سقراط؛ سياست، حکمت و عدالت

سقراط به لحاظ معرفت‌شناسى مى‌گفت دانشى ندارم و آموزش نمى‌دهم. مع هذا او تلاش داشت با روش تجاهل و ديالکتيک، سهويات و خطاها را تا رفع شبهه ذهنى پيش ببرد و ذهن آدميان را در زايش حقيقت يارى دهد. وى مى‌کوشيد از اين طريق انسان‌ها را يارى دهد تا آنان به خود آيند و راه کسب معرفت را بيابند . به نظر سقراط از آنجا که مردمان عالمانه و عامدانه دنبال شر نمى‌روند و در صورت تشخيص خير و نيکى آن را بر مى‌گزينند؛ لذا بايد در تشخيص خير کوشيد و شجاعت و عدالت و پارسايى را
يکشنبه، 2 تير 1387
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
سقراط؛ سياست، حکمت و عدالت
سقراط؛ سياست، حکمت و عدالت
سقراط؛ سياست، حکمت و عدالت

نويسنده:عباس محمدى‌اصل
سقراط به لحاظ معرفت‌شناسى مى‌گفت دانشى ندارم و آموزش نمى‌دهم. مع هذا او تلاش داشت با روش تجاهل و ديالکتيک، سهويات و خطاها را تا رفع شبهه ذهنى پيش ببرد و ذهن آدميان را در زايش حقيقت يارى دهد. وى مى‌کوشيد از اين طريق انسان‌ها را يارى دهد تا آنان به خود آيند و راه کسب معرفت را بيابند .
به نظر سقراط از آنجا که مردمان عالمانه و عامدانه دنبال شر نمى‌روند و در صورت تشخيص خير و نيکى آن را بر مى‌گزينند؛ لذا بايد در تشخيص خير کوشيد و شجاعت و عدالت و پارسايى را شناخت. راه تشخيص خير و شجاعت وعدالت و پارسايى نيز تعريف درست آنهاست.
از نگره سقراط براى دستيابى به تعريف درست امور فوق از شيوه استقراء شروع مى‌کنيم، به عبارت ديگر سقراط بر اين سياق معتقد است. در اين مسير با آوردن شواهد و ذکر امثال در هر با‌ب از امور جارى و تحقيق و تفحص و مطالعه آنها تدريجا از اين جزئيات به کليات مى‌رسيم. بدين‌سان پس از دريافت قاعده کلى به شيوه قياسى آن را بر موارد خاص تطبيق مى‌نماييم. به اتکاى چنين استنتاجى است که به نظر سقراط براى تعيين تکليف خصوصى اشخاص نتيجه مى‌گيريم.
سقراط بر اين اساس معتقد بود به لحاظ اخلاقى انسان جوياى خوشى و سعادت است و جز اين تکليفى ندارد. از اين چشم‌انداز، خوشى از راه لذات و شهوات حاصل نمى‌شود، بلکه با ممانعت از تمايلات نفسانى بهتر حاصل مى‌آيد. گذشته از اين سعادت افراد از سعادت جمع بر مى‌خيزد و سعادت هرکس در گرو آن است که وظايفش را نسبت به ديگران انجام دهد. ضمنا چون نيکوکارى وابسته به تشخيص نيک و بد يعنى دانايى است، لذا فضيلت همان دانش و حکمت مى‌نمايد و چيزى جز اين نيست.
به نظر سقراط دانش معطوف به ترس و بى‌باکى و شجاعت است و دانش مربوط به رعايت مقتضاى نفسانى عفت خوانده مى‌شود و دانش متوجه به قواعد حاکم بر روابط انساني، موسوم به عدالت است و دانش مربوط به تکليف در برابر خداوند، ديانت ناميده مى‌شود.
در انسان‌شناسى سقراط، اراده آزاد نيست. به عبارت ديگر انسان فاعل مختار نيست، مگر آنکه از عقل پيروى کند، از اينجا مى‌توان نتيجه گرفت هنگامى که انسان به منزله فاعل مختار در پيروى از عقل عمل مى‌کند، در اين وضعيت نيکى و خير را انتخاب کرده است.
از سوى ديگر به گمان سقراط تمام عالم همچون انسان از عقل برخوردار است، زيرا عالم نظام دارد و بى‌قاعده و نامرتب نيست و هر امرى غايتى دارد و ذات باري، خود غايت وجود عالم است. بنابراين به تصور سقراط، مدار امور عالم بر تصادف واتفاق نبوده و بل نظام آن مبين اين است که امور دنيا قواعدى طبيعى دارد. بر همين منوال قوانين بشرى بايد اين قوانين را رعايت کند تا دسترسى به سعادت رخ نمايد.
بالاخره در عرصه سياسى نيز سقراط عقيده دارد سياست مبتنى بر قهر و زور نيست و مدارا با مردم و اقناع افکار لازم است،‌زيرا سياست نيز مبتنى بر حکمت است و جز از طريق عدالت محقق نمى‌شود.


تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
مرگ ناگهانی و پرسش های ناتمام؛ چگونه درباره فقدان با کودکان حرف بزنیم؟
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
play_arrow
واکنش صلیب سرخ جهانی به جنایت‌های دشمن در جنگ چهل روزه علیه ایران چه بود؟
پرونده جدید علیه رسایی
play_arrow
پرونده جدید علیه رسایی
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سواد مرگ، چرا جامعه ای که درباره زندگی حرف می زند از مرگ سخن نمی گوید؟
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
play_arrow
سلاح شیمیایی ایرانی در قلب واشنگتن؟!
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
play_arrow
ضرب و شتم محمد خردادیان پس از افشاگری علیه پهلوی
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
play_arrow
اولین ساعت‌مچی تلویزیون دار جهان سیکو در سال ۱۹۸۲ + فیلم
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
play_arrow
پیرترین ایرانی در سرشماری جدید شناسایی شد + فیلم
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
آیا هر رازی را باید با یک ربات در میان گذاشت؟
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
play_arrow
تقدیر از معلمی که جان دانش‌آموز را براثر خفگی نجات داد + فیلم
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
play_arrow
تعبیر جدید ترامپ از ونزوئلا ؛ دارایی جدید آمریکا است + فیلم
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
play_arrow
ادعای کارشناس پزشکی قانونی: جفری اپستین خفه شده است + فیلم
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
play_arrow
نجات خدمه نفتکش متخلف در تنگه هرمز توسط صیادان + فیلم
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
play_arrow
مسیریاب ایرانی با حال‌وهوای بازی GTA به‌روزرسانی شد + فیلم
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم
play_arrow
گروسی: بازگشت بازرسان آژانس به ایران نباید به توافق سیاسی مشروط شود + فیلم