(وف 1313 ق)، عالم دینى، فقیه، لغوى و شاعر. او در كربلا از محضر شیخ العراقین شیخ عبدالحسین تهرانى و فاضل اردكانى استفاده نمود و از استادش، فاضل اردكانى، به دریافت اجازه نایل شد. وى پس از رسیدن به مراتب علمى بالا در كرمانشاه ساكن گردید و مرجعیت دینى را عهدهدار شد. از آثار وى: «عصمة الحجج»، در عصمت ائمه ...
(1305 -1211 ق)، عالم دینى، فقیه شافعى و مدرس. در سنندج به دنیا آمد. از محضر پدر و سایر علماى عصرش استفاده نمود و به دریافت اجازه نایل شد. وى پس از درگذشت پدرش در مدرسهى دارالاحسان سنندج به تدریس پرداخت. او در كلام و فلسفه و حكمت تبحر داشت. در اواخر 1271 ق بر اثر اغتشاش اوضاع داخلى سنندج به سلیمانیهى ...
(1355 -1284 ق)، عالم دینى، فقیه و حكیم. در زنجان به دنیا آمد و در خانوادهى علم و دانش و سیادت پرورش یافت. پس از فراگیرى ادبیات و قسمتى از سطوح به تهران آمد و در فلسفه و معقول از محضر حكیم میرزا ابوالحسن جلوه و علامه آقا على حكیم نورى استفاده نمود. سپس به نجف رفت و در محضر علامه آخوند خراسانى و دیگر ...
(ز 1248 ق)، عالم دینى و فقیه. وى از علماى بزرگ مشهد رضوى بود كه در 1248 ق جانشین و عهدهدار مقام پدر گشت. از آثارش: ترجمهى «عیون اخبار الرضا (ع)»، به فارسى؛ شرح كتاب «الزكاه و الخمس»، از «الكفایة» سبزوارى؛ رسالهى «المواسعه و المضایقة»؛ رسالهى «الطهارة الكبرى»؛ رسالهى «الطهارة الصغرى». ...
(470 -388 ق)، فقیه، حافظ، محدث، مسند، زاهد و صوفى. چون سالها مؤذن مدرسه بیهقیه بود به مؤذن مشهور شد. او در روزگار خود محدث خراسان و رییس مدرسهى بیهقیه و عهدهدار موقوفات و مسئول رساندن صدقات به مستحقین بود. از ابونعیم عبدالملك اسفراینى و ابوالحسن علوى و ابویعلى حمزه مهلبى و ابوطاهر بن محمش و ابوعبداللَّه ...
(504- بعد از 585 ق)، عالم امامى، فقیه، حافظ و محدث. معروف به شیخ منتجبالدین. نسبش به على بن حسین بن موسى بن بابویه قمى مىرسد. لذا به ابنبابویه رازى نیز مشهور است. در خانوادهى علم و تقوا نشو و نما یافت. ابتدا در شهر رى نزد استادان آنجا و هر استادى كه از رى مىگذشت به طلب حدیث پرداخت. در مقدمه «الفهرست» ...
(وف 969/ 968/ 966 ق)، عالم دینى، فقیه، محدث، متكلم، عابد، زاهد و شاعر، متخلص به ملولى. مشهور به شاهمیر. اصلش از سادات مازندران است كه چند نسل در اصفهان زیستهاند. وى از علماى عهد شاه طهماسب صفوى (984 -930 ق) و جد خلیفه سلطان است. او عهدهدار تولیت آستان قدس رضوى بود. در مقبرهى ستى فاطمهى اصفهان مدفون ...
(1294 -1220 ق)، فقیه، عالم دینى و مدرس. در ایروان به دنیا آمد. از علماى قزوین در عصر محمدشاه قاجار بود. ملا باشى از شاگردان برجستهى سید على طباطبائى، صاحب «ریاض»، بود و در فقه، «ریاض» تألیف استادش را تدریس مىكرد. فرزندش، میرزا محمدعلى، و فاضل ایروانى و میرزا حبیباللَّه رشتى و میرزا محمد تنكابنى صاحب ...
(1358 -1281 ق)، فقیه، اصولى، محدث و عالم دینى. به جهت تقوا و پرهیزكارى شدید به مقدس ملقب گردید. اصلش از همدان بود. در تهران به دنیا آمد و نشو و نما یافت و از محضر میرزا محمدحسن آشتیانى استفاده نمود. سپس به نجف رفت و در آنجا سكونت گزید. در محضر میرزا حسین خلیلى و ملا محمدكاظم خراسانى و شیخ آقا رضا همدانى ...
(وف 993 ق)، عالم امامى، فقیه، متكلم، محقق، عابد و زاهد. موصوف به عالم ربانى و معروف به مقدس، مقدس اردبیلى و محقق اردبیلى. در عصر صفویه در اردبیل به دنیا آمد. پس از تحصیلات ابتدایى براى تكمیل معلومات خود به نجف رفت. در معقول و منقول از محضر شاگردان شهید ثانى استفاده نمود. ملا جمالالدین محمود، شاگرد جلالالدین ...
