فقه-اصول فقه
تاج ‏الدین ابوعبداللّه محمد مسعودی پنج دهی مروزی

(584 -522/ 521 ق)، فقیه، محدث، لغوى و صوفى. نسبتش به پنج ده، از قراى مرورود، مى‏رسد. چون نیاى بزرگش مسعود بود به مسعودى مشهور شد. او ساكن خانقاه سمیساطیه دمشق بود. در مرو و هرات و سجستان و بلخ و سرخس و نیشابور و كرمان و اصفهان و همدان و تبریز و بغداد و موصل و مصر از پدرش و عبدالسلام بن احمد بكبره و مسعود ...

نصراللَّه مستنبط تبریزی

(1406 -1327 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. در تبریز به دنیا آمد. سطوح و مقدمات فقه و اصول را در تبریز نزد پدرش فراگرفت. سپس به قم رفت و به تكمیل سطوح پرداخت و پس از آن در درس خارج آیت‏اللَّه حجت و آیت‏اللَّه حایرى شركت و استفاده نمود. آنگاه به نجف رفت و از محضر آیت‏اللَّه غروى اصفهانى و آیت‏اللَّه ...

احمد مستنبط تبریزی

(1399 -1325 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. در تبریز به دنیا آمد. پس از فراگیرى مقدمات و سطوح و استفاده از محضر میرزا صادق تبریزى و دیگر علما در 1347 ق به نجف رفت و در محضر میرزا محمدحسین نایینى و شیخ ضیاءالدین عراقى و میرزا على ایروانى و آقا سید ابوالحسن اصفهانى تلمذ نمود و تقریرات اساتیدش را در ...

ابوالعباس جعفر مستغفری نسفی

(بعد از 432 -350 ق)، فقیه، حافظ، محدث، خطیب و مصنف. محدث ماوراءالنهر در زمان خود بود. عده‏اى او را حنفى و بعضى شافعى و برخى شیعى دانسته‏اند و هر كدام براى اثبات نظر خویش دلایلى ذكر كرده‏اند. او از زاهر بن احمد سرخسى و ابراهیم بن لقمان و ابوسعید عبداللَّه بن محمد رازى و على بن محمد سرخسى و جعفر بن محمد ...

ابوزکریا یحیی مزکی نیشابوری

(وف 414 ق)، محدث و فقیه شافعى. مسند نیشابور بود و در فقه شافعى بصیرت داشت. او فقه را از ابوولید حسان بن محمد نیشابورى آموخت. از ابوالعباس اصم و ابوعبداللَّه بن اخرم و حسن بن یعقوب بخارى و احمد ابن عبدوس و ابوسهل بن زیاد و عبداللَّه بن اسحاق خراسانى و محمد بن على بن دحیم و جماعتى از نیشابوریها حدیث شنید. ...

شیخ ‏الاسلام ابوعبداللَّه محمد مروزی

(294 -202 ق)، فقیه شافعى، حافظ، محدث و عابد. اصلش مروزى بود. وى در بغداد به دنیا آمد و در نیشابور نشو و نما یافت و در سمرقند ساكن گردید. در مصر نزد اصحاب شافعى از جمله محمد بن عبداللَّه بن عبدالحكم مصرى فقه آموخت. در طلب حدیث به نقاط مختلف سفر كرد و در خراسان، رى، بغداد، بصره، كوفه، مدینه و شام حدیث ...

ابوعلی حسین مروزی

(وف ح 430 ق)، فقیه شافعى. شیخ شافعیان و فقیه مرو بود. نسبتش به سنج، از قراى مرو مى‏رسد. فقه را در خراسان از ابوبكر قفال مروزى فراگرفت. او با شیخ ابومحمد جوینى، پدر امام الحرمین، و قاضى حسین مرورودى همدرس بود. ابوعلى همچنین در محضر شیخ‏العراقیین شیخ ابوحامد فقه آموخت. او اولین كسى است كه بین دو طریقه ...

ابوعبداللَّه نعیم مروزی

(وف 229/ 228 ق)، فقیه، حافظ و محدث. در مرو شاهجان به دنیا آمد. ساكن مصر بود. بعدها به بغداد و از آنجا به سامرا رفت. وى حسین بن واقد مروزى را ملاقات كرد. از ابوحمزه سكرى و هشیم و ابوبكر بن عیاش و ابراهیم بن طهمان و فضل بن موسى سینانى و فضیل بن عیاض و عبداللَّه بن مبارك و عیسى بن عبید و سفیان بن عیینه ...

ابوزید محمد مروزی

(371 -301 ق)، فقیه شافعى و محدث. شیخ شافعیان بود. نسبت وى به فاشان، از قراى مرو مى‏رسد. فقه را از ابواسحاق مروزى آموخت. از ابوبكر احمد بن محمد منكدرى و ابوالعباس محمد بن عبدالرحمان دغولى و عمر بن علك و محمد بن عبداللَّه سعدى و جماعتى حدیث شنید. وى به بغداد رفت و در آنجا حدیث گفت. سپس در مكه مجاور گردید ...

ابوالخیر جعفر مروزی

(وف 447 ق)، فقیه شافعى. در 418 ق وارد معرةالنعمان شد و در آنجا به تدریس پرداخت. از آثارش «الذخیرة»، در فروع فقه شافعى است. ...

