(590 -512 ق)، قارى، محدث، واعظ و فقیه شافعى. در قزوین متولد شد. در هفت سالگى قرآن را حفظ كرد. از ملكداد عمركى و محمد بن یحیى نیشابورى و ابوعبداللَّه فراوى و عبدالغافر فارسى و عبدالجبار خوارى و زاهر شحامى و ابنقشیرى و ابنبطى در قزوین و نیشابور و بغداد فقه و حدیث آموخت. مدتى ساكن بغداد بود و در نظامیه ...
(وف 1311 ق)، فقیه، زاهد و شاعر. وى در نجف نزد علامههاى بزرگ شیخ مهدى آل كاشفالغطاء و شیخ مرتضى انصارى تلمذ كرد و به دریافت اجازه اجتهاد نایل آمد. در اواخر عمر به بیمارى عصبى دچار شده بود و به همین بیمارى از دنیا رفت و در مشهد در دارالضیافه به خاك سپرده شد. صاحب «شجره الطیبه» در شرح حال وى گوید كه وى ...
(وف 1218 ق)، عالم، متكلم، اصولى و شاعر. اصل وى از قم است، اما متولد و ساكن همدان بود. نسبش به موسى مبرقع، فرزند امام جواد (ع)، مىرسد. وى برادرزادهى سید صدرالدین قمى، شارح «وافیه» است. او را از بزرگان علماى قرن سیزدهم شمردهاند. وى شعر را نیكو مىسرود. در همدان درگذشت و جنازهاش به قم منتقل و در دارالحفاظ ...
(س سیزدهم ق)، فقیه. آقا بزرگ تهرانى در «طبقات اعلام الشیعه» گوید: مجلد اول «جواهر» را در كتابخانهى شیخ مشكور در نجف دیدم كه صاحب عنوان آن را تصحیح و مقابلهى دقیق و به غایت محققانه كرده بود و در حواشى آن تقریبا حدود هزار بیت از افتادگیهاى كاتب را نگاشته بود. حواشى و تحقیقاتش دلالت بر فضل و برترى و پیشگامى ...
(1259 -1212 ق)، فقیه و ادیب. در رشت متولد شد و در كربلا مسكن گزید. نزد علماى عصر خویش درس خواند و از شاگردان برجسته و از نزدیكان شیخ احمد احسائى بود و تا او به مجلس حاضر نمىشد، شیخ درس را شروع نمىكرد. وى پس از استادش نایب او و پیشواى فرقهى شیخیه شد و در ترویج مرام احسائى سعى بسیار كرد. سید كلمات شیخ ...
(1343 -1278/1277 ق)، مجتهد، عالم، عارف و شاعر، متخلص به رحمت. معروف به مجتهد یا حاج مجتهد. وى در شیراز به دنیا آمد و مقدمات علوم را در آن شهر فراگرفت. به نجف هجرت كرد و در مجلس درس میرزا حبیباللَّه رشتى و شیخ محمدكاظم خراسانى و دیگران حضور یافت. آنگاه به ایران بازگشت و در كازرون و سپس در شیراز امام ...
(س ششم ق)، عالم، فقیه، ادیب و شاعر. معاصر با شیخ منتجبالدین بود. سید على خان در «الدرجات الرفیعه» وى را ستوده و گوید: «مدرسهاى بىنظیر در كاشان بنا نهاد كه علماء و فضلا و زهاد و حجاج و خلق بسیارى در آن ساكن بودند. از آثار وى: «تفسر القرآن»، كه به «تفسیر عزالدین» معروف است و ناتمام؛ «الطراز المذهب فى ...
(تو 557 -555 وف ح 623 ق)، عالم، شاعر، محدث و فقیه شافعى. وى از شاگردان شیخ منتجبالدین قمى بود. در جامع قزوین حزوه تفسیر و حدیث داشت. او از حامد بن محمد خطیب رازى و ابوالخیر طالقانى و ابوالكرم همدانى و على بن عبیداللَّه رازى و ابوسلیمان حسنویه و عبدالعزیز خلیلى روایت كرده است. حافظ عبدالعظیم از وى روایت ...
