مرحوم حاج میرزا هدایت الله فرزند آخوند ملامحمدجواد نخعی که ازعلمای بزرگ و محترم گلپایگان بود، در گوگد گلپایگان متولد شد. وی مقدمات و سطوح را در زادگاهش نزد پدر فرا گرفت. آن گاه راهی اراک شد و از محضر آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی و دیگر استادان بهره برد. پس از درگذشت پدر، آیت الله وحید گلپایگانی ...
(وف 518 ق)، فقیه شافعى و قاضى. وى از فقهاى شافعى در سدههاى پنجم و اوایل ششم قمرى بود. در نزد ابوعاصم عبادى تلمذ كرد و كتاب «ادب القضاء» او را شرح نمود و «الاشراف على غوامض الحكومات» نامید. در «هدیةالعارفین» به نقل از ابنعساكر و به تبع آن در «معجمالمؤلفین» این كتاب به ابوسعید عبدالمجید بن اسماعیل هروى ...
(434 -356/ 355 ق)، فقیه مالكى، حافظ، محدث و صوفى. معروف به ابنسماك. اصل او از هرات و از علماى بزرگ مالكى و شیخالحرم زمانش بود. در طلب علم و حدیث به مسافرتهاى طولانى پرداخت. علم كلام را از ابن باقلانى فرارگرفت. وى در هرات از ابوالفضل بن خمیرویه و بشر بن محمد مزنى و عدهاى دیگر و در سرخس از ابومحمد ...
(تو 1332 ق)، عالم دینى، فقیه شافعى، صوفى، مدرس، خطاط و شاعر. وى از فقها و علماى بزرگ شافعیه كردستان و مشایخ فرقهى قادریه است. در دولتآباد روانسر به دنیا آمد و مقدمات علوم را در همان جا فراگرفت. سپس نزد ملا محمد رحیم سنندجى و بدیعالزمان سنندجى به تكمیل معلومات خویش پرداخت و از محضر اساتید دیگرى مانند ...
(1366 -1277 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و شاعر، متخلص به هادى. اصلش از اصفهان بود. خاندانش به هنگام فتنهى افاغنه به بیرجند مهاجرت كردند و او در آنجا به دنیا آمد. مقدمات و سطوح اولیه را نزد پسر عمویش در مدرسهى معصومیهى بیرجند فراگرفت. آنگاه به قصد اقامت به مشهد رفت. او در محضر پدرش و آقا سید محمدباقر ...
(467- پس از 540 ق) فقیه حنفى. در ولوالج، از توابع بدخشان به دنیا آمد. در بلخ فقه آموخت. مدتى در كش ساكن بود و سپس به سمرقند رفت و در آنجا سكنى گزید. او در بلخ از ابوالقاسم احمد بن محمد خلیلى و ابوجعفر محمد بن حسین سنجانى و در بخارا از ابوبكر محمد بن منصور نسفى و احمد بن سهل عتابى حدیث شنید. سمعانى از ...
(وف 468 ق)، فقیه شافعى، مفسر، محدث، نحوى، لغوى و مدرس. اصل وى از ساوه بود. در نیشابور به دنیا آمد و برخلاف پیشهى اجدادش كه تجارت بود، او و برادرش عبدالرحمان، به كسب علم پرداختند و در سلك محدثین و علما درآمدند. وى را از نویسندگان بزرگ و امام و استاد بىنظیر عصر خود در ادبیات، تفسیر، حدیث، فقه و نحو دانستهاند. ...
(420 -353 ق)، فقیه، طبیب، ادیب، نحوى و شاعر. اهل نیشابور بود. او در علم طب استاد بود و از مشاهیر اطبا به شمار مىآمد و تصانیفى در این زمینه دارد. وى همچنین در فقه و فنون شعر و ادب نیز متبحر بود. از آثار او: اختصار كتاب «المسائل» حنین بن اسحاق؛ تلخیص «شرح فصول بقراط» جالینوس همراه با نكاتى از «شرح ابوبكر ...
(وف ح 550 ق)، فقیه، مفسر، ادیب، لغوى و شاعر. ملقب به بیان الحق. مؤلف «معجمالادباء» وى را عالمى بارع و مفسرى دانشمند توصیف كرده است. او در علم لغت و فقه متبحر بود. همچنین وى را متفنن در علوم و تصانیف او را كمنظیر دانستهاند. از آثارش: «ایجاز البیان فى معانى القرآن»؛ «خلق الانسان»؛ «جمل الغرائب»، در ...
(548 -476 ق)، فقیه شافعى، عالم و محدث. شیخالشافعیه نیشابور بود. در طریثیث نیشابور به دنیا آمد و نزد امام محمد غزالى و ابىالمظفر خوافى فقه آموخت. او را در فقه و خلاف از سرآمدان شافعیه به شمار آوردهاند. از ابىحامد احمد بن على بن عبدوس و اسماعیل بحیرى و ابوالفتیان رواسى و نصراللَّه خشنامى و عبدالغفار ...
