شرايط مرد براي تعدد زوجات

اسلام نه چند همسري را ابداع کرد و نه آن را نسخ کرد، بلکه آن را اصلاح و تعديل کرد. شرايط چندي براي تعدد زوجات وجود دارد، مانند اين که:
پنجشنبه، 20 فروردين 1394
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
شرايط مرد براي تعدد زوجات
 شرايط مرد براي تعدد زوجات

 

نويسنده: حميد کريمي





 

اسلام با چه شرايطي، تعدّد زوجات را اجازه مي دهد؟
ايرادات و موانع آن را چگونه مي توان برطرف کرد؟

اسلام نه چند همسري را ابداع کرد و نه آن را نسخ کرد، بلکه آن را اصلاح و تعديل کرد. شرايط چندي براي تعدد زوجات وجود دارد، مانند اين که:
1-حداکثر مي توان به طور دائم و هم زمان چهار زن داشت.
2- اسلام مي گويد اگر از بي عدالتي مي ترسيد، به يک زن اکتفا کنيد. (1) با تأکيد بر صفت عدالت و پرهيز از حرام و ظلم، جلوي اختلافات و تبعيض هاي بعدي گرفته شده است. به اين وسيله تعدّد زوجات به جاي آن که وسيله اي براي هوسراني مرد باشد، شکل انجام وظيفه و تکليف، به خود مي گيرد. دين براي کنترل شهوت ها آمده است نه براي ترويج و تأييد هوس راني.
3- شرايط مالي و توان جسمي براي تأمين و ارضاي همسران
در مورد رعايت عدالت بين همسران، پيامبر (صلي الله عليه و آله و سلم) مي فرمايد:
هر کس دو زن داشته باشد و در ميان آن ها به عدالت رفتار نکند، به يکي از آن بيش تر از ديگري اظهار تمايل کند، در روز قيامت محشور خواهد شد، در حالي که يک طرف بدن خود را به زمين مي کشد تا سرانجام داخل آتش شود.
در مورد تعدّد زوجات چند ايراد و مانع ذکر شده است که به طور فشرده به ذکر و پاسخگويي آن ها مي پردازيم:
أ‌. از نظر روحي در پيمان ازدواج، مهم ترين چيز عشق و عاطفه است و عشق، رقيب نمي پذيرد. پس تعدّد زوجات بااساس ازدواج سازگار نيست. (2)
پاسخ: اين که عشق و عاطفه قابل تقسيم نيست، مغالطه و بياني شاعرانه است. يک مادر و پدر داراي چندين فرزند مي شوند و همه را هم در حدّ عالي دوست مي دارند و تزاحمي هم پيدا نمي شود. پس مي توان چند نفر را در عرض يکديگر دوست داشت. البته عشق پرستش وار همان گونه که از عقل و عرف نيز دور است، از چندپارگي مي گريزد.
ب‌. از نظر تربيتي و رفتاري چند همسري، زنان را به اقدام عليه يکديگر و عليه شوهر مي کشاند و سپس به فرزندان هم سرايت مي کند. (3)
پاسخ: تعدّد زوجات مي تواند زمينه ي آثار بد تربيتي باشد. امّا بسياري از ناراحتي ها معلول طبيعت تعدّد زوجات نيست، بلکه معلول عملکرد بد يا عدم وجود شرايط چند همسري است. در صورت خودسري و هوسراني مرد و تبعيض بين زن ها و تحقير بعضي از آن ها، پيامدهاي سويي رخ مي دهدکه در صورت برخورد صحيح و اسلامي طرفين، چنين مشکلاتي پيش نخواهد آمد.
ج. از نظر اخلاقي تجويز تعدّد زوجات، ميدان دادن به هواپرستي است، چه از نظر اخلاقي انسان بايد شهوت را به حداقل برساند. (4)
پاسخ: اسلام با افراط در شهوت راني مخالف است نه با اصل شهوت ها. تعدّد زوجات يک عمل افراطي و انحرافي نيست. با قيودي که اسلام قرار داده است به کلّي امکان هوسراني از مرد سلب مي شود. اسلام با محروميت از نعمت ها و نيز با قيدي کامل مخالف است.
د. از نظر حقوقي با ازدواج اوّل، منافع زناشويي هر کدام از زن و شوهر به ديگري تعلّق پيدا مي کند و عقد دوم، عقد فضولي و بدون حقّ است که بايد مشروط به اجازه ي زن اوّل باشد. (5)
پاسخ: اوّلاً اين ايراد ازدواج را از نظر حقوقي مبادله ي منافعي مي داند که هر يک از زوجين، مالک منافع زناشويي طرف ديگر باشد، امّا اين مطلب صحيح نيست. زن و شوهر براساس عقد ازدواج در چارچوب قوانين ديني نسبت به يکديگر حق و تکليفي پيدا مي کنند و اسلام حق اختيار همسر دوم را طبق شرايطي تجويز مي کند. ثانياً بر فرض صحت، اگر ازدواج مجدد در پي تنوع نباشد، بلکه براساس مجوّزها و علل سابق باشد، زن اوّل نمي تواند مانع شود. ثالثاً در صورت وجود ضرورت اجتماعي مثل تعداد بيش تر زنان، تعدّد زن ها به صورت وظيفه درمي آيد و حق زن اوّل نمي تواند مزاحم آن وظيفه باشد.
هـ. از نظر فلسفي، برابر اصل تساوي زن و مرد در انسانيّت، بايد حقوق آن دو مساوي باشد و يا بايد هر دو مجاز باشند که داراي چند همسر باشند يا هيچ کدام مجاز نباشند. (6)
پاسخ: اين ايراد بسيار بي پايه است. نبايد پنداشت که در ازدواج مجدّد، تنها موضوع، هوسراني مرد است. با توضيح راجع به علل و مجوّزهاي تعدّد زوجات، مسأله صورت ديگري پيدا مي کند. ضمناً از احکام متفاوت اسلام در مسأله ديه، شهادت، ارث، ازدواج و مانند آن به خوبي معلوم مي شود که اسلام در حقوق زن و مرد به مسائلي برتر و بالاتر از تشابه ظاهري توجه فرموده است. (7)

پي‌نوشت‌ها:

1.شرايط اوّل و دوّم در سوره ي مبارکه نساء (4): 3 آمده است: «فَانكِحُواْ مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاء مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُواْ فَوَاحِدَةً»؛ در مورد احکام مربوط به چند همسري نگاه کنيد به: روح الله موسي خميني: تحرير الوسيله، ج 2، صص 305 – 303.
2.مرتضي مطهري: نظام حقوق زن در اسلام، صص 403 – 401.
3.همان، صص 405 – 403.
4.مرتضي مطهري: نظام حقوق زن در اسلام، صص 408 – 405.
5.همان، صص 411 – 408.
6.مرتضي مطهري: نظام حقوق زن در اسلام، صص 412 – 411.
7.در مورد تعدد زوجات، علامه طباطبايي بحث کامل و مفيدي انجام داده اند. ر. ک: سيد محمد حسين طباطبايي: الميزان في تفسير القرآن، ج 4، صص 207 – 195.

منبع مقاله :
کريمي، حميد، (1387) حقوق زن، تهران: انتشارات کانون انديشه جوان، چاپ چهارم.

/ج

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم