فقه-اصول فقه
محمدباقر دستغیب شیرازی

(1336 -1262 ش)، مجتهد و واعظ شیعى. در شیراز متولد شد و همان جا نشو و نما یافت. پدرش روحانى بود و او نیز بعد از اتمام تحصیلات به وعظ و منبر پرداخت. وى در دوره‏هاى چهارم و پنجم از طرف مردم بندرعباس به مجلس راه یافت. و به مبارزه با استبداد و ظلم پرداخت. در اواخر عمر به شیراز بازگشت و در همان شهر درگذشت ...

محمدرضا دستجردی

(تو 1305 ق)، عالم دینى و فقیه اصولى. در قریه دستجرد اصفهان به دنیا آمد، و در اصفهان خدمت ملا محمد ورزنه‏اى و اقا اسداللَّه كمال‏آبادى و ملا محمدحسن دهنوى و آقا سید مهدى درچه‏اى و آقا میرزا احمد مدرس اصفهانى و ملا عبدالكریم جزى، صاحب «تذكره القبور»، و آقا رضا مسجد شاهى و آخوند كاشى و حاج ملا محمدجواد ...

محمدتقی دزفولی کاظمی

(1327 -1255 ق)، عالم دینى، فقیه، ادیب و شاعر. وى در نجف از محضر میرزاى شیرازى (قبل از هجرتش به سامراء) و شیخ محمدحسن كاظمى بهره برد و اجازه روایت گرفت. آنگاه به كاظمین بازگشت و در راس امور قضاء و حكم و تدریس قرار گرفت. از آثارش: «منتهى الامل»، در شرح «القواعد» حلى، در لفقه؛ «وسیله النجاه»؛ رساله‏ى عملیه ...

حسن دزفولی کاظمی

(وف 1298 ق)، عالم دینى، فقیه و نویسنده. فرزند شیخ اسداللَّه دزفولى صاحب «مقابس» و پدر شیخ محدتقى دزفولى فقیه معروف است. وى در محضر پدر و سپس در نزد علمایى چون دائى خود، شیخ حسن كاشف الغطاء، صاحب «انوار الفقاهه»، و شیخ محمدحسن نجفى، صاحب «جواهر»، و شیخ مرتضى انصارى به تكمیل تحصیلات خویش پرداخت. ظاهرا ...

اسماعیل دزفولی کاظمی

(وف 1247/1246 ق)، عالم دینى و فقیه. در محض پدر نشو و نما یافت و مقدمات علوم را فراگرفت. وى از شاگردان سید عبداللَّه شبر بود. اجتهاد وى مورد تصدیق اغلب علماى زمانش قرار گرفت. او بسیار مراقب حال بینوایان و فقرا بود. وى بر اثر طاعون در حدود سى سالگى از دنیا رفت. از آثارش: «المنهاج»، در اصول فقه؛ رساله‏اى ...

اسداللَّه دزفولی کاظمی

(ح 1234 -1186 ق)، عالم دینى و فقیه محقق. در نوجوانى در محضر پدر مقامات علوم را فراگرفت سپس به جزوه درس استاد وحید بهبهانى و علامه سید مهدى بحرالعلوم و شیخ جعفر كاشف الغطاء و سید على طباطبائى، صاحب «ریاض»، و سید میرزا مهدى شهرستانى راه یافت و بهره‏ها گرفت و از تمامى ایشان به دریافت اجازه اجتهاد نایل آمد. ...

محمدرضا دزفولی

(ح 1352 -1273 ق)، عالم دینى، فقیه، ادیب و شاعر. در محضر عمویش شیخ محمد طاهر، شاگرد شیخ انصارى، و دیگر علماى بزرگ چون آخوند خراسانى شاگردى كرد تا به درجه والائى دست یافت. آیت‏اللَّه شهاب‏الدین نجفى مرعشى از وى روایت كرده است. در بروجرد درگذشت و در جوار امامزاده ابوالحسن دفن شد. از آثارش: «جهد المقل»، ...

محمدحسن دزفولی

(وف 1329 ق)، عالم دینى و فقیه اصولى. وى از عالمان بزرگ و مراجع امور دینى در دزفول بود. شیخ محمدحسن در دزفول درگذشت. آنگونه كه در «البدایع الجعفریه» آمده وى تصانیفى ارزنده داشته است. ...

محمد دزفولی

(س سیزدهم ق)، فقیه امامى. معروف به قاضى. از آثارش «فاروق الحق»، در موارد فرق بین مجتهدین و اخباریون، كه در آن هشتاد و شش مساله از مسائل دینى مورد خلاف طرفین آورده شده است، و در 1280 ق در نجف از تالیف آن فراغت یافته است. این كتاب یك بار در حاشیه «الحق المبین فى تصویب المجتهدین» شیخ جعفر جناجى نجفى، در ...

ابراهیم دزفولی

(وف بعد از 1265 ق)، عالم دینى و فقیه. اصل وى از دزفول بود، در كرمانشاه متولد شد و در كربلا مسكن گزید. به گفته‏ى شیخ حسن گوهر، وى از شاگردان شیخ احمد احسائى و سید كاظم رشتى بود. و از سید كاظم رشتى اجازه داشته است. وى گویا پدر سید احمد بن ابراهیم دزفولى موسوى حائرى، صاحب «قسطاس الاوزان»، است. از آثارش: ...

