جوان و جواني در آيينۀ احاديث (10)

حديث 37
جوانان و توجه به نامه اعمال

امام علي (عليه السلام) در حال عبور از محلي، چشمش به عده اي از جوانان افتاد، که سخنان لغو و بيهوده مي گفتند و مي خنديدند. حضرت فرمودند: آيا نامه عملتان را با اين چيزها سياه مي کنيد؟ گفتند: يا علي (عليه السلام) آيا اينها را هم مي نويسند؟
حضرت فرمودند: آري حتي دميدن نفس را هم مي نويسند.

حديث 38
نيکي به پدر و مادر

جواني به خدمت پيامبر (صلي الله عليه و آله) شرفياب شد و عرض کرد: يا رسول الله من در زندگي فراوان گناه کرده ام، اما اکنون پشيمانم و مي خواهم توبه کنم، چه راهي دارم که خداوند سريع تر گناهان مرا ببخشد.
حضرت فرمودند: برو به مادرت نيکي کن، او گفت: مادر ندارم، حضرت فرمودند: برو به پدرت خدمت کن تا خدا گناهان تو را ببخشد، وقتي که آن جوان حرکت کرد و رفت پيامبر (صلي الله عليه و آله) فرمودند: اگر اين مرد مادر مي داشت و به مادرش خدمت مي کرد سريع تر گناهان او مورد عفو قرار مي گرفت.

نتايج:

1- يکي از عوامل مؤثر در سرنوشت جوانان مشاوره و گفتگو با بزرگان دين است.
2- مشاوره مشکلات را حل مي کند.
3- جوانان بايد مشکلات خود را با افراد امين و شايسته مطرح کنند.
4- خدمت به والدين مانند توبه کردن شوينده گناهان است.
5- جوانان بايد براي خدمت به مادر اثرات معنوي قائل باشند.
6- ارتباط سالم با والدين ارتباط انسان را با خدا تصحيح مي کند.

حديث 39

رعايت اصل تعادل و دوري از افراط و تفريط يکي از مهمترين اصول زندگي انسان مي باشد رعايت اين اصل در همه شئون و نسبت به همه طبقات اجتماعي مهم و ضروري است اما در اين بين براي جوانان به دليل حساسيت روحي و انرژي فراوان و خواستگاهها و نيازهاي گوناگون مهم تر و ضروري تر مي نمايد.
يکي از مبارک ترين روحيات در نسل جوان ميل به دين و آداب ديني از جمله عبادت و نيايش است و در احاديثي متعدد جوانان با اين روحيه مورد ستايش قرار گرفتند اما در عين حال رعايت تعادل در عبادت نيز مورد سفارش در سخنان پيشوايان دين مي باشد و خواسته اند حتي در عبادت نيز ملاحظه مجموع نيازها و روحيات دوره جواني بشود چرا که در صورت زياده روي جوان دچار عوارضي همچون دين زدگي و تنفر، يک جنبه اي بودن، غرور و عجب خواهد شد.
عن ابي عبدالله (عليه السلام) قال:
«اجتهدت في العبادة و انا شاب فقال لي ابي يا بني دون ما اراک تصنع فان الله عزوجل اذا احب عبدا رضي منه باليسير».
امام صادق (عليه السلام) فرمود:
« من جوان بودم و در عبادت، کوشش بسيار مي کردم، پدرم به من فرمود کمتر از اين مقدار عبادت که از تو مي بينم به جاي آور، زيرا وقتي خداوند بنده اي را دوست دارد با عبادت کم از او راضي مي شود.
(اصول کافي، ج 2، ص 87)

نکات:

1- گاهي جوانان ميل شديد به عبادت پيدا مي کنند.
2- ميل به عبادت پيشگي در جوانان مطلوب است.
3- همه امور جوانان حتي عبادات آنان بايد مورد مراقبت و ملاحظه مربيان و والدين قرار گيرد.
4- در صورت زياده روي بايد با توجه به اصل تعادل بخشي به جوانان توصيه هاي تربيتي داشت.
5- بايد به جوانان آموخت که فقط دين خلاصه در عبادت نيست بلکه يکي از ملاکهاي مهم کسب محبت خداست.
6- نيت صحيح و خالصانه و روح پاک و باصفا به همراه عبادت هر چند اندک، بسيار نتيجه بخش است.

