خط
محمود مذهب باشی شیرازی

(1298 ق)، مذهب، قلمدان‏ساز و خطاط. مذهب باشى شیراز بود و در تذهیب و زرافشانى و حل كارى مهارت داشت. او در چهره‏پردازى و شبیه‏سازى نیز قوى دست بود و همچنین انواع خطوط را خوش مى‏نوشت. علینقى شیرازى، خوشنویس معروف، برادر كهتر وى بود. از آثار او: قلمدان پرمایه‏اى در زمینه‏ى مشكى كه گلهاى طلایى كم‏نظیرى بر ...

محمود کاغذی شوشتری

(ز 862 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «شاهنامه» فردوسى، به قلم كتابت خفى متوسط، با رقم: «... محمود بن محمد بن یوسف تسترى، سنه‏ى 840»؛ نسخه دیگر «شاهنامه»، به قلم كتابت خفى متوسط، با رقم: «قد تم تحریر الكتاب الموسوم به شاه نامه على انامل العبد الفقیر... محمود بن محمد بن یوسف المعروف بكاغذى التسترى... سنة ...

محمود فراش خلوت

(ز 1291 ق)، خطاط. وى از كاتبان خوشنویس دربار ناصرالدین‏شاه بود و به شیوه‏ى میرزا محمدحسین كاتب السلطان شیرازى كتابت مى‏كرد. از آثار وى: یك نسخه‏ى مزین «سفرنامه‏ى فرنگستان» ناصرالدین‏شاه، به قلم نیم دو دانگ خوش، با رقم: «غلام خانه‏زاد محمود فراش خلوت، فى شهر ذیقعدة سنه‏ى 1291». ...

محمود طباطبایی خاقانی

(ز 1147 ق)، خطاط. از آثار وى: یك رقعه كوفى دو دانگ جلى و رقاع كتابت جلى متوسط، با رقم: «مشقه العبد الاقل الاقلین ابن محمدرضا الشریف الموسوى، محمود طباطبایى»؛ دو رقعه رقاع كتابت خوش، با رقم: «... و انا ابن المرحوم... محمدرضا الشریف الموسوى الصفوى...، محمود الطباطبایى الخاقانى... 1147 من الهجرة المقدسة ...

محمود سبزواری

(س نهم ق)، خطاط و شاعر. جدش، خواجه باب على خوشمردان، از بزرگان و مشاهیر روزگار بود و درویشى صاحب خانقاه و مرید. محمود سبزوارى خط را خوب مى‏نوشت و شعر نیز نیكو مى‏سرود. وى منظومه‏اى به نام «اصول شش قلم» دارد كه اصول شش قلم را به ترتیب ثبت كرده است. در آخر چند بیت شعر آورده و در بیت آخر تاریخ آن را ذكر ...

محمود خماری

(ز 854 ق)، خطاط. ظاهرا از خوشنویسان دربار پیر بوداق قراقوینلو بود و در بغداد مى‏زیسته است. از آثار وى: كتابت بعضى ترجیعات، جزو مجموعه‏ى «بیست و یك ترجیع‏بند از شانزده شاعر»- كه ظاهرا خوشنویسان دربار پیر بوداق بن جهانشاه قراقوینلو كتابت كرده و در یك مجلد گردآورده‏اند- به قلم كتابت جلى متوسط، با رقم: «تم ...

محمود ملک الشعراء کاشانی

(1311 -1228 ق)، شاعر، ادیب، خطاط و نقاش. اصلا كاشانى بود. پدر و جدش،فتحعلى خان صبا، هر دو از شعراى نامى بودند و در دربار فتحعلى‏شاه لقب ملك‏الشعرایى داشتند. محمود خان در تهران به دنیا آمد و علوم زمان خود را نزد عمویش، محمد قاسم خان فروغ آموخت. وى از اواخر عهد محمدشاه قاجار به كارهاى دیوانى پرداخت و سپس ...

محمود بمرودی

(ز 883 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه شش دفتر «مثنوى» مولانا، به قلم كتابت جلى متوسط، با رقم: «تمت الكتاب... فى یوم الاربعا ثالث ذوالقعده سنه ثلاث و ثمانین و ثمانمائة، على ید العبد الفقیر النحیف الضعیف، محمود بن سیف‏الدین بن حسین شاه بن عل البمرودى». ...

محمد یار سالیانی

(ز 1242 ق)، خطاط. وى انواع خطوط را خوش مى‏نوشت. از آثار او: یك قطعه نسخ كتابت خوش و نستعلیق نیم دو دانگ كتابت خفى متوسط، با رقم: «حسب الاشاره... محمدحسن خان قاجار... و انا العبد الاذل الاقل محمد یار سالیانى، فى سنه‏ى 1242». ...

محمد هاشم یزدی

(ز 1190 ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن نیم ربعى، جلد ساغرى مذهب، دو صفحه‏ى اول و افتتاح متن و حاشیه مذهب عالى، نسخ كتابت خفى خوش، با رقم: «... محمد هاشم یزدى» 1190 ق. ...

