فقه-اصول فقه
علی میبدی یزدی

(وف 1313 ق)، عالم دینى، فقیه، لغوى و شاعر. او در كربلا از محضر شیخ العراقین شیخ عبدالحسین تهرانى و فاضل اردكانى استفاده نمود و از استادش، فاضل اردكانى، به دریافت اجازه نایل شد. وى پس از رسیدن به مراتب علمى بالا در كرمانشاه ساكن گردید و مرجعیت دینى را عهده‏دار شد. از آثار وى: «عصمة الحجج»، در عصمت ائمه ...

عبدالقادر مهاجر سنندجی

(1305 -1211 ق)، عالم دینى، فقیه شافعى و مدرس. در سنندج به دنیا آمد. از محضر پدر و سایر علماى عصرش استفاده نمود و به دریافت اجازه نایل شد. وى پس از درگذشت پدرش در مدرسه‏ى دارالاحسان سنندج به تدریس پرداخت. او در كلام و فلسفه و حكمت تبحر داشت. در اواخر 1271 ق بر اثر اغتشاش اوضاع داخلى سنندج به سلیمانیه‏ى ...

محمد موسوی زنجانی

(1355 -1284 ق)، عالم دینى، فقیه و حكیم. در زنجان به دنیا آمد و در خانواده‏ى علم و دانش و سیادت پرورش یافت. پس از فراگیرى ادبیات و قسمتى از سطوح به تهران آمد و در فلسفه و معقول از محضر حكیم میرزا ابوالحسن جلوه و علامه آقا على حكیم نورى استفاده نمود. سپس به نجف رفت و در محضر علامه آخوند خراسانى و دیگر ...

ذبیح اللَّه موسوی خراسانی

(ز 1248 ق)، عالم دینى و فقیه. وى از علماى بزرگ مشهد رضوى بود كه در 1248 ق جانشین و عهده‏دار مقام پدر گشت. از آثارش: ترجمه‏ى «عیون اخبار الرضا (ع)»، به فارسى؛ شرح كتاب «الزكاه و الخمس»، از «الكفایة» سبزوارى؛ رساله‏ى «المواسعه و المضایقة»؛ رساله‏ى «الطهارة الكبرى»؛ رساله‏ى «الطهارة الصغرى». ...

ابوصالح احمد مؤذن نیشابوری

(470 -388 ق)، فقیه، حافظ، محدث، مسند، زاهد و صوفى. چون سالها مؤذن مدرسه بیهقیه بود به مؤذن مشهور شد. او در روزگار خود محدث خراسان و رییس مدرسه‏ى بیهقیه و عهده‏دار موقوفات و مسئول رساندن صدقات به مستحقین بود. از ابونعیم عبدالملك اسفراینى و ابوالحسن علوى و ابویعلى حمزه مهلبى و ابوطاهر بن محمش و ابوعبداللَّه ...

ابوالحسن علی منتجب الدین رازی

(504- بعد از 585 ق)، عالم امامى، فقیه، حافظ و محدث. معروف به شیخ منتجب‏الدین. نسبش به على بن حسین بن موسى بن بابویه قمى مى‏رسد. لذا به ابن‏بابویه رازى نیز مشهور است. در خانواده‏ى علم و تقوا نشو و نما یافت. ابتدا در شهر رى نزد استادان آنجا و هر استادى كه از رى مى‏گذشت به طلب حدیث پرداخت. در مقدمه «الفهرست» ...

اسداللَّه ملولی اصفهانی

(وف 969/ 968/ 966 ق)، عالم دینى، فقیه، محدث، متكلم، عابد، زاهد و شاعر، متخلص به ملولى. مشهور به شاهمیر. اصلش از سادات مازندران است كه چند نسل در اصفهان زیسته‏اند. وى از علماى عهد شاه طهماسب صفوى (984 -930 ق) و جد خلیفه سلطان است. او عهده‏دار تولیت آستان قدس رضوى بود. در مقبره‏ى ستى فاطمه‏ى اصفهان مدفون ...

عبدالکریم ملا باشی تبریزی

(1294 -1220 ق)، فقیه، عالم دینى و مدرس. در ایروان به دنیا آمد. از علماى قزوین در عصر محمدشاه قاجار بود. ملا باشى از شاگردان برجسته‏ى سید على طباطبائى، صاحب «ریاض»، بود و در فقه، «ریاض» تألیف استادش را تدریس مى‏كرد. فرزندش، میرزا محمدعلى، و فاضل ایروانى و میرزا حبیب‏اللَّه رشتى و میرزا محمد تنكابنى صاحب ...

محمدتقی مقدس تهرانی

(1358 -1281 ق)، فقیه، اصولى، محدث و عالم دینى. به جهت تقوا و پرهیزكارى شدید به مقدس ملقب گردید. اصلش از همدان بود. در تهران به دنیا آمد و نشو و نما یافت و از محضر میرزا محمدحسن آشتیانى استفاده نمود. سپس به نجف رفت و در آنجا سكونت گزید. در محضر میرزا حسین خلیلى و ملا محمدكاظم خراسانى و شیخ آقا رضا همدانى ...

احمد مقدس اردبیلی

(وف 993 ق)، عالم امامى، فقیه، متكلم، محقق، عابد و زاهد. موصوف به عالم ربانى و معروف به مقدس، مقدس اردبیلى و محقق اردبیلى. در عصر صفویه در اردبیل به دنیا آمد. پس از تحصیلات ابتدایى براى تكمیل معلومات خود به نجف رفت. در معقول و منقول از محضر شاگردان شهید ثانى استفاده نمود. ملا جمال‏الدین محمود، شاگرد جلال‏الدین ...

