(وف ح 700 ق)، واعظ و محدث. مردى پارسا بود و در اخبار و حدیث استادى داشت. در رباط شیخ ابراهیم كرخى وعظ مى‏كرد. منصور راستگو برادر او بود. وى با خط بسیار حدیث نوشت و اجازه‏ها داد. ...

(وف 634 ق)، عالم دینى، زاهد و واعظ. نزد پدرش و شمس‏الدین عمر تركى و محمود بن حسن كازرونى- از شاگردان برجسته شیخ ابواسحاق مرشد كازرونى- درس خواند. در سفرى دور و دراز كه دوازده سال طول كشید تا هند را سیاحت كرد. در مدرسه‏ى اتابكیه و منكو برزیه‏ى شیراز استاد شد. سعدالدین حافظه‏اى پرتوان داشت و بخش بزرگى ...

(وف 670 ق)، واعظ و ادیب. پسر مهتر مظفر بود. به مدد حافظه‏ى توانا بسیارى از كتابها و آیات و احادیث و احكام را در خاطر داشت و آنها را درس مى‏داد، و در مسجد عتیق و مسجد بغدادى وعظ مى‏كرد. در وعظ بسیار خوش‏بیان بود. هنوز جوان بود كه در پى‏ریزش سقف خانه‏اش در زیر آوار از پاى درآمد. وى پیش از پدر وفات كرد. ...

(وف 769 ق)، خطیب و واعظ. سخنورى زبان‏آور و مردم دوست بود. آوازه‏اى خوش داشت و در سخن گفتن چون پدرش سخت بى‏پروا بود. در جامع سنقرى به جاى پدران خود وعظ مى‏كرد و شیخ ابواسحاق اینجو خطابت مسجد عتیق را به او سپرد. وى در علم اصوات و ایقاعات دست داشت. او در شیراز از دنیا رفت و در كنار پدر دفن شد. ...

(وف 740 /733 ق)، عارف، عالم دینى و سخنور. مشهور به راست‏گوى. نزد پدر به تحصیل پرداخت و مصنفات پدر را خواند. آنگاه به سلك مریدان شیخ یوسف سروستانى درآمد و بر دست او خرقه پوشید. حج گزارد و از علما و مشایخ حجاز بهره گرفت. در راه بازگشت چندى در بصره ماند و به فراگیرى علوم پرداخت. پس از مرگ پدرش به كرمان ...

(وف 725 ق)، مفسر، واعظ، عارف و دانشور. وى نیاى مادرى ابوالعباس زركوب شیرازى، نویسنده‏ى «شیرازنامه» و نیاى سوم جنید شیرازى، نویسنده‏ى «شد الازار» بود. دوبار حج گزارد اما سعى كرد كه مردم بر آن مطلع نشوند. او در مسجد آدینه‏ى سنقرى وعظ مى‏كرد و در بقعه‏ى شیخ كبیر درس حكمت مى‏گفت. در شیراز سپرده شد. از تألیفات ...

(ز 991 ق)، قاضى، خطیب و ادیب. معروف به خطیب مدینه. وى در 991 ق در مدینه به ایراد خطبه مى‏پرداخت. از آثار وى: «الطراز المنقوش فى فضائل الحبوش»، تألیف 991 ق، موسوم به «نزهة الناظر و سلوة الخاطر»؛ «عقد الفرائد فیما نظم من الفوائد»، در ادب. ...

(385 -297 ق)، محدث، حافظ، واعظ و مفسر. از محدثین ثقه و مورد اعتماد است كه در بغداد متولد شد و در شام، عراق، بصره و فارس حدیث شنید. ابوبكر باغندى و ابوالقاسم بغوى از جمله‏ى محدثانى بودند كه وى از آنان حدیث شنید. و ابوبكر برقانى، ابوسعد مالینى و ابوبكر محمد بن اسماعیل وراق از او روایت حدیث كردند. بیش از ...

(وف بعد از 560 ق)، فقیه، متلكم و واعظ شیعى. مشهور به صاحب «وسیله»، عماد طوسى، ابوجعفر ثانى و ابوجعفر متأخر. از مردم طوس بود. به دلیل تأخر وى از شیخ طوسى كه در اسم و كنیه و نسبت با او مشترك است، وى را ابوجعفر ثانى و ابوجعفر متأخر نام نهادند. وى معاصر شیخ منتجب‏الدین رازى و از مشایخ ابن شهرآشوب بود. ابن‏حمزه ...

(وف 406 ق)، مفسر، قارى، واعظ، مورخ، ادیب و نحوى. از اصم و ابوالحسن كارزى و ابوحاتم بن حِبّان و ابوزكریا عنبرى حدیث شنید. ابوالقاسم ثعلبى از خواص شاگردان وى بود. نخست مذهب كرامى داشت، اما بعدها به مذهب شافعى گروید. در علوم و معانى قراآت مختلف امام عصر خود بود و در نیشابور سرچشمه علم به حساب مى‏آمد. وى ...

(وف بعد از 565 ق)، مفسر، خطیب، دانشمند و ادیب. اهل فسا بود. در تفسیر، قرائت و نحو مهارت داشت و خطیب شیراز بود. از برهان‏الدین محمود كرمانى روایت مى‏كرد. قاضى مجدالدین اسماعیل و قاضى سراج‏الدین مكرم از شاگردان او بودند. از آثارش: «الكشف والبیان»، در تفسیر قرآن، در هشت جلد، مشهور به «تفسیر ابن ابى‏مریم»؛ ...

(س ششم ق)، عالم، مفسر و واعظ شیعى. شیخ منتجب‏الدین از او به صفتهاى عالم، مفسر، صالح و واعظ یاد كرده است. از آثار وى: «مفتاح التفسیر» یا «تفسیر ابن ابى‏الخیر»؛ «دلائل القرآن»؛ «عین الاصول»؛ «شرح الشهاب». ...

(وف 275 ق)، محدث و واعظ. معروف به غلام خلیل. اصل وى از طبرستان است. در بصره متولد شد و در بغداد سكونت داشت و شیخ بغداد بود. از دینار و قُرَّة بن حبیب و سهل بن عثمان و شیبان حدیث شنید، و محمد بن مخلد و عثمان سمّاك و احمد بن كامل و گروهى از او حدیث روایت كرده‏اند. محمد بن محمد كندى از راویان او است. ابن ...

(1362 -1311 ق)، فقیه، محقق، واعظ و زاهد. از خاندان سید نعمت‏اللَّه جزایرى است. در شوشتر به دنیا آمد. تحصیلات سطوح نهایى را نزد عم خویش آقا سید بزرگ آل طیب و حاج شیخ محمدكاظم شوشترى به پایان رساند و از محضر حاج شیخ محمد رضاى دزفولى نیز بهره برد و از او اجازه اجتهاد دریافت كرد. وى در زهد و پارسایى و موعظه ...

(تو 1330 ق)، عالم دینى، فقیه و واعظ. در شوشتر به دنیا آمد. در خدمت برادرش آقا سید محمد مهدى آل‏طیب و آقا شیخ محمد كاظم ابن‏الشیخ تلمذ نمود تا به درجه اجتهاد رسید و از این دو عالم بزرگ اجازه اجتهاد گرفت. او از دیگر آیات نیز بهره گرفت. چون حاوى كمالات نفسانى بود و در پارسایى و تقوا پیشتاز، مواعظ و نصایح ...

(1363 -1295 ق)، فقیه، حكیم و ادیب. در خسرویه‏ى قوچان به دنیا آمد. تحصیلات مقدماتى را در قوچان، سبزوار و مشهد به پایان رسانید و در بیست سالگى به اصفهان رفت و نزد آخوند كاشانى و میرزا جهانگیرخان قشقایى حكمت و فلسفه و نزد آخوند شیخ عبدالكریم گزى، و سید محمدباقر درچه‏اى فقه و اصول خواند. سپس از اصفهان به ...

(تو 1296 /1295 ش)، سخنران و شاعر، متخلص به دانش. در شهر خوى متولد شد. وى از نواده‏هاى حاج میرزا آقاسى نورى وزیر دوره‏ى قاجار است. تحصیلات ابتدایى و متوسطه را در زادگاه خود به پایان رسانید. از آن پس به استخدام وزارت فرهنگ درآمد و به تدریس مشغول شد وى در شعر توانا و به سرودن غزل و قطعه و رباعى بیشتر راغب ...

(؟)، واعظ. او سخنان بزرگان و پارسایان گذشته را نقل مى‏كرد و از حاتم بن عُنوان اَصَم بلخى داستانهایى حكایت كرده است. ...

(تو 1259 ش)، واعظ و شاعر. در پاریز متولد شد. با علوم قدیم و جدید آشنا بود. خوش محضر و خوش حافظه بود. بر تاریخ عمومى احاطه داشت. ریاست دبستانى در كرمان به وى محول شد. دبستان پاریز به نام او موسوم است. وى پدر دكتر محمد ابراهیم باستانى پریزى است. از آثار او: «جغرافیاى ایران» به صورت منظوم؛ «ایام نیكبختى ...

(س ششم ق)، فقیه و واعظ. وى از فقیهان و واعظان شیعى قرن ششم ق است. ...