(س پنجم و ششم ق)، عالم امامى، فقیه و قارى. اصل وى از نیشابور بود. سپس ساكن رى گردید. او از بزرگان علماى شیعه و فقیه رى و به قارى رازى یا مقرى رازى مشهور بود. از شاگردان قاضى ابن البراج (م 481 ق) و شیخ سلار بن عبدالعزیز دیلمى (م 448 ق) و شیخ جعفر بن محمد دوریستى و ابوالجوائز حسن بارى كاتب و شیخ نجاشى، ...
(وف ح 450 ق)، فقیه، طبیب، فیلسوف و حكیم. وى در اصفهان به دنیا آمد. از شاگردان برجستهى ابنسینا و در حكمت و فلسفه مشهور بود. ابنسینا وى را به تمامى شاگردانش ترجیح مىداد و دربارهى او مىگفت: نسبت معصومى به من به منزلهى نسبت ارسطو است به افلاطون، و رسالهى «العشق» خود را به نام معصومى و به خواهش او ...
(ح 458 -360 ق)، فقیه و محدث، قاضى و زاهد. شیخ شافعیان در زمان خود بود. نسبتش به مطهر از قراى سارى مازندران مىرسد. در سارى به دنیا آمد. در شهر خود نزد ابومحمد بن ابىیحیى فقه آموخت. در حدود سى سالگى به بغداد رفت و از ابوحامد اسفراینى فقه و از ابوالحسن لبان فرائض آموخت. وى همچنین از ابوحفص كتانى و ابوطاهر ...
(616/ 610 -538/ 536 ق)، فقیه حنفى، نحوى، لغوى، ادیب و شاعر معتزلى. در جرجانیهى خوارزم به دنیا آمد. چون در سال وفات زمخشرى در خوارزم به دنیا آمد به خلیفة الزمخشرى معروف شد. در نحو و لغت و شعر و انواع علوم ادب متبحر بود. از محضر پدرش و ابوالمؤید موفق بن احمد، خطیب خوارزم، استفاده نمود و از ابوعبداللَّه ...
(وف 1014 ق)، فقیه شافعى و مورخ. وى از فقهاى شافعى كرد بود كه به جهت كثرت تصانیف به مصنف معروف گردید. مدتى در مدینه ساكن بود. او در چور از قراى مریوان درگذشت. از آثارش: «طبقات الشافعیة»، معروف به «طبقات المصنف»، در فقه؛ شرح «المحرر» رافعى قزوینى، در فروع فقه شافعى، در سه جلد؛ «سراج الطریق»، به فارسى؛ ...
(875 -803 ق)، فقیه حنفى. چون از كودكى به تصنیف و تألیف روى آورد به مصنفك ملقب شد. نسبتش به بسطان خراسان مىرسد. از فرزندزادگان امام فخر رازى بود. در خراسان به دنیا آمد و در هرات نشو و نما یافت. او در محضر ملا جلال الدین یوسف اوبهى، شاگرد تفتازانى، و قطبالدین هروى تلمذ نمود. فقه شافعى را نزد امام عبدالعزیز ...
(وف 979 ق)، فقیه شافعى، منطقى و منجم. در لار فارس به دنیا آمد. ادبیات و علوم مقدماتى را در زادگاهش از شاگردان ملا جلالالدین دوانى فراگرفت. او همچنین از میر غیاثالدین دشتكى شیرازى بهره برد. در عهد همایون شاه (963 -937 ق) به هندوستان رفت. بعد از فوت وى در 964 ق به حلب و از آنجا به حج رفت و سپس به حلب ...
(1248 -1178 ق)، عالم امامى، فقیه، مفسر و نحوى. در محضر پدرش تلمذ نمود. پس از رسیدن به درجات عالى علمى عهدهدار ریاست دینى مردم گردید. زمانى كه شاهزاده شجاع السلطنه از خراسان رفت و آن منطقه مورد تجاوز سید محمد خان كلاتى قرار گرفت، میرزا هدایتاللَّه مشهدى شاگرد خویش، ملا قربان نیشابورى، را به همراه نامهاى ...
(ز 532 ق)، فقیه و محدث. در محضر امام محیىالدین حسین بن مظفر حمدانى تلمذ نمود. او از مفید ابوالوفاء عبدالجبار، شاگرد شیخ طوسى، و جعفر بن محمد دوریستى و ابوالحسن على بن عبدالصمد تمیمى و حسین بن مظفر حمدانى روایت كرد. شیخ منتجبالدین و على بن محمد تمیمى، صاحب «منیة الداعى»، و طب راوندى از وى روایت كردهاند. ...
(وف 443 ق)، فقیه شافعى، نحوى، لغوى و ادیب. مروزى در بین شافعیان به مسعودى معروف بود. نزد ابوبكر قفال مروزى فقه آموخت و برآمد و از اقران شیخ خود گشت. او از قفال و ابونصر محمودى حدیث شنید. مسعودى در نحو و لغت و ادب مشهور زمان خود بود. قاضى ابومنصور سمعانى از او روایت كرد. امام غزالى در كتاب خود، «الوسیط»، ...