فقه-اصول فقه
ابوبکر محمد شاشی

(وف 507 ق)، مدرس و فقیه شافعى. معروف به مستظهرى. منسوب به شاش ماوراءالنهر پشت رود سیحون است. در میافارقین به دنیا آمد و در آنجا نشو و نما كرد و در نزد قاضى آنجا، ابومنصور طوسى، و همچنین نزد محمد بن بیان كازرونى فقه آموخت. آنگاه وارد بغداد شد و ملازم ابواسحاق گشت. او از كازرونى، شیخ خود، و از ثابت بن ...

شرف ‏الدین علی سیدالحکمای تبریزی

(1316 -1202 ق)، فقیه، طبیب، فیلسوف، مورخ و ریاضیدان.در تبریز متولد شد و پس از تحصیلات ادبى در زادگاهش، رهسپار نجف اشرف شد و در آنجا علوم منقول را نزد صاحب «جواهر» و صاحب «ضوابط» و شیخ مرتضى انصارى فراگرفت و به كسب اجازه اجتهاد نایل شد. پس از بازگشت به زادگاهش به دلایلى از تدریس و ترویج علوم دینى روى ...

ابوالعباس قاسم سیاری

(وف 343/342/340 ق)، عالم، عارف، فقیه، و محدث. در مرو متولد شد. به جهت انتساب به جد مادرى خود احمد بن سیار، سیارى خوانده مى‏شد. وى در علوم شریعت و فنون طریقت بصیر و نخستین كسى است كه در مرو سخن از حقیقت گفته است. گویند كه پدرش بسیار مالدار بود، بعد از وفات او قاسم آن همه را به بهاى یك تار گیسوى عنبر بوى ...

حسن سیادتی

(1385 -1299 ق)، عالم دینى و مجتهد. وى از سادات حسینى بود كه در قریه‏ى ایزى از محال سبزوار در خانواده‏اى باتقوا به دنیا آمد. قرآن و كتب فارسى و مقدارى صرف و نحو را در همان جا خواند، سپس براى ادامه‏ى تحصیل به سبزوار رفت و در مدرسه‏ى فصیحیه تا مدت بیست سال به تصحیل پرداخت. از جمله اساتیدش آیت‏اللَّه حاج ...

ضیاءالدین ابوالنجیب عبدالقاهر سهروردی

(563 -490 ق)، فقیه شافعى، صوفى، محدث و مورخ. در سهرورد زنجان به دنیا آمد. در جوانى به بغداد رفت و از علوم رسمى بهره‏ى بسیار یافت فقه شافعى را از اسعد میهنى آموخت و كتاب «غریب الحدیث» را از ابوعلى بن نبهان شنید همچنین از ظاهر شحامى و ابوبكر انصارى نیز حدیث شیند. چندى متولى تدریس در نظامیه شد، اما از آن ...

شهاب ‏الدین ابوحفص عمر سهروردی

(632 -539 ق)، حكیم، صوفى، فقیه شافعى و محدث. ملقب به شیخ‏الاسلام. در سهرورد زنجان به دنیا آمد. نسبش به ابوبكر صدیق مى‏رسد. وى نزد عمویش ابونجیب سهروردى فقه و وعظ و تصوف آموخت. و در بصره با شیخ ابومحمد بن عبد مصاحب بود. وى به بغداد مسافرت كرد و در آنجا سر سلسله‏ى عرفا شد. به صحبت عبدالقادر گیلانى رسید. ...

ابوالحسن علی سهروردی

(وف 533 ق)، فقیه و ریاضیدان. مشهور به ابن سهروردى و ملقب به جمال‏الاسلام.وى در فقه اصول و تفسیر و علم ریاضى از برجستگان روزگار بود كه در نزد غزالى تلمذ كرد و در دمشق درگذشت. اثر وى: «المقدمه الكافیه فى اصول الجبر و المقابله و ما یعرف به قیاسه من الامثله». ...

محمد سنگلجی

(تو 1315 ق)، فقیه و استاد. در تهران متولد شد. وى در محضر اساتیدى چون میرزا خلیل طالقانى و میرزا غلامعلى نایینى ادبیات و علوم عربى را فراگرفت و سیر و سلوك و عرفان را در خدمت ملا محمد هیدجى و فلسفه را نزد میرزا على‏اكبر یزدى و میرزا حسن كرمانشاهى آموخت. دوره‏ى كامل فقه و اصول را نزد شیخ محمدرضا نورى و ...

محمد سنجاری

(721 -675 ق)، فقیه حنفى. اصل وى از سمرقند است. در سمرقند یا سنجار، از نواحى جزیره و نزدیك موصل، به دنیا آمد. او از بزرگان علماى حنفیه بود. در شهرهاى مختلف سیاحت كرد و عاقبت در ماردین از توابع جزیره اقامت گزید و در آنجا به تدریس و تصنیف و فتوا اشتغال یافت و همان جا درگذشت. از آثارش: «عمده الطالب لمعرفه ...

ابوبشر اسماعیل سمویه اصفهانی

(ح 267 -190 ق)، فقیه و محدث. از ابونعیم ملایى در كوفه، و از ابومسهر غسانى در دمشق، و از على بن عیاش در حمص، و از حمیدى در مكه، و از عبداللَّه بن یوسف و سعید بن ابى‏مریم در مصر، و از بكر بن بكار و حسین بن حفص در اصفهان حدیث شنید. محمد بن یحیى منده و ابوبكر بن ابى‏داوود و عبداللَّه بن جعفر بن فارس و ابن ...

