطاط. از آثار او: قرآن نیم ربعى كه دو صفحه افتتاح متن و حاشیه مذهب مرصع عالى است، به خط ثلث جلى و نسخ غبار خوش- كه جلد روغنى عالى آن به رقم میرزا اسداللَّه مذهب مشهدى است و در تاریخ 1294 ه ق انجام گرفته است- با رقم. «بتشرف كتابته العبد... على بن الحسین زین‏العابدین الحسینى الموسوى الكاظمى... ...

محمد مقیم حسینی مرعشی

(س دوازدهم ق)، خطاط. وى از شكسته تعلیق‏نویسان گمنام است. از آثار او: یك نسخه «مكاتبات و رسالات» ظهورى به آقا حسین خوانسارى، به قلم كتابت خوش كه چنین تمام مى‏شود: «حسب الاشاره صاحب سفینه بل صاحب كمینه، بتضییع این اوراق جرات نمود، و انا العبد الاقل المذنب ابن میرزا حسین المرعشى، محمد مقیم الحسینى». ...