(وف 784 ق)، محدث، فقیه شافعى و خطیب. اصل وى از نیشابور است. در 721 ق وارد مصر شد و از حجار حدیث شنید. او در نزد قطب سنباطى و ابن القماح و ابنعدلان و دیگران فقه آموخت. وى در مصر منصب تدریس و فتوا داشت. صاحب «شذراتالذهب» او را به سلامت نفس و رعایت جانب حق مىستاید. در سنین كهولت شنوایى خود را از دست ...
(وف 367 ق)، فقیه شافعى. او را از فقهاى بزرگ زمان خود به شمار آوردهاند. حاكم گوید كه وى از افقه اصحاب پدرش، ابوولید حسان بن محمد، بود. از ابوالعباس محمد بن اسحاق و ابوالعباس و ماسرجسى و مؤمل بن حسن و جماعتى دیگر حدیث شنید. وى در نیشابور درگذشت و در كنار پدرش به خاك سپرده شد. از آثارش: الرد على كتاب الریاضة ...
(وف 512/ 511 ق)، فقیه شافعى، مفسر، متكلم، زاهد و صوفى. ملقب به امام المتكلمین. اصل وى از ارغیان، از قراى نیشابور بود. در نیشابور به دنیا آمد. علم حدیث و تصوف را در نزد ابوالقاسم قشیرى تحصیل كرد. سپس به حجاز و بغداد و شام مسافرت كرد و مشایخ آن روزگار را درك نمود. آنگاه به نیشابور بازگشت و ملازم امامالحرمین ...
(552 -489 ق)، فقیه شافعى، محدث و متكلم. در نیشابور به دنیا آمد. از پدرش و ابوالحسن مدینى مؤذن و فضل بن عبدالواحد تاجر و دیگران حدیث شنید. ابوسعد بن سمعانى و فرزندش، عبدالرحیم بن ابىسعد، از وى روایت كردهاند. او را از بزرگان علم كلام دانسته و در این علم او را برتر از اقرانش شمردهاند. وى صاحب كتابى در ...
(349 -277 ق)، حافظ، محدث و فقیه. در نیشابور به دنیا آمد. او از مشایخ حاكم نیشابورى است. در نیشابور از ابراهیم بن ابىطالب و على بن حسن صفار و عبداللَّه بن شیرویه و ابنخزیمه و احمد بن محمد ماسرجسى و جعفر بن احمد حافظ و در هرات از حسین بن ادریس و محمد بن عبدالرحمان سامى و در نسا از حسن بن سفیان و در جرجان ...
(وف 234 ق)، فقیه، محدث، عابد و زاهد. شیخ نیشابور بود. در طلب حدیث سفر كرد و مدتى در كوفه، بغداد و بصره اقامت گزید. وى از سفیان بن عیینه و ابن ابىفدیك و عبدالوهاب بن عطاء و حفص بن عبدالرحمان و ابىاسامه و ابوداوود طیالسى و ابىعامر عقدى و محمد بن عبید طنافسى و عبداللَّه بن ولید عدنى و عامر بن خداش و ...
(وف 407/ 406 ق)، فقیه شافعى، محدث، مفسر، وعظ و زاهد. معروف به ابوسعد یا ابوسعید خرگوشى. نزد ابوالحسن ماسرجسى فقه آموخت. در طلب حدیث به عراق سفر كرد. پس از آن به سوى حجاز رهسپار گشت. و در مكه مجاور شد. سپس به خراسان مراجعت نمود و طریق زهد و خدمت به خلق پیشه كرد. وى از حامد بن محمد رفاء و یحیى بن منصور ...
(226 -142 ق)، فقیه، حافظ و محدث. شیخالاسلام و عالم خراسان بود. اصل وى از مرو است. محدثین اهل سنت مراتب فضل و كمال زهد و ورع او را ستودهاند و از قول احمد بن حنبل نقل شده كه از خراسان، پس از ابنمبارك، كسى همانند یحیى بن یحیى برنخاسته است. در خراسان، حجاز، عراق، شام و مصر به طلب حدیث پرداخت. او از تابعین، ...
(319/ 318 -242 ق)، فقیه شافعى، محدث، حافظ، مجتهد و مفسر. اصلش از نیشابور و ساكن مكه و شیخالحرم و شیخالاسلام شافعیه بود. از محمد بن عبداللَّه بن عبدالحكم مصرى و ربیع بن سلیمان مرادى و محمد بن اسماعیل صائغ و محمد بن میمون و على بن عبدالعزیز روایت كرد. ابوبكر بن مقرى و محمد بن یحیى بن عمار دمیاطى و حسن ...
(وف 604 ق)، عالم دینى، فقیه، محدث، مفسر و ادیب. در «مجمل فصیحى» و «فارسنامهى ناصرى» نام وى محمد بن على ذكر شده است. او جامع علوم شرعیه و در علم تفسیر و حدیث متبحر بود. مدتها در مسجد جامع عتیق شیراز امامت نمود و نوشتهاند كه به مدت هفتاد سال عهدهدار منصب افتاء بود. او را عالمى خیرخواه و داراى اخلاق ...