ساده زیستی بزرگان

هر چند ساده زیستی به عنوان اصلی ثابت در زندگی پیامبر و ائمه شناخته می شود، اما طبیعی است که این اصل در اوضاع و احوال گوناگون و اعصار مختلف، صورت و شکل مناسب آن زمان را پیدا می کند.
سه‌شنبه، 7 آبان 1398
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
ساده زیستی بزرگان
حضرت زهرا (سلام الله علیها) شاگرد مدرسه ی پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) و الگوی ساده زیستی است. وقتی سلمان فارسی چادر کهنه ی ایشان را دید که با لیف خرما دوازده جای آن وصله شده بود، متعجب گردید و با گریه چنین گفت :دختران قیصر و کسری در سندس و حریرند و دختر محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) روپوشی کهنه بر تن دارد که دوازده جای آن وصله شده است. آن حضرت گفت :یا رسول الله (صلی الله علیه وآله وسلم)! سلمان از لباسم تعجب کرده است، قسم به آن که تو را به حق مبعوث فرمود، پنج سال است که من و على جز یک پوست گوسفند نداریم که روزها بر روی آن به شترمان علف می دهیم و چون شب فرا می رسد آن را فرش می کنیم و بالش ما از پوستی است که درون آن از لیف خرما پر شده است؟! سیره ی آخرین وصی پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) نیز ساده زیستی است. امام صادق (علیه السلام) می فرماید : «فوالله ما لباسه الا الغلیظ ولا طعامه الا الجشب؛ به خدا سوگند، لباس مهدی (عجل الله فرجه الشریف) جز پوشاکی درشت و خوراک او جز خوراکی سخت نخواهد بود.»
 
هر چند ساده زیستی به عنوان اصلی ثابت در زندگی پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) و ائمه (علیهم السلام) شناخته می شود، اما طبیعی است که این اصل در اوضاع و احوال گوناگون و اعصار مختلف، صورت و شکل مناسب آن زمان را پیدا می کند. بر این اساس، پیشوایان دین با حفظ اصل ساده زیستی، مقتضیات زمان خود را در نظر می گرفتند. این نکته مهمی است که باید در شناخت سیره ی معصومان مورد توجه قرار گیرد، چرا که در غیر این صورت باعث ایجاد شک و شبهه درباره ی زندگی آن بزرگواران می گردد. نمونه ی زیر حاصل عدم شناخت این نکته ی مهم در زندگی ائمه ی اطهار (علیهم السلام) است.
 
روزی سفیان ثوری که خود از زهد فروش های عصر امام صادق (علیه السلام) بود، به نوع لباس آن حضرت اعتراض کرد و گفت :ای پسر رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم)! پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) و علی (علیه السلام) چنین لباسی را نپوشیدند که شما به تن کرده اید. حضرت در پاسخ فرمود : رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) در عصری بود که فقر و تنگ دستی همه جا را فرا گرفته بود و آن حضرت مطابق شرایط آن زمان، چنان لباسی می پوشید ؛ ولی دنیا بعد از آن عصر، نعمت‌هایش را در همه جا فرو ریخت. شایسته ترین افراد به بهره مندی از این نعمت‌ها، نیکان هستند. سپس حضرت این آیه شریفه را خواند که :«قل من حرم زینه الله التی اخرج لعباده و الطیبات من الرزق (اعراف، آیه ۳۲)؛ بگو: چه کسی نعمت‌های زیبای خدا و روزی های پاک را که او برای بندگانش آشکار کرده، حرام نموده است» .ای سفیان ثوری ! آن چه را که از لباس ظاهر من می بینی برای حفظ آبرو نزد مردم پوشیده ام. سپس حضرت لباس ظاهر خود را بالا زد و لباس زیرین خویش را که زبر و خشن بود، به سفیان نشان داد و فرمود : این لباس خشن را برای نفس خود و آن لباس ظاهر را برای مردم بر تن کرده ام. آنگاه امام (علیه السلام) اعتراض سفیان را به خودش برگرداند که در زیر لباس خشن خویش، جامه ای بس لطیف در بر کرده بود. و بدین طریق، روحیه ی ریاکارانه و زاهدنمای سفیان را آشکار کرد. شرایط دوره ی امام صادق (علیه السلام) به گونه ای بود که باید به تناسب آن، نوع پوشش و لباس انتخاب شود. در عین حال اگر شرایط تغییر می کرد و مردم مدینه در سختی قرار می گرفتند، امام صادق (علیه السلام) به همان ساده زیستی بر می گشتند. از این رو معتب می گوید :امام صادق (علیه السلام) فرمود : چقدر طعام در نزد ماست ؟ گفتم :بیش از چند ماه. حضرت فرمود : همه را بفروش. گفتم :در مدینه طعام نیست. حضرت فرمود :آن را بفروش. وقتی فروختم، حضرت فرمود : طعام را روز به روز خریداری کن و غذای عیالم را نصفی از گندم و نصفی از جو قرار ده. خدا می داند که می توانم به آنان گندم بدهم، ولی دوست دارم خدا مرا ببیند که در زندگی اعتدال دارم .
 
