فقه-اصول فقه
صدرالدین محلاتی شیرازی

(1359 -1283 ش)، عالم دینى، فقیه، مفسر، نویسنده، استاد و شاعر. در شیراز به دنیا آمد. پدرش آیت‏اللَّه میرزا ابوالفضل محلاتى از علما و روحانیون بنام و دانشمند فارس بود. صدرالدین پس از تحصیل مقدمات به عتبات عالیات رفت و مدتى از محضر استادن آنجا بهره گرفت و به شیراز بازگشت. چندى در اصفهانى و قم تحصیلات علوم ...

ذبیح اللَّه محلاتی

(1406 -1310 ق)، عالم دینى، متكلم، خطیب و محقق. در محلات به دنیا آمد. پس از نشو و نما و تحصیل مقدمات در زادگاهش، نزد شیخ عبدالحسین كبیر، به همراه مادر براى تكمیل علوم به نجف رفت. او در محضر علامه نایینى و آیت‏اللَّه ضیاءالدین عراقى و آیت‏اللَّه اصفهانى و آیت‏اللَّه حاج سید حسن صدر و آیت‏اللَّه جواد بلاغى ...

محمدباقر مجلسی

(1111/ 1110 -1038/ 1037 ق)، عالم دینى، فقیه، محدث، متكلم و شاعر، متخلص به مشتاق. مشهور به علامه مجلسى. شیخ‏الاسلام اصفهان بود. وى از دانشمندان بزرگ اواخر خكومت صفوى است كه با پشتكار فوق‏العاده و تصنیف و تألیف كتب و تدریس علوم اسلامى و تربیت شاگردان بسیار، بزرگترین خدمات را به جامعه اسلامى عرضه نمود. ...

محمدتقی مجلسی

(1070 -1004/ 1003 ق)، عالم دینى، فقیه، محدث، رجالى، عابد و زاهد. نسبش به حافظ ابونعیم اصفهانى، صاحب «حلیة الاولیاء» مى‏رسد. اصلش به آورده‏ى «روضة الصفا» از دارالمرز رشت، و به گفته‏ى معلم حبیب‏آبادى در «مكارم الآثار» از قریه مجلس از روستاهاى جبل عامل است و از آنجا كه تخلص شعرى پدرش، مقصود على، مجلسى بوده ...

محمدجعفر مجذوب علیشاه همدانی

(وف 1239 ق)، عالم دینى، فقیه، عارف، صوفى و شاعر، متخلص به مجذوب. ملقب به مجذوب علیشاه و معروف به كبو در آهنگى. وى از طایفه‏ى قراگوزلو از طوایف همدان بود. در محضر ملا محمدمهدى نراقى و میرزاى قمى تلمذ نمود و فقه و اصول را فراگرفت. او از میرزاى قمى اجازه‏ى اجتهاد داشت گرچه هیچ‏گاه به اجتهاد نپرداخت. وى ...

محمدتقی مجتهد همدانی

(1263- شهادت 1314 ق)، فقیه، عالم دینى و مجتهد. در همدان به دنیا آمد. پس از فراگیرى مقدمات به اصفهان رفت و در محضر عالم بزرگ ملا حسینعلى تویسركانى تلمذ نمود تا به مرتبه‏ى اجتهاد رسید. سپس به همدان بازگشت. پس از مدتى به قصد زیارت عتبات عالیات به نجف رفت و در مجلس شیخ انصارى شركت كرد و مدتها در محضر وى ...

ابوعبداللَّه حسین مجتهد کرکی

(وف 1001 ق)، عالم امامى، فقیه و متكلم. معروف به امیر سید حسین مجتهد. دخترزاده‏ى محقق كركى بود. در عصر شاه طهماسب صفوى از جبل عامل به ایران آمد و مدتى در قزوین سكونت داشت. به دستور شاه عباس اول به اردبیل رفت و شیخ‏الاسلام آنجا گردید. شیخ شمس‏الدین محمد بحرانى از شاگردان او مى‏باشد. در اردبیل به بیمارى ...

محمود مجتهد عراقی

(1310/ 1308 -1240 ق)، عالم دینى و مجتهد. معروف به صاحب «قوامع». اصل وى از عراق عجم (اراك، آشتیان، فراهان و تفرش امروزى) است. نسبش به میثم تمار، صحابى امیرالمؤمنین (ع)، مى‏رسد. در نه سالگى ادبیات را فراگرفت و در 1255 ق به بروجرد رفت. وى فقه و اصول را از محضر ملا اسداللَّه بروجردى و سید محمد شفیع جاپلقى ...

یوسف مجتهد تبریزی

(1337 -1279 ق)، عالم دینى، فقیه، عابد و شاعر. در تبریز به دنیا آمد. پس از فراگیرى علوم عربى و منطق و ادبیات و قسمتى از اصول، در 1299 ق به نجف رفت و از محضر ملا محمدفاضل ایروانى و شیخ محمدهادى تهرانى استفاده نمود. در 1311 ق به تبریز بازگشت و به نشر احكام اسلامى و تدریس و تألیف پرداخت. در پایان عمر، وى ...

محسن مجتهد تبریزی

(1352 -1267 ق)، عالم دینى، فقیه و مجتهد. وى برادر میرزا صادق آقا تبریزى بود. در تبریز به دنیا آمد و تحصیلات مقدماتى را در زادگاه خود به پایان رساند. سپس براى ادامه‏ى تحصیلات به نجف رفت. وى پس از اخذ اجازه‏ى اجتهاد به تبریز بازگشت و به انجام امور دینى پرداخت. در اواخر عمر به ضعف بینایى و شنوایى مبتلا ...

