فقه-اصول فقه
ابوالقاسم بن بکر لیثی سمرقندی

(ز 888 ق)، فقیه حنفى. از علماى عامه قرن نهم قمرى بود. از آثارش: «ریاضة الاخلاق»؛ حاشیه بر شرح «مفتاح العلوم» سكاكى؛ شرح «رساله وضعیه‏ى عضدیه»، كه در 888 ق تألیف نمود؛ «رساله‏ى سمرقندیه»؛ حاشیه بر «تفسیر بیضاوى»، به نام «حاشیه سمرقندى»؛ شرح «كنز الدقائق» حافظالدین نسفى؛ حاشیه بر «مطول»، كه به نام امیر ...

یحیی زکریا لؤلؤی بخلی

(وف 232/ 230 ق)، فقیه، محدث و حافظ. از ابومطیع حكم بن عبداللَّه بلخى، مفتى بلخ، و عبداللَّه بن نمیر و وكیع و حكم بن مبارك و ابواسامه و قاسم بن حكم عرنى و همطبقه‏ى آنها روایت كرد. بخارى و ترمذى و ابوسعد یحیى بن منصور هروى زاهد و جعفر فریابى و احمد بن سیار مروزى و اسماعیل بن محمد بن ابى‏كثیر قاضى و عبدالصمد ...

حسن لواسانی

(1400 -1308 ق)، عالم دینى، مجتهد و مورخ. نسبش به امام زین‏العابدین (ع) مى‏رسد. در نجف به دنیا آمد. مقدمات و ادبیات را نزد علماى نجف فراگرفت. وى از شاگردان آیت‏اللَّه شیخ محمد كاظم خراسانى و آیت‏اللَّه سید محمد كاظم یزدى و آیت‏اللَّه شیخ على گنابادى و آیت‏اللَّه شیخ على قوچانى و آیت‏اللَّه میرزا حسین ...

محمد صادق لنکرانی

(وف 1285 ق)، فقیه، مجتهد و عالم دینى. فقه و اصول را، چندین سال، در قزوین نزد عده‏اى از علماى آنجا خواند. در 1248 ق به عراق رفت و در كربلا نزد سید ابراهیم قزوینى، صاحب «الضوابط»، و سید مهدى طباطبایى، فرزند سید على طباطبایى صاحب «الریاض»، تلمذ نمود و از مجالس و بحث علماى كربلا و نجف استفاده نمود تا در ...

محمد لاهیجانی

(س دوازدهم ق)، عالم دینى، فقیه و ادیب. وى از شاگردان علامه محمد باقر مجلسى (م 1110 ق) است. او در اثر معروف خود «نظم اللآلى» خود را شاگرد علامه مجلسى خوانده است. «نظم اللآلى» جواب سؤالات فقهى است كه علامه مجلسى از او نموده و او آنها را جواب گفته سپس بر استادش عرضه داشته و آنها را به تأیید رسانده است. ...

ابوالقاسم هبة اللَّه لالکائی

(وف 418 ق)، فقیه شافعى، محدث، مفتى و حافظ. اصل وى از طبرستان بود. به بغداد رفت و از شیخ ابوحامد اسفرایینى فقه آموخت. از ابوالقاسم عیسى بن على وزیر و ابوطاهر مخلص و ابوالحسن بن جندى و جعفر بن عبداللَّه فناكى رازى و على بن محمد قصار و علاء بن محمد رویانى و ابواحمد فرضى و عده‏اى دیگر حدیث شنید. ابوبكر خطیب ...

محمد لاکانی رشتی

(تو 1331 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. در نجف به دنیا آمد. در 1341 ق به همراه پدرش به ایران آمد و در رشت سكنى گزید. پس از فراگیرى مقدمات و نیز تحصیلات جدید، سطوح را نزد پدرش و شیخ حسن رشاد و شیخ ابوطالب شفتى و شیخ احمد طاهرى فراگرفت. سپس به قم رفت و از محضر آیت‏اللَّه سید احمد خوانسارى و آیت‏اللَّه ...

عبدالحسین لاری

(1342 -1264 ق)، فقیه و عالم دینى. نسبش با بیست واسطه به امام موسى كاظم (ع) مى‏رسد. اصلش از دزفول است. در نجف به دنیا آمد. پس از فراگیرى مقدمات، از محضر میرزاى بزرگ شیرازى و شیخ محمد حسین كاظمى و ملا لطف‏اللَّه مازندرانى و ملا حسینقلى همدانى و ملا محمد فاضل ایروانى و دیگران استفاده نمود، تا در فقه و اصول ...

عبدالوحید گیلانی استرآبادی

(س یازدهم ق)، فقیه، مفسر، متكلم و عارف. معاصر شیخ بهائى (م ح 1030 ق) و از شاگردان وى به حساب مى‏آمد. در «ریاض العلماء» نزدیك به شصت اثر به وى نسبت داده شده است. از آثار وى: «الآیات البینات فى خلق اللَّه الارض و السماوات»؛ «اسرار القرآن فى تفسیر الفرقان»؛ «الحبل المتین فى آداب الدعاء و الداعى»؛ «اثبات ...

محمد تقی گوگدی گلپایگانی

(ز 1302 ق)، عالم دینى و فقیه. معروف به حاج آخوند گوگدى و یا حاج آخوند گلپایگانى. از بزرگان علماى گوگد و برادر بزرگ ملا زین‏العابدین گلپایگانى بود. او در روستاى گوگد درگذشت. از آثار وى: «سراج النجاة فى كشف المقامات لتحصیل السعادات»، در مواعظ و اخلاق، در دو مجلد، كه مجلد اول آن در 1271 ق در اصفهان پایان ...