حديث 40
جوان تائب

روزي معاذ بن جبل به خدمت حضرت رسول اکرم (صلي الله عليه وآله) شرفياب شد و عرض کرد: اي رسول خدا جواني خوش سيما بر در سراي شما ايستاده و مانند زني که فرزندش مرده باشد، گريه مي کند و اجازه مي خواهد که به خدمت شما شرفياب شود.
حضرت اجازه ورود داد. وقتي که وارد منزل پيامبر (صلي الله عليه و آله) شد، سلام کرد و جواب شنيد. حضرت علت گريه اش را پرسيدند. گفت: گناهان بسياري کرده ام و مي دانم که خدا مرا نخواهد آمرزيد حضرت فرمودند: مگر به خدا شرک آورده اي؟ گفت: نه، فرمودند: مگر کسي را بناحق کشته اي؟ گفت: نه حضرت به وي مژده ي آمرزش داد. او گفت: اي رسول خدا، گناهم از کوه ها و زمين و دريا و درختان بزرگ تر است! فرمودند: اي جوان، گناهت عظيم تر است يا پروردگارت؟ او به روي زمين افتاد و گفت: منزه است پروردگارم. هيچ چيز به عظمت پروردگار نمي رسد، او از همه چيز بزرگ تر است. حضرت فرمودند: «مگر گناه عظيم را به غير از خداي عظيم کسي مي آمرزد؟»
آنگاه حضرت فرمودند: گناهت چيست؟ گفت: يا رسول الله من هفت سال است که کفن مرده ها را بعد از نبش قبر مي دزدم اين روزها دختري از انصار مرد و او را دفن کردند. بر طبق معمول قبرش را شکافتم و کفن وي را دزديدم ولي معصيتي از من سر زد که از گفتن آن شرم دارم...!
رسول خدا (صلي الله عليه وآله) فرمودند: دور شو! چه بسيار نزديکي به جهنم. آن جوان بيرون رفت، با برداشتن توشه اي به يکي از کوه هاي مدينه پناهنده گرديد و دست هايش را به گردنش بست و فرياد مي زد:
«يا رب هذا عبدک بهلول بين يديک مغلول»
«اي خداي من، اين بنده ي تو بهلول است که دو دست خود را به گردن بسته و در پيشگاهت ايستاده است، خدايا تو هم از گناهم خبر داري و هم از پشيمانيم. خدايا، پيغمبرت مرا بيرون کرده! تو را به نام هاي بزرگوارت قسم مي دهم مرا مأيوس مکن.»
او چهل شبانه روز اين گونه عبادت و گريه مي نمود. پس از چهل روز گفت: «خدايا، اگر توبه ام قبول شده و مرا آمرزيده اي به پيامبرت وحي فرما که بدانم و گرنه آتشي بفرست که مرا بسوزاند تا از عذاب روز قيامت مصون باشم آنگاه بود که خداوند متعال اين آيه را فرستاد.»
«والذين اذا فعلوا فاحشة او ظلموا انفسهم ذکروا الله فاستغفروا لذنوبهم و من يغفر الذنوب الا الله».
وقتي که اين آيه نازل شد، حضرت بيرون آمد و آيه را مي خواند و تبسم مي کرد و احوال بهلول را مي پرسيد، معاذ گفت: او در فلان کوه است. حضرت به همراه اصحاب به بالاي آن کوه رفتند. ديدند آن جوان روي سنگي ايستاده و دست هايش را به گردن بسته و رويش از حرارت آفتاب سياه شده و با خدا مناجات مي کند. حضرت به نزديکش رفتند و دستانش را از گردنش گشودند و گرد و غبار صورتش را با دست مبارکشان پاک کردند و فرمودند: اي بهلول، بر تو بشارت باد که آزاد کرده ي خدايي از آتش جهنم.
(کتاب، جنگ جوان، ص 88)

نتايج:

1- جوانان براي بيماري هاي روحي و معنوي به طبيب روح مراجعه کنند.
2- هيچ گاه نبايد نااميد شد.
3- توبه واقعي عامل نجات است.
4- پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله با جوانان ارتباط نزديک داشتند.
5- جوانان نياز به ارتباط دارند.
منبع: مجله جوان و جواني در آيينه ي احاديث ائمه ي معصومين عليهم السلام
/خ