خط
نظام الدین احمد نظام اسکویی

(س دهم ق)، شاعر و خطاط. از سادات حسینى اسكو، از توابع تبریز بود. به آورده‏ى صاحبان «الذریعه» و تذكره‏ى «تحفه سامى» او و برادرانش در خدمت شاه طهماسب صفوى (984 -930 ق) به سر مى‏بردند. مؤلف «دانشمندان آذربایجان» معتقد است كه وى همراه پسرانش در خدمت شاه طهماسب صفوى بوده است. نظام‏الدین در ابتدا كلیددار كتابخانه‏ى ...

محمد کاظم نصیری منشی

(س یازدهم ق)، خطاط. از خوشنویسان زبردست شكسته تعلیق بود. از آثار وى: قطعه‏اى از یك مرقع، به قلم نیم دو دانگ جلى، با رقم: «كمترین غلامان محمد كاظم نصیرى منشى». ...

مجدالدین نصیری امینی

(تو 1308 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به مجدى. در تهران به دنیا آمد. پدرش از دانشمندان و خوشنویسان زمان خود بود و طبع شعرى هم داشت و دانش تخلص مى‏كرد. مجدالدین پس از فراگیرى علوم ادبى و زبان فرانسه، چندى معلم زبان در مدرسه آلیانس فرانسه بود و به دلیل تخصص در شناسایى كتب و انواع عتیقات، كتابخانه معارف و اداره‏ى ...

نصیر منشی نیشابوری

(ز 948 ق)، خطاط. وى در نوشتن اقسام خطوط دست داشت. در «احوال و آثار خوشنویسان» به نقل از سپهر، صاحب «تذكره‏ى خوشنویسان»، سال مرگ نصیر منشى 962 ق ذكر شده است. از آثار او: سه قطعه از مرقع بهرام میرزا، به قلم نسخ و رقاع و نستعلیق دو دانگ و نیم دو دانگ خوش، با رقم: «تحفه‏ى مجلس نواب جهانبانى (مقصود بهرام ...

نصیرالدین محمد

(ز 805 ق)، مذهب و خطاط. وى سرپرست مذهبان و نقاشان و خوشنویسان و دیگر هنرمندان كتابخانه‏ى دربار ابراهیم سلطان، فرزند شاهرخ بود. ابراهیم سلطان مقام هنر او را ارج نهاده و فرمانى در 805، درباره‏ى كلانترى نصیرالدین محمد صادر نموده كه این فرمان در «منشآت» شرف‏الدین على یزدى قید گردیده است. ...

فیروز نصرت الدوله قاجار

(ز 1282 ق)، خطاط. ملقب به نصرت‏الدوله. وى نستعلیق را خوش مى‏نوشت. از آثار او: یك مرقع مشتمل بر سى رقعه، به قلم پنج دانگ متوسط، با رقم: «حرره فیروز قاجار الملقب بنصرةالدوله، روز شنبه‏ى شهر رجب سنه‏ى 1282».[1] نصرةالدوله فیروز میرزا وزیر مالیه‏ى ایران در سال 1309 و نخستین وزیرى است كه در دوره‏ى مشروطیت ...

نصرالله دبیرالملک شیرازی

(1319 -1252 ق)، خطاط. ملقب به دبیرالملك. در شیراز به دنیا آمد. پس از تحصیل علوم و كسب كمالات به اتفاق پدرش به تهران آمد و پس از فوت پدر، به جاى وى جبادارباشى شد. هنگامى كه مشیرالدوله به صدارت رسید، میرزا نصراللَّه خان را مورد توجه كامل خود قرار داد و او را به تولیت آستان قدس رضوى برگزید. دبیرالملك خط ...

نصرالله تفرشی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «حدیقةالشیعه» مقدس اردبیلى، به قلم كتابت خفى و دو دانگ متوسط، كه در 1265 ق به چاپ رسیده است. ...

اسماعیل نصرآبادی

(س یازدهم ق)، خطاط و شاعر. وى عمه‏زاده میرزا محمد طاهر نصرآبادى است. صاحب «تذكره‏ى نصرآبادى» درباره‏ى او مى‏گوید كه از كمالات فى‏الجمله بهره‏اى داشت، چنانچه شكسته را خوش مى‏نوشت و طبع نظمى هم داشت. چون عمویش، میرزا غیاث، ملازم شاهزاده خرم (شاه جهان) بود، به هند رفت و ملازم مهابت خان شد و در اوایل جوانى ...

عبدالوهاب نشاط اصفهانی

(وف 1244 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به نشاط. ملقب به معتمدالدوله. از سادات موسوى بود و در اصفهان به دنیا آمد. وى در زادگاه خود با شعر و ادب فارسى و عربى و دانش‏هاى مختلف از جمله ریاضى و حكمت الهى و منطق آشنا شد و در هنر خوشنویسى نیز مهارت یافت. او خطوط نستعلیق، شكسته تعلیق و به ویژه شكسته نستعلیق را خوش ...

نجم مسعود یعقوبی

(وف ح 897 ق)، خطاط. از مردم ساوه بود و در تبریز مى‏زیست. وى خواهرزاده‏ى قاضى عیسى و از امرا و منشیان دربار سلطان یعقوب آق قوینلو و استاد او بود و یعقوبى رقم مى‏كرد. نجم مسعود در خط شكسته تعلیق مهارت بسزایى داشت و در شمار استادان این فن به حساب مى‏آمد. وى تا پایان سلطنت سلطان یعقوب بر سر كار بود و حتى ...

نجم الدین حسینی

(س دوازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: «صحیفه‏ى سجادیه»، نیم‏ربعى، جلد روغنى، دو صفحه‏ى اول متن و حاشیه مذهب مرصع، نسخ كتابت خفى متوسط، با رقم: «كتبه الفقیر الحقیر الجانى الى رحمة ربه الغنى ابن سعدالدین محمد الحسینى نجم‏الدین» (قرن 12). ...

مرتضی نجم آبادی

(1326 -1253 ش)، خطاط. وى از خاندان بزرگ نجم‏آبادى و پدر دكتر محمود نجم‏آبادى است. آقا مرتضى در تهران به دنیا آمد و در این شهر به تحصیل علوم پرداخت و چون از همان كودكى به خوشنویسى علاقه‏مند شد، به محضر میرزاى كلهر رفت و اصول و قواعد خط را نزد وى آموخت. او پس از آنكه از تحصیل مقدمات علوم فراغت یافت، به ...

عبدالعال نجات اصفهانی

(وف 1140/ 1126/ 1122 ق)، منشى و شاعر، متخلص به نجات. معروف به میر نجات. وى از سادات كهكیلویه فارس و ساكن اصفهان بود. پدرش مستوفى و نویسنده‏اى عالم و محاسب بود كه میر عبدالعال، شغل پدر را در كارهاى دیوانى دنبال كرد. در عهد شاه سلیمان صفوى (1105 -1077 ق) از منشیان دربار شاهى بود و در دوره‏ى شاه سلطان حسین ...

علی محمد نامداری

(وف 1348 -1298 ش)، موسیقیدان، خطاط و نقاش. در قم به دنیا آمد. وى از همان كودكى زیر نظر پدرش- كه یكى از خوشنویسان بنام بود- تعلیم خط گرفت و سپس نزد حسینعلى خوشنویس این هنر را تكمیل كرد. در نوجوانى به موسیقى علاقه‏مند شد و براى یادگیرى آن به محضر حسین هنگ‏آفرین رفت. پس از مدتى در كلاس ابوالحسن خان صبا ...

مسیحا ناطق شیرازی

(س یازدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به ناطق. وى اشعارى نیكو مى‏سرود و خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت، ولى با وجود وفور هنر و كمال روزگارش به سختى مى‏گذشت. ناطق در زمان تألیف «تذكره‏ى نصرآبادى» (1083 ق) دوران پیرى خود را مى‏گذرانید. مهدى بیانى در «احوال و آثار خوشنویسان» از قول محمدصالح اصفهانى (م 1126 ق) مى‏گوید ...

نصراللَّه ناصرالسلطنه تبریزی

(1240- ح 1312 ق)، خطاط. ملقب به دبیرالسلطنه و ناصرالسلطنه. وى مدتها عهده‏دار امور خالصه‏ى تهران و آذربایجان بود و در اواخر عمر از خاصان دربار مظفرالدین شاه گردید. ناصرالسلطنه از علوم ادبى بهره داشت و زبان فرانسه را نیك مى‏دانست و نستعلیق و شكسته را خوش مى‏نوشت. ...

علی ناصرالدین

(ز 908 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «بهارستان» جامى، به قلم كتابت عالى، با رقم: «ناصرالدین على سنه‏ى 908)؛ یك قطعه از مرقعى، به قلم سه دانگ و نیم دو دانگ خوش، با رقم: «كتبه ناصرالدین على ببلدة بخارا». ...

محمدعلی ناصح شیرازی

(ز 1064 ق)، خطاط. از آثار وى: قرآن نیم‏ربعى، جلد روغنى، نسخ كتابت خفى خوش، با رقم: «فرغ من تحریر هذا المصحف المجید فى شهر شعبان‏المعظم سنة ستین و اربع بعد الالف، كتبه العبد المذنب الراجى المتخلص بناصح الشیرازى در دارالسلطنة اصفهان مرقوم قلم شكسته رقم گردید. ختم كتابت قرآن چهارم».[1] اثر اوست: قرآن، ...

نازکی تبریزی

(س نهم ق)، خطاط. اهل تبریز و مكتبدار بود. نازكى نستعلیق را خوش مى‏نوشت و از هنرمندان خوشنویس كتابخانه‏ى بایسنقر میرزا به شمار مى‏آمد. ...