ابوسعید محمد گنجرودی نیشابوری

(بعد از 453 -360 ق)، فقیه، مسند، نحوى، ادیب، طبیب و شاعر. اهل نیشابور و مسند خراسان بود. در بغداد بزرگان علم نحو را درك كرد. او از ابوعمرو محمد بن احمد بن حمدان و ابوسعید عبداللَّه بن محمد رازى و حسینك بن على تمیمى و شافع بن محمد اسفراینى و ابوبكر بن مهران مقرى و حافظ ابواحمد حاكم نیشابورى و ابوحسین ...

عبداللَّه گلپایگانی نجفی

(1327 -1285 ق)، عالم دینى و فقیه. مقدمات را در اصفهان فراگرفت. سپس به نجف رفت. او از خواص شاگردان آخوند ملا محمد كاظم خراسانى، صاحب «كفایة الاصول»، بود كه از محضر استاد بهره‏ها برد و بحث استاد را براى شاگردان تقریر مى‏كرد. او خود مستقلا حوزه‏ى درسى داشت كه عده‏اى از فضلا در آن شركت مى‏كردند. وى در نجف ...

محمد تقی گلپایگانی

(1298/ 1292 -1218 ق)، عالم دینى، فقیه، حكیم، طبیب، فیلسوف، مجتهد، عارف و زاهد. در 1258 ق به نجف رفت و در محضر شیخ محمد حسن نجفى، صاحب «جواهر»، و شیخ على كاشف الغطاء و سید ابراهیم قزوینى و شیخ مرتضى انصارى و حجت‏الاسلام بروجردى تلمذ نمود. در زمان خودش، در نجف، كسى در حكمت و رشته‏هاى متنوع آن، برتر از ...

جمال الدین گلپایگانی

(1379 -1295 ق)، عالم دینى، فقیه، مرجع تقلید و شاعر. در قریه سعید آباد گلپایگان به دنیا آمد و پس از فراگرفتن مقدمات به اصفهان رفت و سطوح را در آنجا خواند. آن گاه در 1319 ق به نجف مهاجرت نمود و از محضر علامه خراسانى و علامه یزدى و حاج آقا رضاى همدانى، صاحب «مصباح الفقیه»، و نیز آیت‏اللَّه میرزا محمد تقى ...

جعفر گلپایگانی

(وف 1337 ق)، عالم دینى و فقیه. اصل وى از روستاى سعیدآباد گلپایگان است. او از خواص شاگردان و ملازمان آیت‏اللَّه میرزا حبیب‏اللَّه رشتى در نجف بود. پس از درگذشت استادش، وى در 1314 ق، به تهران آمد و سالها به انجام وظایف دینى مشغول بود. او در اواخر عمر در مشهد مجاور گردید و در همان جا درگذشت. از آثارش شرح ...

عباسعلی کیوان قزوینی

(1357 -1277 ق)، مفسر، واعظ، صوفى و شاعر، متخلص به كیوان. ملقب به منصور علیشاه. در قزوین به دنیا آمد. براى تكمیل تحصیلات به عراق رفت و از محضر شیخ حبیب‏اللَّه رشتى استفاده كرد تا به درجه‏ى اجتهاد نایل شد. پس از بازگشت در 1313 ق به گناباد و خراسان رفت و به فرقه‏ى دراویش گنابادى پیوست. آن گاه به تهران آمد ...

شمس الاسلام عمادالدین ابوالحسن علی کیاهراسی طبری

(504 -450 ق)، فقیه شافعى، محدث، مفسر و مدرس. مشهور به عماد طبرى یا عمادالدین طبرى یا عمادكیا یا عمادالدین كیا و معروف به كیاهراسى. اهل طبرستان بود و در آنجا به دنیا آمد. وى را تالى و ثانى ابوحامد غزالى بلكه شایسته‏تر از وى مى‏دانند. در نیشابور از امام الحرمین، ابوالمعالى جوینى، فقه آموخت و در مذهب و ...

ابویعقوب اسحاق کوسج مروزی

(وف 251 ق)، حافظ، محدث و فقیه حنبلى. در مرو به دنیا آمد و در نیشابور نشو و نما یافت. براى فراگیرى فقه و حدیث به عراق و حجاز و شام سفر كرد و از سفیان بن عیینه و یحیى بن سعید قطان و عبدالرحمان بن مهدى و وكیع بن جراح و محمد بن یوسف فریابى و ابواسامه و نضر بن شمیل و ابویمان حكم بن نافع حدیث شنید. او از احمد ...

رضا کوثر همدانی

(وف 1247 ق)، عالم دینى، فقیه، عارف و شاعر، متخلص به كوثر. ملقب به كوثر علیشاه. وى از فرزند زادگان شیخ اشراق، شهاب‏الدین سهروردى، است. تحصیلات مقدماتى را در همدان گذراند و مدتى از محضر حسین علیشاه اصفهانى عارف استفاده نمود. وى از كودكى مصاحب مجذوب علیشاه، حاج محمد جعفر همدانى، بود و همراه او به تحصیل ...

جمال الاسلام ابوالعلاء صاعد کنانی هروی

(وف 495 / 494 ق)، فقیه، مفتى، محدث و قاضى. قاضى القضاة هرات بود. از ابوسعید محمد بن موسى صیرفى و على بن محمد طرازى و نیز از جدش، قاضى ابونصر یحیى بن محمد، و قاضى ابوالعلاء صاعد بن محمد حنفى و ابوبشر حسن بن احمد مزكى و سعید بن عباس قرشى و دیگران حدیث شنید. محمد بن طاهر و نصر بن سیار بن صاعد، نوه‏اش، از ...