(وف ح 502 ق)، ادیب، لغوى، شاعر، مفسر، محدث، متكلم، حكیم و فقیه شافعى/ معتزلى. اهل اصفهان و ساكن بغداد بود. وى را همتا و قرین امام محمد غزالى مىدانند. به گفتهى كاتب چلبى، غزالى كتاب «الذریعه» او را از خود جدا نمىكرد و آن را به خاطر نفاستش مىستود. بعضى از علما به استناد اینكه او از اهلبیت (ع) بسیار ...
(س دهم ق)، عالم و فقیه امامى. در شیراز اقامت داشت. با غیاثالدین منصور بن امیر صدرالدین معاصر بود. وى همطبقهى شهید ثانى (م 966 ق) است. شیخ تاجالدین حسین بن شمسالدین صاعدى از شاگردان اوست. از آثار وى: حاشیه بر «شرح مختصر الاصول ابنحاجب» سید شریف جرجانى؛ شرح «تهذیب الاصول» علامهى حلى به نام «الفصول» ...
(وف 642 ق)، فقیه حنفى. ملقب به شمس الائمه. از آثارش: «كتاب فى مشكلات مختصر القدورى»، در فروع فقه حنفى است. ...
(ز 773 ق)، فقیه حنفى. وى از طبقهى فقها بود. از آثارش كتاب «شرح كنز الدقائق فى فروع الفقه الحنفى»، كه به سال 773 ق در قاهره تالیف آن را به پایان رسانید. ...
(وف 1301 ق)، عالم و فقیه. معروف به حاج شیخ محمدباقر نجفى مسجد شاهى. پدرش صاحب «هدایه المسترشدین» و پدر مادرش، شیخ جعفر كاشف الغطاء است. در زمان وفات پدرش خردسال بود اما به كوشش مادرش به درجات عالى رسید. وى پس از بهرهگیرى از محضر شاگردان برگزیدهى پدرش و ازدواج با دختر خالهاش كه از نوادگان سید صدرالدین ...
(وف 750 ق)، ففیه و قاضى. وى از فقهاى عصر خویش بود كه سمت قضاوت را نیز برعهده داشت. از آثار وى: «القرائن الركنیه»، در فروع فقه شافعى. ...
(ز 707 ق)، فقیه شافعى. از آثارش كتاب «جامع الفتاوى فى اقوال الائمه الاربعه» است. ...
(717 -645 ق)، فقیه حنفى. از آثار وى: «جزء فى منع الاستبدال». ...
(وف بعد از 666 ق)، فقیه، مفسر، لغوى، ادیب و صوفى حنفى. اصل وى از رى است. طى سفرى از مصر و شام دیدار كرد و در پایان عمر، در سال 666 ق، در قونیه بود. او در تفسیر قرآن مشهور است. صاحب «ریحانه الادب» و به تبع آن دهخدا در «لغت نامه» رازى را از علماى قرن هشتم و متوفاى بعد از سال 768 ق دانستهاند. از آثار وى: ...
(وف 211 ق)، حافظ، محدث و فقیه حنفى. وى در بغداد ساكن بود و در آنجا از مالك بن انس ولیث بن سعد و ابویوسف قاضى و دیگران حدیث روایت مىكرد. على بن مدینى و ابوبكر بن ابىشبیه و ابوخیثمه و احمد رمادى و عباس دورى و محمد جوهرى و بسیارى دیگر از وى روایت كردهاند او از اصحاب ابویوسف قاضى و محمد بن حسن شیبانى، ...
(وف 387 ق)، محدث و فقیه شافعى. ملقب به دود. در رى از عبدالرحمان بن ابىحاتم رازى و در دمشق از احمد بن ابراهیم بن عبادل و محمد بن یوسف هروى حدیث شنید. وى در مصر سكنى گزید. عبدالكریم بن عبدالواحد حسنآبادى و عبدالوهاب بن محمد مصرى و دیگران از وى حدیث روایت كردهاند. ...
(ز 188 ق)، فقیه و محدث حنفى. وى از اصحاب محمد بن حسن شیبانى و از راویان جریر بن عبدالحمید رازى (م 188 ق) است. او را از عقلاى اهل رى از محدثان مورد اعتماد شمردهاند. ذهبى در «تاریخ الاسلام» و ابنحجر در «لسان المیزان» سال مرگ وى را پس از 260 ق ذكر كردهاند. از آثارش: «كتاب الشفعه»؛ «كتاب المخارج»؛ «كتاب ...