محمد هادی

(وف 1082 ق)، خطاط. به آورده‏ى میرزا سنگلاخ، وى شاگرد رشیدا و امیر خلیل هروى و در قطعه نگارى مشابه میرعماد بود و مجموعه‏اى در لغت و الحان تألیف كرده است. یك نسخه «عالم آراى عباسى» در كتابخانه‏ى سلطنتى موجود است كه در قرن یازدهم قمرى به قلم نیم دو دانگ خوش نوشته شده و رقم «محمدهادى» دارد، كه اگر همان باشد ...

محمد وسیم

(ز 1318 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «قاموس اللغة» فیروزآبادى، وزیرى بزرگ، جلد روغنى ممتاز، نسخ كتابت خفى عالى، با رقم: «لما تشرفت هذه الدیار كردستان... و انا العبد الداعى... محمد الوسیم ابن امرحوم المغفور الشیخ جلال‏الدین.. سنة 1318». ...

محمد نصیر

(ز 1224 ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن نیم ورقى، جلد روغنى عالى، دو صفحه‏ى افتتاح متن و حاشیه مرصع، نسخ كتابت خوش، با رقم: «حسب الحكم... عباس میرزا... محمد نصیر بن محمد ابراهیم فى شهر محرم‏الحرام من سنة اربع و عشرین و مأتین بعد الالف... 1224».[1] اثر اوست: قرآن نیم‏ورقى، جلد روغنى عالى، دو صفحه‏ى افتتاح ...

محمدمهدی تهرانی

(ز 1221 ق)، خطاط. در دوره‏ى فتحعلى‏شاه قاجار مى‏زیست و تا زمان سلطنت ناصرالدین‏شاه در قید حیات بود. وى در كتیبه نگارى دستى قوى داشت و غالب كتیبه‏هاى ابنیه‏ى دولتى زمان فتحعلى‏شاه به خط اوست. در «احوال و آثار خوشنویسان» آمده است كه میرزا سنگلاخ گوید كه از فتحعلى‏شاه لقب خوشنویس خاصه را گرفت و نزد من به ...

محمد مؤمن هروی

(ز 1018 ق)، خطاط. وى برادر محمدحسین مجلد بود كه سالها با برادر خود، در كتابخانه خان خانان به كارهاى هنرى اشتغال داشتند. محمد مؤمن نستعلیق جلى و خفى را استادانه مى‏نوشت و كتابهاى زیادى به خط خود در كتابخانه خان خانان به یادگار گذاشته است. او در هنگام تألیف «مآثر رحیمى»، 1025 ق، درگذشته بوده است. از آثار ...

محمد مؤمن کرمانی

(وف 948 ق)، خطاط. در ابتداى حال به خدمت خواجه حبیب‏اللَّه ساوجى- كه «حبیب السیر» به نام وى تألیف شده است- درآمد. سپس به دربار شاه اسماعیل اول صفوى راه یافت و پادشاه صفوى، وى را به معلمى ابوالنصر سام میرزا گماشت. او بعدها به دربار شاه طهماسب پیوست و پس از آن نیز عازم هندوستان شد. محمد مؤمن در زمان حیات ...

محمد مؤمن

(ز 1032 ق)، خطاط. معاصر محمد مؤمن هروى است. از آثار وى: یك نسخه «فرهنگ جهانگیرى»، به قلم كتابت متوسط، با رقم:«كتبه العبد المذنب محمد مؤمن، بتاریخ شهر ربیع‏الاول سنه‏ى 1032»؛ یك نسخه «دیوان» بابافغانى، به قلم كتابت خوش، با رقم: «حسب الامر میرزائى صاحبى مخدوم زادگى، میرزا ابوتراب، سلمه اللَّه تعالى نوشته ...

محمد موسوی خوانساری

(ز 1258 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «زادالمعاد» وزیرى، دوازده سرلوح مذهب عالى، نسخ و رقاع كتابت خفى خوش و نستعلیق كتابت خفى متوسط، با رقم: «اقل السادات محمد بن هاشم بن محمد الموسوى الخوانسارى... تحریر پذیرفت فى شهر ربیع الثانى من شهور سنة 1258». ...

محمد مقیم تبریزی

(ز 1064 ق)، خطاط. اصلا تبریزى و ساكن عباس‏آباد اصفهان بود. وى از شاگردان میرعماد به شمار مى‏رفت و كتابت خفى را خوش مى‏نوشت. محمد مقیم در زمان شاه عباس دوم كتابدار وى بود و تا 1064 ق در این سمت به سر مى‏برد. سپس همراه فرزند خود، سید على خان جواهر رقم، به هندوستان رفت و در دوره‏ى سلطنت شاه جهان (1069 -1037 ...

محمدمحسن

(ز 1240 ق)، خطاط. از آثار وى: «تعلیقات نماز» نیم ربعى، دو صفحه‏ى اول متن و حاشیه مرصع، نسخ كتابت جلى خوش، با رقم: «كتبه العبد المذنب محمدمحسن بن ملك احمد القاضى العسكر السلطانى فى سنة 1240». ...