جست و جو در دنياي وهم و خيال

آشنايي با اختلالات خواب در کودکان
 

1-بدخوابي يا بي خوابي
 

شايع ترين نوع اختلال در خواب، بدخوابي يا بي خوابي است. در کودکان معمولاً بي خوابي اوايل شب اتفاق مي افتد و به اصطلاح بي خوابي شبانه است. به همين علت اغلب کودک صبح ها به سختي از خواب بيدار مي شود و چنانچه او را براي رفتن به دبستان به زور بيدار کنند، با بهانه گيري و کج رفتاري از رفتن به مدرسه امتناع مي کند. بعضي از کودکان اصرار دارند که حتماً نزد والدين خود بمانند و در تنهايي به بي خوابي دچار مي شوند.

2-کابوس
 

اختلال در خواب ممکن است به صورت کابوس ظاهر شود. در اين حالت کودک به علت ديدن خواب هاي ترسناک با جهش يا حرکتي از خواب کاملاً بيدار مي شود و اغلب بخشي از رويايي که موجب ترس شده يا تمامي آن را به ياد دارد.
اين وضعيت 1 يا 2 دقيقه بيشتر طول نمي کشد و پس از بيدار شدن، ترس و آثار آن در کودک براي مدتي باقي مي ماند. با وجود توصيه و اطمينان اطرافيان ممکن است کودک يکي، دو ساعتي به خواب نرود. در کابوس، کودکان نسبت به اوضاع و احوال کاملاً هوشيارند و اطرافيان و اشيا را مي شناسند. در کودکان و نوجوانان تکرار خواب هاي ترسناک يا بختک باعث به هم خوردن تعادل رواني مي شود و اگر احياناً وجود بيماري در کودک باعث چنين حالتي شده باشد، شدت بيماري افزايش مي يابد. در کابوس کودک فقط با رويايي ترسناک مواجه است، ولي توهمي ندارد. کابوس تنها مربوط به دوران کودکي نيست، بلکه در بزرگسالان به خصوص افراد مضطرب و نگران نيز ديده مي شود.

3-وحشت شبانه
 

اين حالت تقريباً هميشه منحصر به دوران کودکي است و در سنين بلوغ از بين مي رود؛ بنابراين کيفيتي موقتي و گذرا است. وحشت شبانه کودک را ناگهان از خواب عميق به بيداري و شعور نسبي يا به اصطلاح به حالت خواب و بيداري مي رساند. در اين حالت کودک اکثراً در رختخواب خود مي نشيند، ولي ممکن است بدود، داد بکشد، گريه کند و حتي تقاضاي کمک نمايد. چشم هاي کودک کاملاً باز و به نقطه اي خيره مي شود و کودک دست هايش را براي دفاع از حملات يک مهاجم نامرئي به طرف جلو تکان مي دهد.
اين جريان معمولاً 5 تا 10 دقيقه طول مي کشد. کودک در اين وضع به محيط اطراف خود توجهي ندارد، اطرافيان و اشيا را نمي شناسد، عرق مي کند و پس از آن که اين حالت خاتمه يافت، مجدداً به خواب مي رود. او پس از بيداري صبح روز بعد چيزي از وقايع شب گذشته را به خاطر ندارد و انگار که چنين اتفاقي نيفتاده است. ضمناً چنانچه از وقايع شب گذشته چيزي هم به خاطر داشته باشد، قادر به بيان و توصيف آنها نيست و به نظر مي رسد کودک يک نوع توهم بينايي ترسناک داشته است.

4-راه رفتن در خواب
 

راه رفتن در خواب کيفيتي است که معمولاً فقط چند بار در زندگي کودک اتفاق مي افتد و اغلب بعد از مدتي از بين مي رود و ادامه آن در سنين بلوغ بسيار نادر است. راه رفتن در خواب اغلب در کودکاني ديده مي شود که بي قرار، حساس، عصباني و هيجاني هستند. البته چنين حالتي در مادران اين کودکان نيز ديده شده است.
اين اختلال به ندرت ممکن است نشانه اي از بيماري صرع باشد. بدون شک راه رفتن در خواب خطرناک است، ولي به ندرت ممکن است کسي که در خواب راه مي رود به خود يا ديگران صدمه بزند. علت راه رفتن در خواب را قطع و از بين رفتن کنترل قشر مغز بر اعصاب محيطي مي دانند. در راه رفتن در خواب، قشر مغز خواب است، ولي اعضاي محيطي فعالند و ممکن است عوامل فيزيولوژيکي يا رواني- حرکتي در ايجاد آن مؤثر باشند.
منبع: کانون خانواده 229