خط
وصفی

(س یازدهم ق)، خطاط. وى همه اقلام را خوش مى‏نوشت و از آثار او قطعه‏اى است به اقلام مختلف از جمله شكسته تعلیق نیم دو دانگ خوش، با رقم: «این صفحه مرقوم شد برسم مطالعه‏ى شریف اعلیحضرت... سلطان عادل، آنكه بود: بود سلطان درویشان عالم بدرویشى و سلطانى مسلم خلد اللَّه ایام حكومته و دولته الى یوم‏الدین كتبه ...

محمد وصالی تبریزی

(س دهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به وصالى. در تبریز به دنیا آمد. وى در كتابت نستعلیق متبحر بود و شعر نیز مى‏سرود. او هنگام سفر به هند، در كاشان با تقى‏الدین كاشانى، صاحب «خلاصة الاشعار»، ملاقات نمود. ...

محمد شفیع وصال شیرازی

(1262 -1197 ق)، عالم، ادیب، شاعر، عارف و خطاط. مكنى به ابواحمد. مشهور به میرزا كوچك. وى از هنرمندان ذوفنون بود كه در شیراز به دنیا آمد. خاندانش در دوره‏ى صفویان و افشاریان و زندیان داراى مناصب دیوانى بودند و خود نیز از بزرگان دانش و ادب و هنر در دوره‏ى فتحعلى شاه و محمد شاه قاجار بود. او در آغاز جوانى ...

عمادالدوله طاهر وحید قزوینی

(س یازدهم و دوازدهم ق)، مورخ، ادیب، خطاط و شاعر، متخلص به وحید. در قزوین به دنیا آمد. در عهد صفویه مى‏زیست و از شاعران و منشیان عصر خود بود. وى پس از كسب دانش و مهارت در ادب و خوشنویسى و ترسل و سیاق، وارد خدمات دیوانى و از دفترنویسان دیوان شد. در زمان شاه عباس دوم (1077 -1052 ق) به منصب واقعه‏نویسى انتخاب ...

جمال الدین محمد وحشت اردستانی

(تو 1034 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به وحشت. از سادات طباطبایى اردستان بود كه در زواره به دنیا آمد. وى خطوط هفت‏گانه به ویژه نستعلیق را بسیار خوش مى‏نوشت. به هندوستان مسافرت كرد و در 1073 ق به اصفهان مراجعت نمود. او پس از مدتى توقف در اصفهان و یك سال پیش از تحریر «تذكره‏ى نصرآبادى» (تألیف شده در 1083 ق) ...

خلیل اللَّه وجیه الدین

(ح 1004 -932 ق)، خطاط. وى عموى قاضى احمد قمى، صاحب «گلستان هنر» بود. مطابق شرح حالى كه از میر خلیل‏اللَّه در این كتاب آمده است، او ابتدا به مشق شكسته تعلیق در شیوه‏ى درویش عبداللَّه پرداخت و بعدها به نستعلیق توجه كرد و چون در ملازمت شاهزاده‏ى هنرمند صفوى، سلطان ابراهیم میرزا بود، در این فن از وى بهره‏ها ...

محمدعلی وجدی شیرازی

(وف 1292/ 291 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به وجدى. در شیراز به دنیا آمد. پدرش حاكم لارستان بود. وجدى خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت و شعر نیز مى‏سرود. اثر وى «دیوان» شعر است. از آثار خطى وى: یك نسخه «دیوان» ادیب صابر، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «حسب الفرمایش... بیوك خان افشار... سمت تحریر یافت، كتبه الحقیر الفقیر ...

علی اشرف والی

(تو 1299 ش)، نقاش، مذهب و خطاط. در كرج به دنیا آمد. پس از اتمام تحصیلات ابتدایى و متوسطه، وارد دانشكده‏ى هنرهاى زیبا شد و از محضر استادانى چون: على محمد حیدریان، رفیع حالتى، ابوالحسن صدیقى و اسماعیل آشتیانى بهره جست. او در به كار گرفتن طرح‏ها و رنگهاى مختلف، استادى تمام عیار است. آثار وى در 1342 ش به ...

محمدکاظم واله اصفهانی

(ح 1229 -1152 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به واله. در اصفهان به دنیا آمد. در جوانى براى تكمیل تحصیلات به عراق رفت و پس از بازگشت به اصفهان، حجره‏اى براى خود ترتیب داد و بعد از ساخته شدن تكیه‏ى والهیه به دستور حاج محمد حسین خان نظام‏الدوله، به آنجا نقل مكان كرد و تا پایان عمر همان جا زیست. واله از مشاهیر ادبا ...

واصلی شیرازی

(وف 1302 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به واصلى. وى خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت و در سرودن شعر نیز دست داشت. صاحب «آثار عجم» آورده كه اشعارش در حدود پنج هزار بیت و متفرق است و ماده‏ى تاریخ وفات او را چنین گفته: كلك فرصت بهر تاریخش نوشت «واصلى در قرب یزدان واصل است» ...

واصلی شاهجهان آبادی

(وف 1200 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به واصلى. اصلا ایرانى بود و در دهلى به دنیا آمد. وى شعر مى‏گفت و از موسیقى آگاه بود و چون نسبت به شاه واصل ارادتى داشت، واصلى تخلص مى‏كرد. از آثار وى: «دیوان» شعر. ...

مهدی واثق نجفی

(س یازدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به واثق. اهل اصفهان و با صاحب «تذكره‏ى نصرآبادى» (ز 1083 ق) معاصر بود. وى به تحصیل پرداخت و در اكثر علوم مهارت یافت. واثق انواع خط، از جمله خط كوفى را خوش مى‏نوشت. اشعارى از وى در تذكره‏ها آمده است. ...

محمدکاظم نیریزی

(ز 1248 ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه نسخ و رقاع كتابت جلى و كتابت خفى عالى، با رقم: «حرره فى یوم الاربعاء... ابن محمد رحیم النیریزى، محمدكاظم سنة 1216 من الهجرة النبویه»؛ صحیفه‏ى مذهب مرصع، نسخ كتابت خفى خوش، با رقم: «... و انا العبد... ابن محمد رحیم النیریزى، محمدكاظم فى نصف الاخر من العشر الاوسط من ...

محمدحسین نیریزی

(ز 1244 ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «زادالمعاد»، نسخ كتابت خوش، با رقم: «قد تم الكتاب... فى شهر شوال المكرم، كتبه العبد الاثم الجانى محمدحسین النیریزى سنة 1244». ...

محمدتقی نیر تبریزی

(1312 -1248 -1247 ق)، عالم دینى، فقیه، خطاط و شاعر، متخلص به نیر. مشهور به حجت‏الاسلام تبریزى. وى از مشاهیر فرقه‏ى شیخیه در آذربایجان بود. او و پدرش از اولین كسانى هستند كه بر مسلك على محمد باب ردیه نگاشتند. در تبریز به دنیا آمد و در همان جا نشو و نما یافت و مقدمات را فراگرفت. سپس به نجف رفت. پس از فراگیرى ...

علی نیاز شیرازی

(1263 -1197 ق)، خطاط، طبیب و شاعر، متخلص به نیاز. مشهور به خوشنویس. از سادات شیراز بود. طب و حكمت و سایر علوم را در محضر پدر آموخت و نزد دایى خود، حاج میرزا ابراهیم مجتهد، فقه و اصول را فراگرفت. وى در خط شكسته نیز ماهر بود و این فن را نزد خواجه ابوالحسن خوشنویس فسایى، شاگرد بلا واسطه‏ى درویش عبدالمجید ...

محمدرضا نیاز شیرازی

(وف 1234/ 1224 ق)، خطاط و شاعر. در جوانى به كسب علم پرداخت. چند سالى در زمره‏ى اهل قلم و دبیران بود و در دیوان حسینعلى میرزا فرمانفرما، خدمت مى‏كرد. وى پس از چندى از ملازمت دست كشید و گوشه‏نشینى و عزلت را برگزید. نیاز خط شكسته و نستعلیق را خوب مى‏نوشت و در نظم و نثر نیز مهارت داشت. از آثارش: «دیوان» ...

حسین نیاز اصفهانی طباطبایی

(س سیزدهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به نیاز. بعضى تخلص وى را نیازى نوشته‏اند. نیاى او، میر شاه تقى جوشقانى، نزد شاه سلیمان صفوى معتبر بوده است. نیاز در زمان سلطنت فتحعلى شاه قاجار (1250 -1212 ق)، مى‏زیست. مؤلف «حدیقةالشعراء» از قول احمد بیگ گرجى، صاحب «تذكره‏ى اختر»، مى‏گوید كه نیاز از طالبان عالم است و ...

عباس نوری

(وف 1255 ق)، خطاط. وى در روستاى تاكر، از توابع نور مازندران، به دنیا آمد و تحصیلات مقدماتى را در قریه‏ى كلاكه گذراند. سپس به تهران آمد و در دستگاه امام ویردى میرزا، فرزند فتحعلى شاه قاجار، به خدمت منشى‏گرى پرداخت. میرزا عباس در خوشنویسى استادى نداشت و از روى قطعاتى كه از میرعماد به دست آورده بود، مشق ...

نور علی

(س دهم و یازدهم ق)، قاطع. اهل بدخشان بود و در مشهد مى‏زیست. صاحب «گلستان هنر» گوید: "... به غایت پیر نورانى با صفا بود، خط مولانا میرعلى را در نظر مى‏نهاد و آنچنان مى‏برید كه هیچ فرقى و مزیتى میانه‏ى آن بریده و آن قطعه نبود". وى در مشهد درگذشت. ...