بررسی پنج نظریه در باب پایان مدرنیته

شاید بتوان گفت، اولین دغدغه‏ها از رشد تصاعدی دنیای صنعتی، به طور رسمی با انتشار كتاب بحران دنیای متجدد(1) در دهه دوم قرن بیستم، شروع شد و از دهه ششم این قرن، تبدیل به یك جریان غالب گردید كه در قالب تفكر «پست مدرن» شهرت جهانی یافت. پست‏مدرنیست‏ها در برابر مدرنیست‏ها ـ كه سعی می‏كردند تا با رقم زدن «اتوپیاهای خیالی و وهمی» مردمانِ گرفتار در «استبداد صنعت» را به آینده جهان صنعتی امیدوار كنند ـ تلاش می‏نمودند تا با رقم زدن «ضد اوتوپیا»هایی كه محصول
جمعه، 10 اسفند 1386
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
بررسی پنج نظریه در باب پایان مدرنیته
  بررسی پنج نظریه در باب پایان مدرنیته
بررسی پنج نظریه در باب پایان مدرنیته
نويسنده:احمد رهدار
منبع:فصلنامه معرفت

مقدمه

شاید بتوان گفت، اولین دغدغه‏ها از رشد تصاعدی دنیای صنعتی، به طور رسمی با انتشار كتاب بحران دنیای متجدد(1) در دهه دوم قرن بیستم، شروع شد و از دهه ششم این قرن، تبدیل به یك جریان غالب گردید كه در قالب تفكر «پست مدرن» شهرت جهانی یافت. پست‏مدرنیست‏ها در برابر مدرنیست‏ها ـ كه سعی می‏كردند تا با رقم زدن «اتوپیاهای خیالی و وهمی» مردمانِ گرفتار در «استبداد صنعت» را به آینده جهان صنعتی امیدوار كنند ـ تلاش می‏نمودند تا با رقم زدن «ضد اوتوپیا»هایی كه محصول پیش‏بینی آن‏ها از آینده دنیای صنعتی بود، انسان‏های مدرن، این «خدّام نوین صنعت» را از آینده تیره و تاری كه فراروی آن‏هاست، آگاه كنند.یكی از تضادهای این روزگار آن است كه در این دوران دگرگونی‏های شگفت و شگرف، همه در انتظار آینده‏اند و حال آن‏كه آینده هم اكنون در برابر چشمان همه در حال به هم ریختن و از هم پاشیدن حاضر و حال همه است و عجب آن‏كه بشریت هیچ‏گاه در طول تاریخ خود مانند امروز از آینده بیمناك و ناامید نبوده است.(2) از همین‏رو، پیش‏بینی آینده و مطالعه دورنمای آن و برآورد احتمالات آن هم اكنون یكی از مواد درسی در بیش از پانصد دانشكده و دانشگاه امریكایی است.(3)
هرمن كان(4) مدیر مؤسسه دانش آینده‏شناسی «هودسن» و مؤلف كتاب جهان در سال 2000 كه یكی از بنیانگذاران فكر و طرح علمی آینده‏نگری و آینده‏نگاری است، شعار معروفی بدین مضمون دارد كه «ما باید درباره آنچه اندیشه‏ناپذیر است، اندیشه كنیم»(5) و پل كرول از نویسندگان برجسته ماهنامه امریكایی حقیقت می‏نویسد: «ما باید خود را برای انتظار نامنتظر یا پیش‏بینی غیرقابل پیش‏بینی آماده سازیم»؛ یعنی همواره باید آینده غیرقابل تصور را تصور كرد و نپنداریم كه آینده‏ای دور از پندار وجود ندارد، آینده‏ای دور از پندار می‏تواند همین فردا باشد.(6)
رقابت و همت آینده‏شناسان و آینده‏نگاران، هر اندازه شدید و مدید باشد، آنان هیچ‏گونه احاطه و كنترلی بر آینده ندارند و قدرت علمی آنان محدود به برآورد نسبی آینده با برداشتی از اكنون و گذشته است،(7) اما مخاطرات جدّی كه بشر امروزی فراروی خود می‏بیند، او را بی‏نیاز از این شناخت نسبی نمی‏كند. از این‏رو، این نوشتار در صدد است تا نگاهی تطبیقی به چند پیش‏بینی مهم كه از سوی برخی صاحب‏نظران غربی در مورد آینده جهان ارائه شده است، بیفكند.

