طالع وقت را نگاهي کن | | اي دل، از حکم زيجهاي کهن |
راز اين طفل نورسيده ببين | | به نمودار راست، بي تخمين |
کوکبش در هبوط يا شرفست؟ | | که قوي حال يا زبون طرفست؟ |
از چه چيزش وبال خواهد بود؟ | | در جهان بر چه حال خواهد بود؟ |
سير هيلاج و کدخدا و سهام | | به در آور ز سير اين اجرام |
بنگر نيک تا نباشد دور | | کوکب او ز کوکب دستور |
به سخنهاي عشق پيونديم | | تا بدانيم و دل برو بنديم |
بس شگرفي، که چشم بد ز تو دور | | به چه ميماني؟ اي حديقهي نور |
همچو روي حسان همي خندي | | به نبات حسن برومندي |
از شگفتي مگر بهشتي تو؟ | | ناشکفته گلي نهشتي تو |
قرة العين خاطر تيزم | | اي فتوح دل سحر خيزم |
باب و فصلت تراز خامهي دين | | فرع و اصل تو بار نامهي دين |
وز نهار تو روشن ايمانها | | از بهار تو تا تازه دل جانها |
کرده بر فرق عقل گلريزي | | ز تو طبعم به دست شب خيزي |
زين مباهات « جام جم» نامي | | به زمين از سپهر پيغامي |
چون نبشتم به نام دستورت | | روشني يافت عالم از نورت |
که به مصر سخن عزيزي هست | | خواجه يادم نکرد و چيزي هست |
بينصيب آنگه از چنان گنجي | | حيف باشد چنين سخن سنجي |
مگر از بخت من که در خوابست | | لطفش از هر کسي خبر يابست |
چه کم از سايهاي بدين خاکي؟ | | از درختي بدان طربناکي |
گر بر او رسد ندارم غم | | من فگندم سفينه را در يم |
افتخار حديثم از نامت | | اي مباهات من بايامت |
منم آن هيچ کس، کس من باش | | در جهان کس تويي، بگويم فاش |
التفاتي به جانب ما کن | | زان دل ابرساز دريا کن |
غم پيران خور، اي جوان، امروز | | مايه داري و ميتوان امروز |
که نه تبريزيم، نه شيرازي | | نتوان کم چنين بيندازي |
گوش دارم، که مستمندم و پير | | گوشه دارم نه چون کمان چون تير |
دو سه درويش درحبالهي من | | هست بر موجب قبالهي من |
حلق در حلقهي کمندم کرد | | آن تعلق چو پاي بندم کرد |
غم ايشان بخور، غم من سهل | | من از آن توام چو هستي اهل |
يا مرا نيز خادم خودساز | | از کرمشان چو خادمان بنواز |
که چو خادم همي کشندم زار | | لطف کن، در کشاکشم مگذار |
به ازين خادمان بيمايه | | خاک آن خادمان بيخايه |
که نخوردم ز حاصلش ناني | | فکرت من نهاد ديواني |
يا به بيع اندر آر ديوانم | | يا رها کن چنين غريوانم |
که نشايد دو صاحب ديوان | | تا تو باشي مصاحب ديوان |
هيچم آن دست بوس دست نداد | | تاکنون گر چه چرخ سفله نهاد |
هوسي غايبانه باختهام | | به خيالي ز دور ساختهام |
بگذرانم گواه آن حالي | | از دعايت نبودهام خالي |
ورنه من بر گزاف ننشستم | | پاي رفتن نبود در دستم |
جامهي کاغذين فروپوشم | | بعد ازين چون قلم به سر کوشم |
و اندرو کرده غصهي خود ياد | | علم جامه جمله قصهي داد |
بر سر آن غياث دين سوزي | | مگرم کاغذي شود روزي |
اوحدي را به دست داد اين جام | | احدي کو دهد به هر کس کام |
گر چه دير آمدست چست آمد | | جامش از راه چون درست آمد |
پيشت آورد کارنامهي حال | | او چو در پردهي طلسم کمال |
بر سر گنج خويشتن چون مار | | ره بگنجش ده، ار نرفت اين بار |
که چو کيخسروم نبيني باز | | نفسي هم به کار من پرداز |
زانکه سرمستم و بريزم من | | جام بستان، که ميگريزم من |
سخن، آنگه چنين سخن که مراست | | جاودانيست، من بگويم راست |
که به نه ماه زادهاند از فکر | | دخترانند خوب و بالغ و بکر |
که بماند چو نقش بر دل سنگ | | نگشايد جزين سخن دل تنگ |
هيچکس کين چنين سخن راند | | نيست امروز، خواجه ميداند |
شيرگيرم کن و شکار ببين | | روزگارم بساز و کار ببين |
بادهي جود خود به جامم ريز | | جرعهاي زان کرم به کامم ريز |
ورقم پر عرق شدست از شرم | | در دليري، اگر چه گشتم گرم |
تو بنه عذر اين پريشاني | | گر چه شوخيست اين و پيشاني |
چون ز فضل و هنر ز من بيشند | | مگر اين سروران که در پيشند |
نزنندم درفش خود بر مشت | | دور دارند ازين حروف انگشت |
به مصافم مبر، که ميرنجم | | در مصافات من سخن سنجم |
وز بد و نيک سلوتي دارم | | با غم عشق خلوتي دارم |
گو: مگرد اين شکسته باز درست | | زان حضور آمد اين نماز درست |
تا ببويي مگر ترنجم را | | از تو خالي مدار گنجم را |
عدل جمشيد کن به ليل و نهار | | جام جمشيد ميبري زنهار! |