ابوالوفاء عبدالجبار مفید رازی

(س پنجم و ششم ق)، عالم امامى، فقیه و قارى. اصل وى از نیشابور بود. سپس ساكن رى گردید. او از بزرگان علماى شیعه و فقیه رى و به قارى رازى یا مقرى رازى مشهور بود. از شاگردان قاضى ابن البراج (م 481 ق) و شیخ سلار بن عبدالعزیز دیلمى (م 448 ق) و شیخ جعفر بن محمد دوریستى و ابوالجوائز حسن بارى كاتب و شیخ نجاشى، ...

ابوعبداللَّه محمد معصومی اصفهانی

(وف ح 450 ق)، فقیه، طبیب، فیلسوف و حكیم. وى در اصفهان به دنیا آمد. از شاگردان برجسته‏ى ابن‏سینا و در حكمت و فلسفه مشهور بود. ابن‏سینا وى را به تمامى شاگردانش ترجیح مى‏داد و درباره‏ى او مى‏گفت: نسبت معصومى به من به منزله‏ى نسبت ارسطو است به افلاطون، و رساله‏ى «العشق» خود را به نام معصومى و به خواهش او ...

ابواسحاق ابراهیم مطهری مازندرانی

(ح 458 -360 ق)، فقیه و محدث، قاضى و زاهد. شیخ شافعیان در زمان خود بود. نسبتش به مطهر از قراى سارى مازندران مى‏رسد. در سارى به دنیا آمد. در شهر خود نزد ابومحمد بن ابى‏یحیى فقه آموخت. در حدود سى سالگى به بغداد رفت و از ابوحامد اسفراینى فقه و از ابوالحسن لبان فرائض آموخت. وى همچنین از ابوحفص كتانى و ابوطاهر ...

برهان ‏الدین ابوالفتح ناصر مطرزی خوارزمی

(616/ 610 -538/ 536 ق)، فقیه حنفى، نحوى، لغوى، ادیب و شاعر معتزلى. در جرجانیه‏ى خوارزم به دنیا آمد. چون در سال وفات زمخشرى در خوارزم به دنیا آمد به خلیفة الزمخشرى معروف شد. در نحو و لغت و شعر و انواع علوم ادب متبحر بود. از محضر پدرش و ابوالمؤید موفق بن احمد، خطیب خوارزم، استفاده نمود و از ابوعبداللَّه ...

ابوبکر مصنف مریوانی

(وف 1014 ق)، فقیه شافعى و مورخ. وى از فقهاى شافعى كرد بود كه به جهت كثرت تصانیف به مصنف معروف گردید. مدتى در مدینه ساكن بود. او در چور از قراى مریوان درگذشت. از آثارش: «طبقات الشافعیة»، معروف به «طبقات المصنف»، در فقه؛ شرح «المحرر» رافعى قزوینى، در فروع فقه شافعى، در سه جلد؛ «سراج الطریق»، به فارسى؛ ...

علاءالدین علی مصنفک بسطامی

(875 -803 ق)، فقیه حنفى. چون از كودكى به تصنیف و تألیف روى آورد به مصنفك ملقب شد. نسبتش به بسطان خراسان مى‏رسد. از فرزندزادگان امام فخر رازى بود. در خراسان به دنیا آمد و در هرات نشو و نما یافت. او در محضر ملا جلال الدین یوسف اوبهى، شاگرد تفتازانى، و قطب‏الدین هروى تلمذ نمود. فقه شافعى را نزد امام عبدالعزیز ...

مصلح ‏الدین محمد لاری

(وف 979 ق)، فقیه شافعى، منطقى و منجم. در لار فارس به دنیا آمد. ادبیات و علوم مقدماتى را در زادگاهش از شاگردان ملا جلال‏الدین دوانى فراگرفت. او همچنین از میر غیاث‏الدین دشتكى شیرازى بهره برد. در عهد همایون شاه (963 -937 ق) به هندوستان رفت. بعد از فوت وى در 964 ق به حلب و از آنجا به حج رفت و سپس به حلب ...

هدایةاللَّه مشهدی

(1248 -1178 ق)، عالم امامى، فقیه، مفسر و نحوى. در محضر پدرش تلمذ نمود. پس از رسیدن به درجات عالى علمى عهده‏دار ریاست دینى مردم گردید. زمانى كه شاهزاده شجاع السلطنه از خراسان رفت و آن منطقه مورد تجاوز سید محمد خان كلاتى قرار گرفت، میرزا هدایت‏اللَّه مشهدى شاگرد خویش، ملا قربان نیشابورى، را به همراه نامه‏اى ...

ابوالبرکات ناصح الدین محمد مشهدی

(ز 532 ق)، فقیه و محدث. در محضر امام محیى‏الدین حسین بن مظفر حمدانى تلمذ نمود. او از مفید ابوالوفاء عبدالجبار، شاگرد شیخ طوسى، و جعفر بن محمد دوریستى و ابوالحسن على بن عبدالصمد تمیمى و حسین بن مظفر حمدانى روایت كرد. شیخ منتجب‏الدین و على بن محمد تمیمى، صاحب «منیة الداعى»، و طب راوندى از وى روایت كرده‏اند. ...

ابوالخیر ابوعبداللَّه محمد مسعودی مروزی

(وف 443 ق)، فقیه شافعى، نحوى، لغوى و ادیب. مروزى در بین شافعیان به مسعودى معروف بود. نزد ابوبكر قفال مروزى فقه آموخت و برآمد و از اقران شیخ خود گشت. او از قفال و ابونصر محمودى حدیث شنید. مسعودى در نحو و لغت و ادب مشهور زمان خود بود. قاضى ابومنصور سمعانى از او روایت كرد. امام غزالى در كتاب خود، «الوسیط»، ...