شما چکاوک صبحيد يا جغد شب؟

دکتر منصور بهرامي/ روانشناس
 

احتمالا شما هم دو اصطلاح «چکاوک صبح» و «جغد شب» را ‌شنيده‌ايد. جغد شب به افرادي مي‌گويند که عادت دارند شب‌ها بيدار باشند و کار کنند و روزها استراحت کنند. چکاوک صبح هم به افرادي گفته مي‌شود که در ساعات اوليه روز ترجيح مي‌دهند به کارهاي روزمره‌شان بپردازند.
آنها که به جغد شب معروف شده‌اند در علم روان‌شناسي تحت عنوان « night persons » ناميده مي‌شوند. به عقيده روان‌شناسان اين عادت اکتسابي است و در طول سال‌ها براي فرد به وجود آمده است. طبيعتا در حالت عادي بهتر است فرد براي خوابيدن و بيدار شدن از خواب از ساعت زيستي بدن خودش تبعيت کند و مطابق با آن ساعات خواب و بيداري‌اش را تنظيم کند.
اما بعضي‌ها هستند که به خاطر موقعيت شغلي‌شان ساعت زيستي بدن‌شان تغيير مي‌کند (مثل پرستارها، پليس‌ها و نگهبانان) و مشکلاتي را در اثر اين عارضه تجربه خواهند کرد. اين افراد ممکن است از نظر رواني خيلي تحريک‌پذير شوند و همچنين بي‌خوابي‌ها اثر مستقيمي روي سلامت جسمي و رواني آنها بر جاي بگذارد. خستگي صورت و علايم پيري زودرس در چهره از جمله اين علايم ظاهري است.
البته اگر فردي مثلا براي گذراندن يک امتحان بيدار مي‌ماند و يا مثلا از کشور ما به يک قاره دوردست در دنيا با هواپيما سفر مي‌کند، ساعت زيستي بدنش تنظيم خود را از دست خواهد داد ولي اين تغيير ظرف سه روز کاملا برطرف مي‌شود. جالب است بدانيد افرادي که شب بيدار هستند حتي در اثر اين مسافرت‌ها و سفر با هواپيما به يک کشور دوردست باز هم عادت خود را به همراه‌شان مي‌برند و در کشور مقصد هم عادت دارند شب‌ها بيدار بمانند.
اين افراد براي درمان شب‌بيداري‌شان حتما بايد به روان‌شناسان مراجعه کنند چون اين حالت، يک وضعيت غيرعادي است که در بلندمدت سلامت فرد را به خطر مي‌اندازد. البته اين عارضه نياز به مصرف هيچ دارو و درمان دارويي ندارد. توصيه من به افرادي که براي کار بيشتر، روز خود را طولاني‌ مي‌کنند اين است که اين نکته را به ياد داشته باشند که: «به کجا چنين شتابان؟!» علت اصلي فعاليت بيش از اندازه خود را بدانند و سلامت جسم و روح خود را فداي کار بيش از اندازه نکنند.
منبع:www.salamat.com
/ن