تاریخ کشف برکلیوم

انگیزه‌ی سنتز آمریسیوم و کوریوم در دسترس بودن پلوتونیوم 239 بود. دانشمندان بزودی دریافتند چگونه آن را در کمیت قابل ملاحظه تولید کنند و، بنابراین، تهیه‌ی هدفهای پلوتونیوم مشکل نبود. گام بعدی مشروط به قابلیت سنتز آمریسیوم و کوریوم به مقدار کافی بود. این کار سالها طول کشید. اما این تنها مانع در مسیر سنتز عناصر فرا اورانیوم جدید نبود. هنگامی که یک واکنش هسته‌ای به صورت معادله‌ای روی کاغذ نوشته می‌شود فوق‌العاده ساده جلوه می‌کند، اما تنها نوابع می‌توانند مشکلات عظیم موجود در مسیر عملی ساختن آنها را ارزیابی کنند. پژوهشگران می‌بایست ظریفترین نکات آزمایشات را تشریح و تبیین کنند و مناسبترین شرایط را برای واکنشهای هسته‌ای بیابند. آنها باید با دقت تمام محاسبات نظری را انجام دهند و نوع تبدیلات رادیوآکتیو ایزوتوپهای سنتز شده و زمانهای نیمه عمر احتمالی آنها را حدس بزنند. متأسفانه، فیزیکدانان هسته‌ای از کمک فراوان طبقه‌بندی شگفت‌انگیز جدول تناوبی که در اختیار شیمیدانان بود محروم بودند. آرامش و سکون موجود در روند کشف عناصر فرا اورانیوم پنج سال ادامه یافت. به یک عامل دیگر باید در این زمینه اشاره شود. آمریسیوم و کوریوم آنچنان فعالند که کار کردن با آنها در هوای آزاد می‌تواند تا حد مرگ خطرناک باشد. وسایل و امکانات خاصی برای چنین آزمایشهایی که به اصطلاح آزمایشگاههای داغ نامیده می‌شوند لازم بود.
در اواخر سال 1949، گروه سبورگ اقدام به تهیه‌ی هدفی از آمریسیوم کرد و آن را تحت بمباران ذرات آلفا قرار داد. واکنش هسته‌ای حاصل، همان‌طور که نظریه‌پردازان پیش‌بینی کرده بودند، عبارت بود از 97 243 (2n و α) Am241. عنصر جدید به افتخار برکلی (کالیفرنیا) و در ارتباط با تشابه شیمیایی عنصر 97 با عنصر خاک کمیاب، موسوم به تربیوم، برکلیوم نامیده شد (قابل ذکر است که نام چند عنصر خاک کمیاب از دهکده‌ی ایتربی مشتق شده است). در میان 9 ایزوتوپی که تاکنون از برکلیوم شناخته شده طولانیترین عمر متعلق به برکلیوم 247 (با زمان نیمه عمر 1380 سال) است که در سال 1956 سنتز شد. دو سال بعد، مقدار قابل توزینی از برکلیوم جمع‌آوری گردید و در سال 1971 این عنصر به شکل فلزی تهیه شد. مشکلات موجود بر سر راه تهیه‌ی برکلیوم را از این نکته می‌توان دریافت که 8 گرم از پلوتونیوم 239، که به مدت 5 سال با نوترون در یک رئاکتور هسته‌ای بمباران شد، در نهایت تنها منجر به تهیه‌ی چند میکروگرم برکلیوم گردید. هرچه پژوهشگران بیشتر به قلمرو عناصر فرا اورانیوم نفوذ می‌کردند مجبور بودند با مقدار کمتری از عناصر جدید کار کنند.
منبع مقاله :
تریفونوف، دیمیتری نیکولایویچ؛ تریفونوف، ولادیمیر؛ (1390)، تاریخچه‌ی کشف عناصر شیمیایی، برگردان: عبدالله زرافشان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم