(س دهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به مصاحب. در نوشتن خط خصوصا خط غبار مهارت داشت. از شاگردان میرعلى هروى بود. به آوردهى «احوال و آثار خوشنویسان» در تذكرهى «شعراى آذربایجان» آمده كه میرزا حبیب، مؤلف «خط و خطاطان»، مىگوید زمانى كه ملا حسن به استانبول رفت به مصاحبت سلطان محمد ثالث (1012 -1003 ق) نایل شد ...
(ز 1281 ق)، نقاش و خطاط. طراح نقوش و ناخنى كار اهل شیراز و معاصر محمدحسین شیرازى كاتب السلطان بود كه در كتابت خطوط نیز دست داشت و چند قلم را خوش مىنوشت. از آثار ناخنى وى: یك قطعه به قلم نستعلیق دو دانگ خوش، با رقم: «هجدهم شهر ذى الحجةالحرام سنه 1256 المذنب محمدحسین الملقب بمشكین قلم»؛ تصویر زیباى زن ...
(وف 1330 ق)، نقاش و طغرانویس. هنرمند پر ابتكار اصفهانى است كه نقوش زیبایى را از تلفیق خط و نقاشى (نقاشیخط) عمل مىآورد و به طلا و سایر رنگهاى تزیینى آرایش مىداد. او در خارج از ایران وفات یافته و دفن شده است. از آثار وى: تصویر مرغ با حالتى كه از تلفیق حروف، تشكیل یافته و رقم «بنده باب بهاء مشكین قلم ...
(وف 1311 ش)، خطاط. در زنجان به دنیا آمد. در جوانى به اكتساب علوم پرداخت و فنون خطى را نزد میرزا آقا، معروف به ملا آقا آموخت. وى براى تكمیل این هنر در محضر خوشنویسان دیگر نیز به شاگردى پرداخت و به رتبههاى عالى رسید. میرزا جبار را به صفات پسندیده ستودهاند. او در زنجان درگذشت و همان جا به خاك سپرده شد. ...
(1311 -1251 ش)، خط و شاعر، متخلص به مشكاة. در شعر ابتدا هما تخلص مىكرد. در تبریز به دنیا آمد. وى خطوط نستعلیق، نسخ، كوفى و رقاع را بخوبى مىنوشت. به گفتهى میرزا محمدعلى صفوت «دیوان» شعرى حدود ده هزار بیت دارد. از دیگر آثارش «معراج نامه» در شغر مىباشد. ...
(س دهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به مشربى. جوانى خوش فهم و با استعداد بود و خط را نیك مىنوشت. در جوانى از دنیا رفت. از اوست:
مرا آمد نصیب از عشق خوبان داغ نومیدى
نصیب كس مبادا یا رب این داغى كه من دارم ...
(وف 1066/ 1057 ق)، طبیب، خطاط و شاعر، متخلص به مسیح. معروف به حكیم ركناى كاشانى. وى مسیحا و مسیحى نیز تخلص مىكرد. اصلش از شیراز بود و در كاشان به دنیا آمد. از مشاهیر شعراى عصر خود و در طب و فلسفه و حكمت ماهر بود. خاندانش از دیرباز پیشهى پزشكى داشتند و پدرش در عهد شاه طهماسب سه سال طبیب دیوان بود و ...
(س دهم ق)، خطاط، موسیقیدان و شاعر. پدرش از اعاظم و بزرگان طایفهى تكلو بود. خود وى نیز از امراى آن قوم به حساب مىآمد و از خویشاوندان سلاطین صفویه بود. در آن دوره وى مدتى بیگلر بیگى هرات را داشت و چندى حاكم تهران بود. او در اواخر سلطنت سلطان محمد خدابنده به مخالفت با ولیعهدى حمزه میرزا برخاست و خواهان ...
(ز 944 ق)، مذهب و خطاط. اهل كرمان و طلانگارى به غیر از مسعود بن میركى مذهب است. استاد مسعود، به غیر از هنر تذهیب كه در ترسیم آنها مهارت تامى داشت، خط نستعلیق را نیز خوش مىنوشت. از آثار وى: یك نسخه «مناجات» حضرت على (ع)، به قلم نیم دو دانگ متوسط، با رقم: «مشقه العبد المذنب مسعود المذهب الكرمانى... سنه ...
(تو 1288 ش)، خطاط. در تفرش و در قریه بازرجان به دنیا آمد. وى اصول و قواعد خوشنویسى را از پدر خود آموخت و در خط نستعلیق و شكسته سرآمد شد. مستوفىزاده وكیل دادگسترى بود و اوقات فراغت خود را صرف هنر خط مىكرد. از آثار او، علاوه بر قطعاتى كه بر جاى مانده، كتاب «اندرزهاى نظامى» است كه خود استخراج نموده و ...
(1264/ 1263 -1220/ 1219 ق)، خطاط، عارف و شاعر، متخلص به مستوره. در كردستان به دنیا آمد. وى كه برادرزادهى میرزا عبداللَّه رونق سنندجى، صاحب «حدیقهى امان اللهى»، و همسر خسروخان، والى كردستان بود، در فراگیرى علم به مقدمات اكتفا نكرد و در زمینهى علوم ادبى و دینى بر حسب سعى و پشتكار خود، توفیق حاصل نمود. ...
(ز 1302 ق)، خطاط. وى نوادهى حاج عبدالوهاب نایینى بود. در خط نسخ مهارتى بسزا داشت و مخصوصا آن را با قلم خفى خوش مىنگاشت و از استادان مسلم این خط به شمار مىآمد. از آثار او: قرآن وزیرى جلد روغنى، دو صفحهى افتتاح متن و حاشیه مرصع، نسخ و رقاع كتابت خفى متوسط، با رقم: «... حرره مریم من نوادهى مرحوم حاج ...
(1248- ح 1290 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به مرشد. به گفتهى صاحب «فارسنامهى ناصرى» در شیراز كسب كمالات كرد و با فقرا و گوشهنشینان مصاحبت داشت. درویشى دیندار و فقیرى شب زندهدار و از مریدان رحمت علیشاه بود. در سخندانى و سخنگویى و خوشنویسى و شكسته تعلیق اقتدا به پسر عم خود مهدى حجاب كرده بود. ...
(ز 1097 ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن نیم ربعى، دو صفحهى افتتاح متن و حاشیه مذهب عالى، نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «قد تم هذا المصحف الشریف على یدى الفقیر الحقیر مرجان عفى عنه... 1065»؛ یك قطعه رقاع سه دانگ جلى و نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «فقیر مرجان الاسلامى فى 1097».[1]
اثر اوست: قرآن نیمربعى، ...
(ز 1250 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «دعاى كمیل» نیم ربعى، جلد روغنى، سرلوح مرصع، دو صفحهى اول و حاشیهى تشعیرسازى مذهب، نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم:
«چه گشت فتحعلیشاه جد پدر حیدر
بریخت از قلم مرتضى قلى گوهر»
«فى 1246»؛ یك قطعه نسخ كتابت خوش، با رقم:
«چو گشت فتحعلیشاه جد پدر حیدر
بریخت از قلم ...
(ز 1053 ق)، نقاش، خطاط و شاعر، متخلص به مرتضى. از بزرگان طایفهى شاملو بود كه در زمان شاه صفى سمت ایشیك آقاسى باشى دیون و دیوان بیگى یافت و در زمان شاه عباس دوم به رتبهى قورچىباشى رسید. بعد به علتى معزول و پس از مدتى انزوا به حكومت اردبیل معین شد. او همچنین در عصر شاه سلیمان صفوى به حكومت قم رسید. ...
(ز 1237 ق)، خطاط، ادیب و شاعر، متخلص به مدهوش. وى ملا باشى حیدرقلى میرزا، فرزند فتحعلىشاه و حاكم گلپایگان بود. در نظم و نثر تبحر داشت و عربى را خوب مىدانست. مدهوش خط نستعلیق را خوش مىنوشت و شعر نیز مىسرود. از آثار وى: یك نسخه «دیوان» خاورى، به قلم نستعلیق و شكسته نیم دو دانگ خوش، با رقم: «كتبه العبد ...
(ح 1340 -1258 ش)، طبیب، خطاط، نقاش، موسیقیدان و شاعر، متخلص به صفاءالحق. وى گاهى در شعر صفا نیز تخلص مىكرد. نسبش از جانب پدر به امام زینالعابدین (ع) مىرسد و از طرف مادر منسوب به علاءالدوله سمنانى است. در كردستان به دنیا آمد و در پنج سالگى همراه خانوادهاش به همدان منتقل شد و مقدمات علوم فنون را نزد ...
(1339 -1257 ش)، خطاط و شاعر. معروف به بنان الشریعه. در قریهى سعادتآباد سیرجان به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتى را همان جا گذراند و در سى سالگى سفرى به عتبات عالیات نمود. وى مدتى در نجف اشرف به تحصیل علوم متداول عصر خود پرداخت و بعد از شش سال به كرمان بازگشت. در حدد 1307 ش به تهران آمد و وارد وزارت معارف ...
(ز 963 ق)، مذهب، نقاش، خطاط و شاعر. هنرمند ذوفنونى از دیار هرات است كه به غیر از فن تذهیب، در چهرهپردازى و ارائه مجالس پر ازدحام و تزیین و آرایش قصرها نقاشى پر اعتبار به شمار مىآمد و پیرو مكتب بخارا و هرات بود. او خطوط نستعلیق و رقاع را خوش مىنوشت و از شاگردان میرعلى هروى بود و شعر را نیز نیكو مىسرود. ...