نمایش ساتیر

Satyr Play
در اسطوره‌های یونانی، ساتیر از ارواح جنگلی است که پاهایی همچون بز دارد و از همراهان دیونیسوس است. دیونیسوس خدای شراب است که به انگور خاصیت تخمیر می‌بخشد. به اعتقاد یونانیان باستان، ساتیرها همیشه در جاهای خوش آب‌وهوا به باده‌نوشی و برآوردن خواهش‌های نفسانی سرگرم بوده‌اند. در این اسطوره‌ها در توصیف گروهی از ساتیرها، آپولون، خداوند موسیقی رمه‌ی باشکوهش را که مجموعه‌ای از بهترین گاوهای جهان است، گم می‌کند. در جست‌وجوی آن‌ها با ساتیرها برخورد می‌کند و این گونه می‌آید:
در آکادیا گروهی از ساتیرهای جنگلی را دید که شاید از باقیمانده‌ی مردم عصرطلایی بودند. آن‌ها به موجوداتی کودن، ترسو، فتنه‌گر و مستعد نمایی تبدیل شده بودند که به هربها خوش می‌گذراندند. گوش‌های نوک تیز و شاخ‌های کوچکی بر سر داشتند و رییس ایشان سیلنوسِ چاقِ ابله بود.
در یونان باستان نمایش‌های ساتیر نمایش های خنده‌داری بود که همراه با سه تراژدی حین مسابقه‌های آتن به اجرا در می‌آمد. این نمایش‌ها بن‌مایه‌هایی افسانه‌ای داشتند. بازیگرانش با گفتار، لباس و رفتاری زشت و وقیح و سیمایی همچون ساتیر می‌گرفتند، به رقص و آواز می‌پرداختند و گاه دیونیسوس را ستایش می‌کردند.
ریشه‌ی نمایش ساتیر به طور دقیق معلوم نیست. ارسطو اعتقاد داشت تراژدی، شکل توسعه‌یافته‌ای از نمایش ساتیر است. نمایش ساتیر شاید اولین بار به عنوان بخشی از مشاجره‌ی تراژیک پیسیس تراتوس در فستیوال دیونیسوس تدوین شده بود.
جلوه‌هایی از نمایس ساتیر را در برخی از نمایش‌نامه‌های اوریپید و سوفوکل می‌توان یافت.
باید دقت داشت بین satyr play و واژه‌ی satire ارتباطی وجود ندارد. همچنین این نمایش را نباید با کمدی های یونان باستان اشتباه گرفت.
منبع مقاله:
اصلانی، محمدرضا؛ (1394)، فرهنگ واژگان و اصطلاحات طنز همراه با نمونه‌های متعدد برای مدخل‌ها، تهران: انتشارات مروارید، چاپ اول.