خط
محمد همایون همدانی

(س یازدهم ق)، شاعر و خطاط. از اكثر علوم بهره داشت و بیشتر خطوط را خوب مى‏نوشت. گویند در جوانى از دنیا رفت. از آثارش: «دیوان» شعر. به آورده‏ى «الذریعه»، میرزا سنگلاخ در «امتحان الفضلاء» مى‏گوید كه «دیوان» همایون را كه به خط سلطان محمد نورا نوشته شده، دیده است. از اوست: مجمع دهر به جمعیت مستان ماند كاین ...

محمدمحسن هراتی

(ز 990 ق)، نقاش و خطاط. وى اهل هرات بود و خط نستعلیق را استادانه مى‏نوشت. از آثار خطى او: یك نسخه «دیوان» حافظ كه به امر فریدون حسین میرزا، پسر سلطان حسین بایقرا، كتابت كرده و تصاویر و تذهیب‏هاى آن نیز كار خود اوست؛ مرقع زیبایى، از جمع خطوط و تصاویر گوناگون كه دیباچه و خاتمه آن را نیز خود كتابت كرده، ...

هدایت اللَّه کاتب

(س یازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «كلیات» اهلى شیرازى، به قلم و دو دانگ و كتابت خفى متوسط، با رقم: «حرره هدایت‏اللَّه كاتب». ...

هدایت اللَّه اصفهانی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. وى شاگرد میر معز كاشانى (م 995 ق) بود. از آثار منسوب به او: قطعه‏اى از یك مرقع، به قلم كتابت جلى عالى، با رقم: «كتبه هدایت‏اللَّه». ...

هبةالله کاشانی

(وف 958 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به قانعى. به آورده‏ى صاحب «مناقب هنروران» وى در خط، شاگرد سلطانعلى مشهدى و استاد میر معز كاشانى بود. همچنین او را در خوش‏طبعى و خوش‏فهمى و شعرشناسى، استادى مسلم دانسته‏اند. وى علاوه بر خوشنویسى گاهى شعر نیز مى‏گفت. ...

طاهر هاشمی

(تو 1332 ق)، عالم دینى، فقیه شافعى، صوفى، مدرس، خطاط و شاعر. وى از فقها و علماى بزرگ شافعیه كردستان و مشایخ فرقه‏ى قادریه است. در دولت‏آباد روانسر به دنیا آمد و مقدمات علوم را در همان جا فراگرفت. سپس نزد ملا محمد رحیم سنندجى و بدیع‏الزمان سنندجى به تكمیل معلومات خویش پرداخت و از محضر اساتید دیگرى مانند ...

هاشم قراباغی

(ز 1281 ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه به قلم دو دانگ و كتابت خوش، با رقم: «كتبه العبد المذنب هاشم قراباغى 1281». ...

هادی اصفهانی

(س دوازدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك قطعه ثلث رقاع دو دانگ جلى عالى و نسخ كتابت خوش، با رقم: «مشقه العبد المذنب المحتاج ابن محمد على، هادى الاصفهانى». ...

وهاب وهاب شیرازی

(ز 1257 ق)، نقاش. وى در شیراز ساكن بود و در شیوه‏ى ناخنى دستى هنرمندانه داشت. از آثار گرانقدر وى، لوله‏ى خطى و ناخنى استادانه‏اى است كه «زیارتنامه‏ى عاشورا» به خط ناخنى بر آن مشق شده و كناره‏هاى آن به جدول‏كشى كمندى و گلهاى ناخنى ریزى آرایش یافته و در انتهاى زیارتنامه، تصویر درخت سرورى جلوه‏گر گشته است، ...

ولی مصور

(س نهم و دهم ق)، نقاش و خطاط. مشهور به ملا ولى قلندر. اهل هرات بود و علاوه بر نقاشى در نوشتن خطوط، بخصوص ثلث مهارت داشت. دوران حیات وى مصدف است با صدارت امیر علیشیر نوایى (906 -844 ق) و سلطان حسین بایقرا (911 -873 ق). از شاگردان وى در تذهیب و خط ثلث، روح‏اللَّه میرك هروى است كه در مواردى از روى كارهاى ...

ولی گیلانی

(ز 897 ق)، خطاط. از خوشنویسان معروف اقلام شش گانه است كه شكسته تعلیق را خوش مى‏نوشت. از آثار وى: قطعه‏اى به قلم نیم دودانگ خوش، با رقم: «مشقه العبد الحقیر الجانى، ولى گیلانى، من خط قبلة الكتاب تاج السلمانى نور مرقده و برد مضجعه، باریخ شهر محرم‏الحرام سنة سبع و تسعین و ثمانمائة الهجریة النبویة». ...