ابوبکر ابراهیم مروزی

(وف 211/ 210 ق)، فقیه حنفى و محدث. اهل كرمان و ساكن مرو بود. وى در حدیث ثقه بود. چندین بار به بغداد رفت و در آنجا حدیث روایت كرد. از محمد بن حسن شیبانى فقه آموخت. از منصور بن عبدالحمید و مالك بن انس و محمد بن عبدالرحمان بن ابى‏ذئب و سفیان ثورى و شعبة بن حجاج و لیث بن سعد و قیس بن ربیع و یعقوب قمى و حماد ...

ابواسحاق ابراهیم مروزی

(وف 340 ق)، فقیه شافعى. نسبتش به مرو شاهجان مى‏رسد. درب مروزى بغداد منسوب به اوست. وى شیخ شافعیان بغداد بود. فقه را از ابوالعباس بن سریج و ابوسعید حسن بن احمد اصطخرى و عبدان مروزى فراگرفت و در این رشته متبحر شد. او پس از ابن‏سریج ریاست شافعیان بغداد را داشت و مدتها عهده‏دار تدریس و منصب افتا بود. ابن‏خلكان ...

ابوالحارث سریج مرورودی

(وف 235 ق)، حافظ، محدث، مفسر، فقیه و عابد. او ساكن بغداد بود. از سفیان بن عیینه و هشیم بن بشیر و عباد بن عباد مهلبى و عبداللَّه بن ادریس و حمید بن عبدالرحمان رؤاسى و اسماعیل بن علیه و یوسف بن یعقوب ماجشون و اسماعیل بن مجالد و ابواسماعیل ابراهیم بن سلیمان مودب و یحیى بن زكریا بن ابى‏زائده و مروان بن شجاع ...

برهان ‏الدین ابوالمعالی محمود مرغینانی

(616 -551 ق)، فقیه حنفى. معروف به ابن مازه. در مرغینان از توابع فرغانه به دنیا آمد. وى از بزرگان فقهاى حنفى و از خانواده‏ى علم و فضل در بلاد ماوراءالنهر بود. در بخارا درگذشت. از آثارش: «ذخیرة الفتاوى» یا «ذخیرة البرهانیة»؛ «المحیط البرهانى»؛ «تتمة الفتاوى»؛ «الواقعات»؛ «الطریقة البرهانیة»؛ شرح «الزیادات» ...

برهان‏ الدین ابوالحسن علی مرغینانی

(617/ 593 -530 ق)، فقیه حنفى، محدث و مفسر. مشهور به شیخ‏الاسلام. نسبتش به مرغینان، از توابع فرغانه مى‏رسد. او جامع تمام علوم متداول زمان خود و از مشاهیر علماى عامه بود. به آورده‏ى «ریحانة الادب»، به هنگام فتنه‏ى چنگیزى ساكن مرغینان بود و از طرف اهالى به عنوان سفیر صلح انتخاب و براى مذاكرات و عقد مصالحه ...

علی مرعشی شهرستانی

(1346/ 1344 -1280 ق)، عالم دینى، فقیه، مجتهد و مدرس. نسبش به امام حسین (ع) مى‏رسد. از محضر پدرش و مدرسین كربلا استفاده نمود. سپس به نجف رفت و در محضر میرزا حبیب‏اللَّه رشتى و ملا محمد ایروانى و میرزاى شیرازى تلمذ نمود و به مدارج عالى علمى رسید. پس از درگذشت پدرش در 1315 ق به كربلا بازگشت و به جاى وى ...

ابومحمد حسن مرعشی

(وف 358 ق)، عالم امامى، فقیه، زاهد و ادیب. موصوف به طبرى و معروف به مرعشى. از سادات مرعشیه‏ى طبرستان بود كه نسبشان به حسین الاصغر، فرزند امام سجاد (ع) مى‏رسد و به علت جدش على مرعش به مرعشى مشهور بود. او از فقهاى بزرگ شیعه و از اكابر مشایخ امامیه مى‏باشد. وى از محمد بن جعفر بن احمد بن بطه و محمد بن جعفر ...

ابراهیم مدرس مشهدی

(وف 1148 ق)، فقیه، عالم دینى و مدرس. ملقب به نایب‏الصدر یا نایب الصدارة (در آستان قدس رضوى). مقام شیخ الاسلامى مشهد و نیز مدرسى آستان قدس رضوى را در روزگار شاه سلطان حسین صفوى رضوى را در روزگار شاه سلطان حسین صفوى (1135 -1105 ق) بر عهده داشت. وى در فقه و كلام و حكمت متبحر بود. شیخ عبدالنبى قزوینى از ...

محمدتقی مدرس رضوی

(وف 1280 ق)، فقیه، عالم دینى، نحوى و شاعر. پدرش خواهرزاده‏ى سید محمد رضوى سبزوارى امام جمعه مشهد بود. سید میرزا محمدتقى یازده برادر داشت كه با خود او همگى اهل فضل و كمال بودند. میرزا عبدعلى منجم باشى مشهدى فرزند او است. از آثارش: «المنظومه الفقهیة»؛ «المنظومة النحویة». ...

حسن مدرس اصفهانی

(1273 -1210/ 1208 ق)، عالم دینى، فقیه، محقق و مدرس. نسبش به امام زین‏العابدین (ع) مى‏رسد. در اصفهان به دنیا آمد. پس از نشو و نما از محضر علماى اصفهان و كربلا و نجف استفاده نمود. وى از شاگردان پدرش، میر سید على، و آخوند ملا على نورى و شریف العلماى مازندرانى و حاج محمدابراهیم كرباسى و شیخ محمدحسن نجفى، ...