واژه‌ی هود در قرآن

در کلمه «هُود» سه نظر است: 1. جمع «هائد» است که در مذکر و مؤنث يکسان است و هائد به معناي توبه‌کار و بازگشت کننده به حق است. 2. مصدر است 3. مخفف «يهود» است که ياي زائده آن حذف شده است. (1)
معناي اصلي آن نرمي و آرامش است؛ (2) بدين جهت راغب مي‌نويسد: هود به معناي بازگشت با آرامي و نرمي است و «تهويد» راه رفتن همانند مورچه است و «هَود» به - فتح هاء - به معناي توبه است. کلام الهي «إِنَّا هُدْنَا إِلَيكَ» (3) يعني به سوي تو بازگشته و توبه کرده‌ايم و جمله «هادَ فلان» براي فردي گفته مي‌شود که دين يهوديت را برگزيده باشد. «هُود» جمع «هائد» به معناي توبه کننده است. نيز نام يکي از پيامبران (4) و نام سوره يازدهم قرآن کريم است.

کاربردهاي هود در قرآن

1. نام يکي از پيامبران

قرآن کريم مي‌فرمايد: «وَإِلَى عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا قَالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيرُهُ»: (5) به سوي [قوم] عاد برادرشان هود را فرستاديم. [به آنان گفت:] اي قوم من خدا را پرستش کنيد که معبودي جز او براي شما نيست.
قوم عاد بعد از قوم نوح بوده‌اند، چنان‌که قرآن در بيان گفتار هود مي‌فرمايد: «وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ». (6)

2. يهوديان

قرآن کريم در سه آيه از يهوديان با کلمه «هود» ياد کرده است: «وَقَالُوا لَنْ يدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى»: (7) آنان گفتند هيچ کس جز يهود يا نصاري هرگز داخل بهشت نخواهد شد؛ «وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى تَهْتَدُوا» (8) و «أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَى». (9)
«هُود» جمع «هائد» است؛ مثل عائذ که جمع آن عُوذ است. (10) هود بر پيروان حضرت موسي (عليه‌السلام) اطلاق مي‌شود.

پي‌نوشت‌ها:

1. فضل بن حسن طبرسي؛ مجمع البيان؛ ج 1 و 2، ص 355.
2. ابن فارس؛ معجم مقاييس اللغة؛ ج 6، ص 17.
3. اعراف: 156.
4. حسين راغب اصفهاني؛ مفردات الفاظ القرآن؛ ص 847.
5. اعراف: 65. هود: 50.
6. اعراف: 69.
7. بقره: 111.
8. همان، 135.
9. همان، 140.
10. محمود زمخشري؛ الکشاف؛ ج 1، ص 177.

منبع مقاله :
کوثري، عباس؛ (1394)، فرهنگنامه تحليلي وجوه و نظائر در قرآن (جلد دوم)، قم: دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، معاونت پژوهشي، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، چاپ اول.