ولی حسینی

(ز 925 ق)، خطاط. از سادات قم و از كتیبه‏نویسان بناهاى مذهبى این شهر بود و خط ثلث را ماهرانه مى‏نوشت. از آثار وى: كتیبه‏ى برجسته‏ى مدخل حرم حضرت معصومه (س) در قم، به خط ثلث یك دانگ كتیبه‏ى عالى، با رقم: «... شاه اسماعیل الصفوى... سنة خمس و عشرین و تسعمائه كتبه ولى الحسینى»؛ كتیبه‏ى سر در ورودى صحن قدیم، ...

ولایت اللَّه گلپایگانی

(س دوازدهم ق)، خطاط و شاعر. وى از شاگردان محمدصالح اصفهانى (م 1126 ق) بوده و در شعر طبعى موزون داشته است. از آثار وى: كتیبه‏ى سردر مدرسه‏ى میرزا حسین خان در محله‏ى بیدآباد، به خط نستعلیق، با رقم: «العبد المذنب ولایت اللَّه گلپایگانى». ...

فضل اللَّه وکیل الملک

(ز 1319 ق)، خطاط. ملقب به وكیل‏الملك. از سادات آذربایجان و از خاندان میرزا رفیع نظام‏العلماء تبریزى و از پیشكاران و كارگزاران آن سامان و از منشیان دربار ناصرالدین شاه بود. وى خط نستعلیق و شكسته را خوش مى‏نوشت. از آثار او: دو قطعه از دو مرقع، با رقم‏هاى: «بنده‏ى درگاه كیوان جاه فضل‏اللَّه طباطبایى سنه‏ى ...

محمد شریف وقوعی نیشابوری

(وف 1002 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به وقوعى. از سادات اسحاق‏آباد نیشابور و خواهرزاده‏ى امیر شاه میر معیر بود. تربیت و تحصیلاتش در خراسان صورت گرفت. او از شعراى مكتب وقوع و در زمان شاه طهماسب صفوى (984 -930 ق) از صاحب منصبان دیوان شاهى بود. از جوانى در بیشتر فنون، خاصه تاریخ، ادب و خط مهارت داشت، خط شكسته ...

محمد شریف وقوعی تبریزی

(وف 1018 ق)، خطاط و شاعر. اهل آذربایجان بود و از شعراى مكتب وقوع شمرده مى‏شد و در زمینه غزلسرایى مهارت داشت. وى با تقى‏الدین اوحدى (1030 -973 ق) و صادقى كتابدار (م 1018/ 1017 ق) معاصر بود. وقوعى مسافرت‏هاى زیادى كرد تا عاقبت به عتبات عالیات رسید و ساكن شد و همان جا درگذشت. از آثار وى: «دیوان» شعر، قریب ...

احمد وقار شیرازی

(1298 -1232 ق)، شاعر،ادیب و خطاط. وى فرزند بزرگ وصال شیرازى بود كه در شیراز به دنیا آمد. بعد از فراگیرى مقدمات به تحصیل فقه و اصول و حكمت الهى پرداخت و پس از اتمام تحصیل به تألیف و تصنیف همت گماشت. وى در اصناف شعر متبحر و در فن انشاء مهارت داشت. وقار در 1266 ق با برادر خود میرزا محمود حكیم به هندوستان ...

حسینعلی وفای نایینی

(س سیزدهم و چهاردهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به وفا. وى برادر كوچكتر میرزا حسنعلى خان طایر، صاحب تذكره‏ى «نائین» است. در سنین جوانى، گلشن تخلص مى‏كرد، سپس در حدود 1302 ق تغییر تخلص داد. وى با مقدمات عربى و ادبیات و طب آشنایى داشت. خط شكسته و نستعلیق را هم خوب مى‏نوشت. از آثار او: شرحى بر قصیده‏ى «لامیة ...

حسنعلی وفای شیرازی

(1276 -1224 ق)، طبیب، خطاط و شاعر، متخلص به وفا. مشهور به میرزا بزرگ طبیب. در شیراز به دنیا آمد. در خدمت پدر كسب كمال كرد و در علم طب مهارت یافت. وى خط نستعلیق را خوب مى‏نوشت و در زمینه‏ى شاعرى نیز تبحر داشت. در 1254 ق به هندوستان مسافرت كرد و از آنجا به سفر حج رفت. وفا در مدح محمد على پاشا، خدیو مصر، ...

مجید وفادار

(1357/ 1354 -1291 ق)، موسیقیدان. در تهران به دنیا آمد. پدرش مدیریت كتابخانه‏ى مدرسه‏ى كالج را برعهده داشت و او نیز در همان مدرسه به تحصیل پرداخت. پس از اتمام دوره‏ى متوسطه، به موسیقى علاقه‏مند شد و در محضر حسین خان اسماعیل‏زاده نواختن ویولون را آموخت. سپس در كلاس رضا محجوبى پیش درآمدها و ضربها را فراگرفت ...