ساده زیستی در اسلام، تحمل محرومیت بی منطق نیست، بلکه باید بر اساس حکم عقل و نقل صورت گیرد. اما چرا اسلام ساده زیستی را ارزش می داند و فلسفه ی آن چیست ؟ در این جا به بعضی از موارد آن اشاره می کنیم :
 
همدردی با محرومان: فلسفه‌ی ساده زیستی، همدردی و شرکت عملی در غم مستمندان است. اگر مدیران و رهبران جامعه زندگی ساده ای را برگزینند، هم درد و رنج محرومان را لمس می کنند و هم با آنان همدردی کرده اند. از اینرو امام علی (علیه السلام) می فرماید : اگر می خواستم می توانستم از عسل خالص و مغز گندم و بافته ی ابریشم برای خود خوراک و پوشاک تهیه کنم، اما هرگز هوا و هوس بر من چیره نخواهد شد و حرص و طمع مرا به گزیدن خوراک ها نخواهد کشید. در حالی که ممکن است در سرزمین حجاز» یا «یمامه» کسی باشد که حسرت گرده ی نانی برد و یا هرگز شکمی سیر نخورد، آیا من سیر بخوابم و پیرامونم شکم هایی باشد از گرسنگی به پشت دوخته و جگرهایی سوخته ؟ یا چنان باشم که آن شاعر گفته است :
 
 و حسبک داء أن تبیت ببطنه    و حولک اکباد تحن إلى القد
 
 این درد تو را بس که شب سیر بخوابی و گرداگردت شکمهایی گرسنه به پشت چسبیده باشد. آیا بدین بسنده کنم که مرا امیرمؤمنان گویند و در ناخوشایندی‌های روزگار شریک آنان نباشم؟
 
منبع: اصول ومبانی مدیریت در اسلام، مهرداد حسن زاده و عبد العظیم عزیزخانی، انتشارات هنر آبی، چاپ اول، تهران، 1390
تبلیغات در راسخون
مقالات مرتبط
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
پاداش‌ها و درس‌های بیماری؛ از اجر مضاعف تا الگوی عملی برای مؤمنان
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
play_arrow
غرق‌شدن ۲ نفتکش متخلف در تنگه هرمز با اصابت به مین دریایی
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
music_note
ادامه اختلال و بهم ریختگی پروازها در آمریکا
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
play_arrow
از انهدام ۵ نفتکش تا رادار پدافندی آمریکا در بحرین
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
play_arrow
تصاویری از حمله پهپادی سپاه به رادار سایت پدافندی آمریکا در پایگاه الرفاع بحرین
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
play_arrow
لحظه تفحص شهید عملیات والفجر یک
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
play_arrow
بقایی: برخی دیپلمات‌های خارجی برای ضربه به ما خنجر به کمر دارند
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
play_arrow
بقایی: کشورهای همدست با آمریکا باید غرامت اقدامات خود را بپردازند
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
play_arrow
قالیباف: در وضعیت "نه جنگ، نه صلح" نخواهیم ماند
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم + فیلم
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
play_arrow
نخست وزیر قطر: ما هرگز به یک توافق صلح کامل بین ایران و آمریکا نخواهیم رسید + فیلم
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
play_arrow
غریب‌آبادی: طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز از ۷ روز به ۲ روز کاهش یافته است + فیلم
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
play_arrow
مرشایمر: آمریکا طی ۵۱ سال باعث کشته شدن ۳۸ میلیون نفر شده است + فیلم
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
play_arrow
وزیر خزانه‌داری آمریکا: انتشار تصویر خانه‌ام، ایران را قادر به شناسایی محل سکونتم کرد
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم
play_arrow
سرلشکر رحیم صفوی: وقتی به محضر رهبر شهید در سال ۱۳۸۶ رسیدیم ایشان فرمودند باید بالای ۲۰۰۰ موشک داشته باشیم + فیلم