علی مجتهد تبریزی

(وف 1340 ق)، عالم دینى، مجتهد، متكلم، حكیم، مدرس و شاعر. پس از فراگیرى مقدمات از تبریز به نجف رفت و پس از استفاده از محضر اساتید و رسیدن به مرتبه‏ى اجتهاد و دریافت اجازه به تبریز بازگشت و مدتى در آنجا ساكن گردید. سپس به مشهد رفت و در آنجا به تدریس و انجام امور دینى مشغول گردید. وى در علم كلام و حكمت ...

رضا مجتهد تبریزی

(1388 -1320 ق)، عالم دینى و فقیه. در تبریز به دنیا آمد. مقدمات و سطح را نزد پدر، و دروس دینى، علمى، فقه و اصول و ادبیات را نزد میرزا یوسف آقا و حاج میرزا عبدالعلى فراگرفت. در قم درگذشت و همن جا دفن شد. از آثار وى: شرح «ایقان» حاج شیخ هادى علامه تهرانى؛ «محاكمات بین شیخ الانصارى و آقا شیخ هادى»؛ شرح «بیع» ...

محمد هادی مترجم اصفهانی

(وف 1120/ بعد از 1135 ق)، عالم دینى، فقیه و خطاط. به دلیل ترجمه‏ى قرآن و همچنین كثرت ترجمه‏هایش به فارسى، ملقب به مترجم و مشهور به آقا هادى مترجم شد. وى دخترزاده‏ى ملا محمد تقى مجلسى است. در دامن مادر دانشمندش، آمنه بیگم، تربیت یافت و در زمره‏ى علما و زهاد بنام زمان خود قرار گرفت. او از معاصران و در ...

افضل الدین حسن ماهابادی

(س ششم ق)، عالم دینى، فقیه و ادیب. در ادب سرآمد بود و در فقه، صالحى مورد اعتماد و متبحر. وى از مشایخ شیخ منتجب‏الدین بود و شیخ منتجب‏الدین تمام تألیفات و تصنیفات او را روایت مى‏كند و بنا بر نقلى افضل‏الدین حسن بن قادر (وفادار) قمى واسطه‏ى این روایت است. از آثارش: «الاعراب»؛ «شرح النهج»، شرح «نهج‏البلاغه»؛ ...

ابوالحسن محمد ماسرجسی نیشابوری

(وف 384 ق)، فقیه شافعى و محدث. دخترزاده‏ى محدث حسن بن عیسى بن ماسرجس بود. نزد ابواسحاق مروزى فقه آموخت و تا مصر مصاحب او بود. او در نیشابور درس مى‏گفت. قاضى ابوالطیب طبرى و جماعتى دیگر از وى فقه آموختند. او از دایى‏اش، مؤمل بن حسن، و ابوحامد بن شرقى و ابوسعید بن اعرابى و مكى بن عبدان و اسماعیل صفار و ...

عبداللَّه مازندرانی

(1330 -1256 ق)، عالم دینى، مدرس و مرجع تقلید. در بارفروش مازندران به دنیا آمد. مقدمات را در زادگاهش فراگرفت. سپس به عراق مهاجرت كرد و در كربلا از محضر شیخ زین‏العابدین مازندرانى استفاده نمود. از آنجا به نجف رفت و نزد شیخ مهدى كاشف الغطاء و ملا محمد فاضل ایروانى و شیخ حبیب‏اللَّه رشتى و دیگران تلمذ نمود. ...

زین الدین عبدالجبار مازندرانی

(وف ح 500 ق)، فقیه حنفى و مفتى. وى عهده‏دار منصب افتاء در مازندران بود و در همان جا درگذشت. از آثارش «الخلاصة فى الفرائض»، در مجلدى ضخیم مى‏باشد. ...

ابوالفضایل محمد صالح حسام ‏الدین مازندرانی

(وف 1086/ 1081/ 1080 ق)، عالم دینى، عابد، زاهد و محقق. معروف به ملا صالح مازندرانى. وى از شاگردان ملا محمد تقى مجلسى و شوهر آمنه بیگم، دختر دانشمند و فاضل و مجتهد مجلسى اول، بود. ملا صالح در محضر شیخ بهائى و ملا عبداللَّه شوشترى و ملا حسنعلى شوشترى نیز تلمذ نمود. وى جامع معقول و منقول و در اصول و فروع ...

ابوعبداللَّه محمد ماجیلویه قمی

(س سوم ق)، عالم امامى، فقیه و ادیب. از بزرگان علماى امامیه قم و عارف به ادب و شعر و جامع كمالات بود. وى از شاگردان و داماد احمد بن ابى‏عبداللَّه محمد برقى (م ح 280 ق) است كه علم و ادب را از او فراگرفت. در فنون شعر و ادب متبحر بود. شیخ صدوق با واسطه از وى روایت كرده است. از آثارش: تفسیر «حماسه‏ى ابى‏تمام»؛ ...

ابوالاصبغ عبدالعزیز ابوعبداللَّه ماجشون

(وف 164 ق)، فقیه و محدث. ماجشون را معرب ماه‏گون دانسته‏اند. اصل وى از اصفهان و اهل مدینه‏ى نبوى و از فقهاى آنجا بود و مدتى نیز در بغداد سكنى گزید. از زهرى و محمد بن منكدر و عبداللَّه بن دینار و سلمة بن دینار و سعد بن ابراهیم و محمد بن ابى‏بكر ثقفى و حمید طویل و عمرو بن یحیى و صالح بن كیسان و وهب بن كیسان ...