تورک، لوتویش

[lutviç turk]
Ludwig Türck
(ت. وین، اتریش، 31 تیر 1189/ 22 ژویه‌ی 1810؛ و، وین، 6 اسفند 1246/ 25 فوریه 1868)، پزشکی، حنجره شناسی، پی شناسی.
پدر تورک، که جواهرساز خاندان امپراتوری و نجبای اتریش بود، برای پسرش همه چیز را کامل و سخاوتمندانه فراهم ساخته بود، به طوری که وضع او از لحاظ اقتصادی و اجتماعی کاملاً تأمین بود. خانواده‌ی تورک از تربیت عالی برخوردار بودند و، ظاهراً، از علاقه‌مندان به موسیقی بشمار می‌آمدند. شهرت داشت که خود لوتویش در نواختن ویولونسل ذوق و مهارت بسیار داشته است. در هنگام درگذشت تورک، دارایی‌های وی شامل دو ویولونسل فوق العاده قیمتی می‌شد. برادرش، یوزف، نیز مجموعه‌ی بسیار نفیسی از ویولون‌های متعدد داشت، که گفته می‌شد یکی از بهترین مجموعه‌های آن زمان بود.
لوتویش، پس از تحصیل در دبیرستان و مدرسه‌ی طب وین، در 1215 در آنجا صلاحیت پزشکی احراز کرد. استقلال اقتصادیش به وی امکان داد که اوقات خود را وقف مطالعه و تحقیق نماید، و در 1219 بشدّت غرق در بررسیهای عمیق درباره کالبدشناسی و آسیب‌‌شناسی سلسله اعصاب شد. در 1223 به پاریس رفت تا به مطالعات خود زیر نظر پزشکان بزرگ فرانسوی، که در آن عصر در این زمینه هادیان جهان بودند، ادامه دهد. در اتریش رهبر برجسته آموزش پزشکی با رون تورکهایم بود، و قریحه و استعداد سرکش و هوش خداداد و درخشان تورک توجّه بارون را جلب نمود. تورکهایم مدیر بیمارستان عمومی وین بود و تورک را پس از مراجعت از پاریس زیر حمایت خود گرفت، و بخش خاصی از بیمارستان را به بیماریهای عصبی اختصاص داده مسئولیت آن را بر عهده‌ی تورک جوان گذاشت. تورک سیزده سال در آنجا ماند و به سبب تحقیقات وسیع و دامنه داری که در درمانگاه اعصاب نموده بود شهرت علمی فراوانی بدست آورد. وی نتیجه تحقیقاتش را هم در نشریه‌های ادواری و هم در تکنگاشتهائی منتشر می‌ساخت. گذشته از نخستین تکنگاشتش درباره‌ی تحریکات شو کی (1222) مقالات متعددی درباره‌ی ماجراهای موجود در نخاع شوکی و منشأ آنها، در مورد ریشه‌های عصب سه قلو، و در زمینه‌ی نتایج آزمون‌های عملکرد اعصاب حسی پوست منتشر کرد. اسم تورک در نامگذاری رشته‌های عصبی ناحیه گیجگاهی-پُلی (Temporo- pontine، قسمتی از ناحیه‌ی گیجگاهی مغز در ارتباط با قطعه فوقانی و برجسته نخاع که به پل وارول موسوم است) در پستانداران، که به «دسته‌ی تورک» مصطلح گردیده، محفوظ مانده است.
در 1236 بزرگترین بیمارستان وین تأسیس، و تورک به سمت سرپزشک منصوب شد. در همین سال مسیر تحقیقات اصلی وی تغییر کرد و بر معاینه‌ی حنجره معطوف گردید، به طوری که تقریباً تمامی تحقیقات دیگر را کنار گذارد. مانوئل گارسیا، خواننده‌ی معروف و معلم آواز لندن، در جستجوی آن بود که با کمک آیینه‌ای طرز تولید صدا را که به هنگام تغییر آهنگ در اندامهای صوتی پیدا می‌شود مشاهده کند. حتی قبل از او نیز شخص دیگری، به نام سِن، در ژنو به فکر افتاده بود که با وارد کردن آیینه‌ی کوچکی در حلق داخلی حنجره را ببیند. همچنین در دهه‌ی بعد از آن پزشکان برجسته فرانسه و انگلستان، بخصوص تروسو ولیستن، چنین اسبابهائی را بکار برده لیکن نتیجه مفیدی بدست نیاورده بودند. هنگامی که گارسیا گزارش مشاهدات خود را در 1234 منتشر ساخت، تورک متوجه امکان کاربردهای با ارزش بالینی چنین ابزارهائی گردید و، با آن که از جزئیات طرز ساخت ابزارهای قبلی اطلاعی نداشت، بیدرنگ دستگاهی ساخت و از آن برای تشخیص بیماری و اعمال جراحی استفاده نمود. آزمایشهای مداوم و معاینه‌های فراوان در ضمن کار موظّف روزانه‌ی بیمارستان وی را قادر ساختند که دستگاههایش را توسعه داده تکمیل نماید، به طوری که در اندک مدتی موفقیتهای درخشانی نصیب وی گردید.
گزارشهای قبلی دیگران به هیچ وجه از اصالت کشف تورک نکاست. وی نه فقط از طرز تحقیق گارسیا مطلع نبود بلکه هدفها و روشهای این دو نفر بکلی با یکدیگر متفاوت بودند و ربطی باهم نداشتند. تورک در 1236 داخل حنجره‌ی بیماری را در بخش بیمارستان به لوتویش نشان داد و بدین طریق برای مسأله‌ای که مدتهای مدیدی پزشکان بالینی و فیزیولوژیدانان را به خود مشغول داشته بود راه حلی عملی یافت.
در اسفند 1237 مقاله‌ای به قلم چرماک در Wiener medizinschen Wochenschrift («هفته نامه‌ی پزشکی وین») منتشر گردید که در آن به پزشکان موکّداً توصیه شده بود که از آیینه‌ی مخصوص معاینه‌ی حنجره استفاده‌ی عملی نمایند-توصیه‌ای که موجب برپاشدن دعوائی برسر حق تقدم گردید. این مشاجره سالها به طول انجامید تا آنکه، پس از مرگ تورک، یک اعلامیه‌ی پزشکی صادر و در آن تأکید شد که: «تاریخ پزشکی باید همواره نام تورک را با حنجره بینی توأم بداند. استفاده عملی از دستگاه معاینه حنجره (حنجره بین) برای تشخیصی بیماری و اعمال جرّاحی تنها مدیون زحمات و کوششهای او است.»

کتابشناسی

Abhandlung über Spinalirrtation nach eigenen, grösstentheils im Wiener allgemeinen Krankenhause angestellten Beobachtungen (وین، 1843)؛ Ph. Ricord’s Lehre von der Syphilis. Nach dessen klinischen Vorträgen dargestellt von Ludwig Türck «Fortsetzungen zum Gehrins»، در SAWW، بخش ریاضی-طبیعی، ششم، 228؛ Praktische Anleitung zur Laryngoskopie (وین، 1860)؛ Recherches cliniques sur diverses Maladies du Larynx, de la trachée et du pharynx etudiées a l’aide du laryngoscope (پاریس، 1862)؛ Klinik der Krankheiten des Kehlkopfes und der Luftröhre. Nebst einer Anleitung zum Gebrauche des Kehlkopfrachenspiegels und zur Localbehandlung der Kehlkopfkrankhrankheiten (وین، 1866)؛ Atlas dazu (وین، 1866)؛ In 27 chromolithogr. Tafeln von A. Elfinger und C. Heitzmann Ueber Hautsensibilitatsbezirke der einzelen Rüchenmarknervenpaare. Aus dessen literarischen Nachlasse zusammengestellt von Professor Dr. C. Wedl (وین، 1869)؛ Gesammelte neurologische Schriften (لایپ تسیش، 1910). مقاله‌های تورک در Allgemeinen Wiener medizinischen Zeitung گزارشی حقیقی درباره‌ی پیشرفت تحقیقات او بدست می‌دهند.
منبع مقاله :
گیلیپسی، چارلز کولستون، (1387) زندگینامه‌ی علمی دانشوران، ترجمه احمد آرام ... [و دیگران]، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول