خط
محمد عسکر ناجی

(س دهم ق)، خطاط. از آثار وى: قطعه‏اى در یك مرقع، به قلم سه دانگ خوش، با رقم: «راقمه محمد عسكر ناجى». ...

نعمت اللَّه تبریزی اصفهانی

(س دهم ق)، عالم دینى، قاضى و خطاط. اهل تبریز و از فرزندزادگان میر عبدالوهاب تبریزى بود. او مدتى در دستگاه سلاطین آق‏قوینلو معزز مى‏زیست و پس از فتنه‏ى تبریز و تسلط عثمانیان در 955 ق، به كاشان رفت و چندى شیخ‏الاسلام آنجا گردید. سپس عازم اصفهان شد و منصب قاضى‏القضاتى یافت. صاحب «گلستان هنر» آورده: میر ...

میر منصور مصور بدخشانی

(س نهم و دهم ق)، نقاش، مذهب و خطاط. اهل بدخشان و پدر میر سید على متخلص به جدایى بود. وى در بدایت حال، در خدمت شاه طهماسب صفوى (984 -930 ق) به خلق آثار ارزنده‏اى اشتغال داشت و از تصویرگران نامى آن دوران به شمار مى‏آمد. به روایتى او فرزند روح‏اللَّه میرك است، اما این فرضیه چون منطبق با اسناد قدیمى نیست، ...

میر محمد

(ز 983 ق)، خطاط و مذهب. از آثار وى: كتابت قسمتى از قرآن وزیرى، مذهب و مجدول سازى، دو سطر اول و آخر به قلم زر و خط رقاع جلى، متن به نسخ كتابت خفى یاقوتى خوش، با رقم: «كتبه العبد... میرمحمد بن محمدى التبریزى، تحریرا فى... سنة ثلاث و ثمانین و تسعمائة». ...

میرک هروی

(مقتول 932 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به میرك. پدرش وزیر بدیع‏الزمان میرزا بود. میرك در حسن خط سرآمد اقران بود. او عاقبت به قتل رسید و در هرات مدفون گشت. اشعارى از وى در تذكره‏ها آمده است. از اوست: بیا ساقى بده جامى به من از روى یارى‏ها كه دیگر نگذرد در خاطرم دنیا و مافیها ...

روح اللَّه میرک خراسانی

(وف 913 ق)، نقاش و خطاط. اهل خراسان و از سادات هرات بود. وى در ابتداى كار به قرائت كلام‏اللَّه مجید و كتابت خطوط مى‏پرداخت و پس از مدتى شوق تصویرسازى پیدا كرد و به دلیل پیگیرى آن در تذهیب و نگارگرى مهارت یافت. میرك پیرو مكتب احمد موسى و از شاگردان استاد ولى‏اللَّه بود كه بعدها همكار وى گردید. او مخترع ...

عماد میرفندرسکی

(وف 1324 ش)، خطاط. در تهران به دنیا آمد. وى در نوشتن خطوط نستعلیق و شكسته تحریر توانا بود و در موسیقى نیز دست داشت. میرفندرسكى مدتى منشى و خوشنویس وزارت امور خارجه بوده است. او در تهران درگذشت و در امامزاده عبداللَّه دفن شد. از آثار خطى وى، چند اثر به یادگار مانده كه «گلستان» سعدى، به خط نستعلیق خفى ...

عماد حسنی سیفی قزوینی

(ح 1024 -961 ق)، خطاط و شاعر. ملقب به عمادالملك. بزرگترین استاد خط نستعلیق است. وى از سادات سیفى حسنى قزوین بود و در همان شهر به تحصیل مقدمات علوم و آموختن خوشنویسى پرداخت. برخى گویند وى ابتدا در قزوین شاگرد مالك دیلمى بوده و سپس به تبریز مسافرت كرده و نزد محمدحسین تبریزى به تكمیل هنر خویش مبادرت نموده ...

علی هروی

(وف 951 ق)، خطاط، ادیب و شاعر، متخلص به كاتب. از معروفترین استادان خوشنویس خط نستعلیق است. وى از سادات حسینى هرات بود و به واسطه‏ى كثرت اقامت در مشهد، بعضى او را مشهدى نیز خوانده‏اند. اینكه بعضى وى را اهل جام دانسته‏اند، اشتباه و خلطى است كه با پیر على جامى، شاگرد سلطانعلى مشهدى كرده‏اند. میرعلى در هرات ...

صدرالدین محمد قزوینی

(1008/ 1007 -945 ق)، خطاط، نقاش، موسیقیدان و شاعر. از سادات سیفى قزوین بود كه در رنگ‏آمیزى و تذهیب و وصالى نیز مهارت داشت. وى در خط و موسیقى از شاگردان مالك دیلمى بود و خط را به شیوه‏ى سلطانعلى مشهدى مى‏نوشت و در اواخر عمر به جهت ضعف بینایى ترك مشق كرد. میر صدرالدین محمد شعر را نیكو مى‏سرود و از موسیقیدانهاى ...

ابوالقاسم حسینی موسوی کوچک اصفهانی

(ز 1223 ق)، نقاش و خطاط. ملقب به مذهب باشى. از سادات اصفهان و در خط شكسته و تعلیق استاد و در تذهیب و تصویر از نوادر بود. وى در دوران فتحعلى‏شاه به لقب مذهب باشى مفتخر شد. میرزا كوچك در تمم مراحل طلاكارى و در ارائه نقوش زیبا مهارت داشت. شاگرد معروف وى، میرزا محمدتقى مذهب اصفهانى است كه از استادان ممتاز ...

محمد ابراهیم طهرانی

(ز 1314 ق)، خطاط. مشهور به میرزا عمو. از خوشنویسان زبردست دوره‏ى ناصرالدین شاه قاجار و شاگرد میرزا غلامرضاى اصفهانى بود. او در تحریر خط نستعلیق، از خفى و جلى توانا بود و در كتیبه‏نویسى نیز مهارت بسزایى داشت. از آثار وى: قطعه‏اى به قلم دو دانگ و نیم دو دانگ خوش، با رقم: «العبد محمد ابراهیم طهرانى 1291»؛ ...

طاهر همدانی

(ز 1318 ق)، خطاط. اصل وى از قریه كاج دره گزین بود. میرزا طاهر نستعلیق را خوش مى‏نوشت و یكى از كاتبان نسخه‏ى «نامه‏ى دانشوران» است. او از 1306 ق در دارالتألیف اداره‏ى انطباعات مشغول كتابت بود. ...

نقاشباشی شیرازی

(ز 1236 ق)، نقاش، خطاط و شاعر. اهل شیراز و از نقاشان معروف رنگ روغنى و آبرنگ دوران زندیه و فتحعلى‏شاهى بود كه در شیوه‏هاى مختلف نقاشى مهارت داشته و نقاش باشى دوران فتحعلى‏شاه بوده است. این استاد در شبیه‏سازى و چهره‏پردازى دقیق و در ارائه مجالس بزمى و رزمى قوى‏دست بود و در سایه‏پردازیهاى استادانه‏اى كه ...

کمره ای

(ز 1295 ق)، خطاط. از آثار وى كتابت چند كتاب است كه به چاپ سنگى رسیده است، از جمله: «شمس المناقب»، «جغرافیاى عالم» و دو جلد از «مجمع الفصحا» كه به قلم كتابت خفى متوسط تحریر شده، با رقم: «... این ذره‏ى بى‏مقدار، میرزا آقاى كمرئى... سمت ترقیم و تحریر پذیرفت... 1295». ...

حسین میرخانی

(1361 -1284 ش)، خطاط. در تهران به دنیا آمد. تعلیم خط را از پدر آموخت و چیزى نگذشت كه به جرگه خوشنویسان پیوست. استاد میرخانى در تحریر خط نستعلیق، از ریز و درشت به ویژه، كتابت مهارت بسزایى داشت و در این فن سرآمد اقران بود. وى از 1329 ش در كلاسهاى آزاد خوشنویسى مشغول آموزش و تربیت هنرجویان گشت. بسیارى از ...

حسن میرخانی

(1369 -1291 ش)، خطاط، ادیب و شاعر، متخلص به بنده. ملقب به سراج الكتاب. در تهران به دنیا آمد. اصول خوشنویسى را نزد پدر خود آموخت و همه‏ى اقلام تداول، از قبیل نسخ و ثلث و تعلیق و شكسته و به ویژه نستعلیق، را از خفى و جلى نیكو مى‏نوشت. استاد میرخانى از علوم ادبى بهره‏مند بود، شعر مى‏سرود و مجموعه اشعارش ...

مهر علی نقاشباشی

(ز 1230 ق)، نقاش، خطاط و شاعر. چهره‏پرداز و شبیه‏ساز دوران فتحعلى‏شاهى بود كه اغلب از شخص فتحعلى‏شاه و سایر فرمانروایان گذشته ایران، شبیه‏سازى نموده و عمده‏ى مهارتش در شیوه‏ى رنگ روغنى بود. مهر على شاگرد استاد میرزا باب بود و بعضى از شیوه‏هاى وى را مورد نظر قرار مى‏داد و بعد از میرزا بابا سمت نقاش باشى ...

مهدی شریف شیرازی

(ز 1320 ق)، نقاش، خطاط و قاطع. خطاط و قاطع زبردست شیرازى بود و در خط نستعلیق و تصویر طغرایى و برش و قطاعى آنها مهارت داشت. وى كتیبه‏نویس بسیارى از كاشى‏هاى طاقى كوچه‏ها و سر در خانه‏ها بوده كه بیشتر آنها رقم «كتبه مهدى الشریف» داشته است. از دیگر آثارش: تصویر منظره‏ى گل و درخت و خانه كه به نازك قلمى بریده ...

فصیح الملوک مهام

(وف 1351 ش)، خطاط و شاعر. وى فارغ‏التحصیل مدرسه فرانكوپرسان و داراى تحصیلات عالى در رشته‏ى زبان خارجه از دانشكده‏ى ادبیات پاریس بود. او فقه و منطق و فلسفه و ادبیات فارسى و عربى را در محضر استادانى چون محمد حسین فاضل تونى، بدیع‏الزمان فروزانفر، جلال‏الدین همایى و ملك‏الشعراى بهار فراگرفت و چون علاقه‏ى ...