بشیر دزفولی

(ز 1270 ق)، فقیه. وى گویا از شاگردان شیخ انصارى بوده و از فتاوى شیخ خود گزینشى كرده و آن را «المنتخب المسائل» نام نهاده است. ...

حسین درود آبادی همدانی

(1343 -1280 ق)، عالم دینى. وى پس از تحصیلات مقدماتى به نجف اشرف مهاجرت نموده و درس ملا حسینقلى همدانى را در آنجا درك نمود. سپس به موطن خود بازگشت. از آثارش: «در المنضود فى اجوبه مسائل الیهود»؛ «شرح اسماء الحسنى»، عربى؛ «الشموس الطالعه فى مشارق زیارت الجامعه»، عربى.[1] سید حسین بن سید محمدتقى درودآبادى ...

محمدباقر درچه ای اصفهانی

(1342 -1264 ق)، عالم دین و فقیه. در اصفهان ولادت یافت. وى در نجف در محضر استادانى چون شیخ محمدحسن نجفى، صاحب «جواهر»، و حاح میرزا حبیب‏اللَّه رشتى تلمذ كرد. پس از بازگشت به اصفهان به امر تدریس اشتغال یافت، و در آنجا مدرس منحصر به فرد فقه و اصول به حساب مى‏آمد. آیت‏اللَّه حاج آقا حسین بروجردى، مرجع بزرگ ...

دربندی

(وف 1286/1285 ق)، فقیه اصولى و رجالى امامى. مشهور به فاضل دربندى. متولد و بزرگ شده‏ى دربند ایران. مدتى در كربلا زیست. دربندى از شاگردان شریف العلماى مازندرانى بود و از معاصران شیخ مرتضى انصارى. در بلاغت و فصاحت عرب و عجم و علوم عربى و رجالى و كلام و حكمت بى‏نظیر بود. میرزا محمد تنكابنى، صاحب «قصص العلماء»، ...

ابوالقاسم علی دبوسی

(وف 482 ق)، ادیب، فقیه و مدرس و عالم شافعى. دبوسیه شهرى بین سمرقند و بخارا است. وى از شاگردان محمد بن عبدالعزیز قنطرى و ابوسهل ابیوردى و ابومسعود بجلى است. در 479 ق براى تدریس در نظامیه وارد بغداد گشت و مجلس آراست و عهده‏دار تعلیم شد. از او تعبیر به امام و شیخ شافعیه كرده‏اند. گذشته از قرائت و فقه و ...

محمد داور شیرازی

(1325 -1251 ق)، فقیه، عارف، حكیم، تذكره‏نویس، شاعر، متخلص به داور. در شیراز متولد شد. در زادگاهش علوم ادبى و عربى، فقه و اصول و ریاضیات را فراگرفت و در عین حال مشغول ریاضت نیز بود. به كرمان رفت و در آنجا هم چله‏نشینى كرد و هم ریاضیات را تكمیل كرد و در شیراز مدتى به تدریس فقه و اصول و تفسسیر كلام پرداخت. ...

حسنعلی دانش شوشتری

(وف 1075 ق)، فقیه و شاعر. از دانشمند بنام روزگار خود بود كه در هر دو عرصه علوم عقلى و نقلى یگانه گوهر و مثل خورشید مشهور و معروف بود. وى در اصفهان مى‏زیست و علاوه بر كارهاى علمى و دینى چون از جودت طبع و حدت ذهن و طلاقت لسان و حاضر جوابى بهره‏مند بود و همچنین به تتبع اشعار قدما رغبت تمام داشت به سرودن ...

نجفعلی دانش تبریزی

(وف 1309 ق)، عالم، ادیب و روزنامه‏نگار. وى در فقه و اصول و احادیث و اخبار و علوم ادبى اطلاع كامل داشت. دانش معاصر با ناصرالدین شاه قاجار بود و در 1273 ق از آذربایجان به استانبول رفت و با میرزاى سنگلاخ همنشین شده و اشعارى را كه شعراى آن عهد در مدح سنگلاخ گفته بودند جمع‏آورى و به عنوان «مجمع الاوصاف» چاپ ...

ابوالقاسم دامغانی

(وف 1336 ق)، فقیه اصولى. وى از عالمانى بود كه نزد علماى نجف سالها به تلمذ پرداخت تا این كه به فضل او، كسانى چون شیخ راضى نجفى و علامه شیخ مهدى آل كاشف الغطاء شهادت دادند و علامه انصارى در اجازه‏اى كه به او داد، او را علامه‏ى علماء و عمده‏ى فضلاء و حاوى فروع و اصول نامید. در 1280 ق به ایران بازگشت و مدتى ...

ابوعبداللَّه محمد دامغانی

(478 -398 ق)، فقیه و قاضى حنفى. وى در دامغان به دنیا آمد. در دامغان و نیشابور و بغداد فقه آموخت. و از ابوحسین قدورى بهره گرفت. وى از قاضى ابوعبداللَّه صیمرى و محمد بن على صورى حدیث شنید. عبدالوهاب انماطى و على بن طراد زینبى و حسین مقدسى از وى روایت كرده‏اند. اصحاب وى كه در شهرها پراكنده شدند، عبارت‏اند ...