ابوجعفر محمد سمنانی

(444 -361 ق)، قاضى و فقیه حنفى. اصل وى از سمنان بود كه در بغداد نشو و نما یافت. از نصر بن احمد مرجى موصلى و ابوالحسن دارقطنى حدیث شنید. وى ملازم ابوبكر باقلانى و از اصحاب برجسته‏ى او به شمار مى‏رفت. خطیب بغدادى گوید كه از وى حدیث نوشتم زیرا كه مردى دانشمند و راستگو بود. او از پیشگامان اشعریه در زمان ...

قوام الدین سمعانی مروزی

(562 -506 ق)، مورخ، حافظ، محدث، فقیه، نسابه و مفسر شافعى. در مرو متولد شد. در چهار سالگى پدرش او را در محضر عبدالغفار شیرویى و عبید قشیرى و سهل سبعى حاضر كرد. او به اشاره‏ى پدرش از ابومنصور محمد كراعى و محمد دقاق حدیث شنید. هنوز كودك بود كه پدر را از دست داد و عمو و دیگر خویشان كفالت او را بر عهده گرفتند ...

تاج الاسلام ابوبکر محمد بن مصنور سمعانی مروزی

(ح 510 -466 ق)، عالم، فقیه، محدث و واعظ شافعى. در مرو به دنیا آمد. در نیشابور و اصفهان و همدان و كوفه و حجاز و بغداد حدیث شنید. او در مدرسه‏ى نظامیه بغداد وعظ گفت. سرانجام در مرو اقامت گزید. وى بسیار املاى حدیث مى‏كرد و صد و چهل مجلس املا در جامع مرو داشت و همراه مواعظ احادیثى كه از اساتید خود چون پدرش ...

ابوالمظفر عبدالرحیم سمعانی مروزی

(537- ح 617 ق)، محدث، فقیه و ادیب شافعى. از كودكى تحت تربیت پدر قرار گرفت. پدرش او را در پاره‏اى از سفرها همراه كرد و تا آنجا كه توانست براى او حدیث خواند و او را به فراگیرى فقه و حدیث و ادب واداشت تا اینكه از هر خرمن خوشه‏اى برچید. او «صحیح بخارى» و «سنن ابى‏داود» و «جامع ابى‏عیسى» و «مسند ابى‏عوانه» ...

ناصرالدین ابوالقاسم محمد سمرقندی

(وف 556 ق)، فقیه حنفى، مفسر، محدث و واعظ. اهل سمرقند بود. در 542 ق به مكه رفت و در بازگشت مدتى در بغداد ماند. در سمرقند از دنیا رفت. از آثار وى: «الجامع الكبیر» یا «جامع الفتاوى»؛ «الفقه النافع»؛ «بلوغ الارب من تحقیق استعارات العرب»؛ «ریاضه الاخلاق»؛ «مصابیح السبل»، در دو مجلد، در فروع فقه حنفى؛ «الملتقط ...

ابومنصور سمرقندی

(وف ح 575 ق)، فقیه حنفى. از اهالى سمرقند بود. وى استاد ابوبكر بن مسعود كاشانى است. از آثارش «تحفه الفقهاء»، در فروع است كه شاگردش ابوبكر بن مسعود، شرح عظیمى در سه مجلد بر آن نگاشته است. در «كشف الظنون» و «هدیه العارفین» تحت عنوان سمرقندى علاءالدین، ابوبكر محمد بن احمد به كتابهاى «اللباب فى اصول الفقه»؛ ...

ابواللیث نصر سمرقندی

(وف 375/373 ق)، محدث، متكلم و فقیه حنفى. معروف به امام الهدى. وى از محدثان بنام خراسان بود كه در رشته‏هاى مختلف علوم اسلامى تالیفات داشت و كتابهاى او از مراكش تا اندونزى رایج بود. در برخى منابع او را با حافظ سمرقندى كه معاصر وى بود و مانند او نام ابوللیث نصر داشت اشتباه كرده‏اند. ابواللیث از محمد بن ...

ابوالفتح مسعود سلماسی

(وف 629 ق)، فقیه، ادیب و شاعر. اصل وى از سلماس از شهرهاى آذربایجان است. از آثارش: شرح «المقامات»؛ شرح «الجمل»، در نحو؛ وى خطبه‏ها و نظمى زیبا داشته است. ...

صدرالدین ابوطاهر احمد سلفی اصفهانی

(576 -478 ق)، حافظ، محدث، فقیه، نحوى و لغوى شافعى. شهرت وى به سلفى به خاطر نام نیاى بزرگش سلفه- معرب سه لبه- مى‏باشد. در اصفهان به دنیا آمد. در طلب حدیث به شهرهاى بسیارى سفر كرد و اكثر مشایخ حدیث را ملاقات كرد. لغت را از خطیب تبریزى فراگرفت و چون به بغداد رفت فقه را نز الكیا هراسى آموخت. وى از ابومطیع ...

مسعود سلطانی

(تو 1325 ق)، فقیه و عالم دینى. در قریه‏ى یالقوز آقاج از توابع میانه به دنیا آمد. پس از طى مقدمات به تبریز رفت و در مدرسه‏ى طالبیه به تحصیل پرداخت، پس از چهار سال و خواندن سطوح در 1353 ق به قم مهاجرت نمود و به خواند فقه و اصول و فلسفه پرداخت. در سال 1360 ق به نجف رفت و از محضر اساتیدى چون آیت‏اللَّه آقا ...