1. دیدگاه «آلدوس لئونارد هاكسلی»(8)(9)

دنیای هاكسلی در كتاب مشهور و معروفش دنیای شگفت‏انگیز نو(10)(11) رقم خورده است. بیان طنزآمیز كتاب و حملات تند آن به انسان‏های صنعتی، كتاب را از جذابیت خاصی برخوردار كرده است.
دنیای هاكسلی دنیایی است كه در آن:
الف. نشانه‏ای از فرهنگ و ارزش‏های انسانی یافت نمی‏شود.
ب. تاریخ و سرگذشت بشری فراموش شده است.
ج. اصل حاكم بر آن، رفاه و پیشرفت و ثبات اجتماعی است.
د. اصل مزبور معلول نفی تفكر، اندیشه و اراده انسان‏ها و ممانعت از خود آگاهی آن‏هاست.
ه . انسان‏ها در این دنیا، ماشین‏هایی فاقد اراده و شعور هستند. این انسان‏ها در كارخانه و در فرایند «بارورسازی» ـ كار انعقاد نطفه ـ و «دستگاه تربیت نطفه» ـ كار تربیت انسان‏ها در پنج گروه اجتماعی (گروه آلفا: طبقات بالا و كارگزاران حكومت؛ گروه بتا: كارشناسان فنی و حرفه‏ای تخصصی؛ گروه‏های گاما، دلتا و ایپسیلون: به ترتیب در رده‏های پایین‏تر اجتماعی) ـ همواره زیر نظر «دستگاه كنترل كننده جهانی» رشد می‏كنند.
و. در این دنیا با استفاده از روش «قلمه‏زنی» می‏توان از یك نطفه، 90 زوج كودك متولد كرد. پیش از آن‏كه این نطفه‏ها مراحل جنینی را طی كنند، «مسؤولان تعیین سرنوشت اجتماعی» ارقام مورد نیاز خود را به بارورسازها می‏فرستند و این نطفه‏ها به تناسب نیاز، مخصوص یكی از گروه‏های پنجگانه اجتماعی تربیت می‏شوند و پس از تولد نیز همواره از روش «آموزش در حال خواب»، تلقینات لازم بر آنان اعمال می‏شود.
ز. در این دنیا انسان‏ها برای رهایی از «عذاب اندیشیدن» ـ بیماری اندیشه ـ و رهایی از دغدغه اراده، همواره از ماده مخدری به نام «سوما» ـ كه به طور رایگان در همه جا عرضه می‏شود ـ استفاده می‏كنند.
ح. رایج‏ترین شیوه آموزش در دنیای هاكسلی «آموزش در حال خواب» است كه همواره توسط مسؤولان تعیین سرنوشت اجتماعی بر روی انسان‏ها اعمال می‏شود.

2. دیدگاه «جرج اُروِل»(12)

در دنیای ارول، اصول كلی عبارتند از: «گفتار جدید»،(13)(14) «دوگانه باوری»(15)(16) و «تغییرپذیری گذشته». سه شعار اصلی نیز «جنگ، صلح است»، «آزادی، بردگی است» و «نادانی، توانایی است» می‏باشد.(17)
همچنین برای حفظ ثبات داخلی، پیوسته علیه دشمن فرضی خارجی، مراسمی با نام «مراسم نفرت» برپا می‏شود.
ارول پیش‏بینی می‏كند كه در سال 1984:
الف. تنها سه ابرقاره بزرگ وجود دارد:
1. اقیانوسیه؛ شامل: امریكا، جزایر آتلانتیك، بریتانیا، استرالیا و جنوب افریقا.
2. اروسیه؛ شامل: تمامی بخش‏های شمالی اروپا و آسیا، از پرتغال تا باب‏برینگ.
3. شرقاسیه؛ شامل: چین و كشورهای جنوبی چین، جزایر ژاپن، بخش بزرگ اما در حال تغییر منچوری، مغولستان و تبت.
ب. قدرت انحصارا در دست حزب است كه رهبر قَدَرقدرت آن، «برادر بزرگ یا ناظر كبیر»(18) نام دارد و نام آن بر روی تمامی دیوارها با عبارت «ناظر كبیر تو را می‏نگرد»(19) و یا «مرگ بر ناظر كبیر»(20) حك شده است


تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
play_arrow
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
play_arrow
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد
play_arrow
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد