طلوع دو خورشيد

تلسکوپ کپلر منظومه اي با دو ستاره و يک ستاره يافت
 

هيچ به اين موضوع فکر کرده ايد که شما خلاق تر هستيد يا طبيعت؟ آيا هستي پيرامون ما هنوز مي تواند شگفت زده مان کند؟ پاسخ اين پرسش بدون شک مثبت است. شايد سياره اي که دو ستاره داشته باشد زماني جزء تخيلات ما محسوب مي شد. اما يافته ي جديد فضاپيماي کپلر ناسا اين تخيل را به واقعيت تبديل کرده است. اين تلسکوپ فضايي نخستين سياره ي دوتايي هاي چرخشي، يعني سياه اي که به دور دو ستاره مي گردد، را يافته است. اين منظومه 200 سال نوري از ما فاصله دارد. اين کشف گوناگوني و تنوع سيارات را در کهکشان ما نشان مي دهد. پيش از اين، تحقيقات اشاره اي به وجود چنين سياره اي داشتند اما تا به حال تأييد نشده بود. کپلر اين سياره را، که به نام کپلر b-16 شناخته مي شود، به روش گذر يافته است. بسياري از سياره هاي فراخورشيدي با گذر از مقابل ستاره ي مادر و کم کردن نور ستاره کشف مي شوند. اين کشف وجود دسته ي جديدي از منظومه هاي سياره اي را تأييد مي کند که ممکن است حيات داشته باشند. از آن جا که بيشتر ستاره ها در کهکشان راه شيري بخشي از منظومه هاي دوتايي اند اين کشف به معناي آن خواهد بود که فرصت براي يافتن زندگي نسبت به زماني که فقط سياره به دور يک ستاره بگردد، بيشتر شده است. اين کشف مهم نظريه اي را که در دهه هاي متوالي در ذهن دانشمندان بود و نمي توانستند آن را ثابت کنند تأييد کرده است . لارنس دويل، مدير گروه تحقيقاتي از مؤسسه ي سِتي، از اطلاعات تلسکوپ فضايي کپلر استفاده کرد تا کم شدن شدت نور 150 هزار ستاره را اندازه بگيرد تا سياره هايي را بيابد که در حال گذر هستند. کپلر نخستين مأموريت ناسا است که توانسته است سياره هايي هم اندازه ي زمين را، که نزديک يا داخل منطقه ي سکونت پذير هستند، بيابد.
در منظومه ي کپلر b-16 جفت ستاره ها باعث گرفت يکديگر مي شدند. هنگامي که ستاره ي کوچک تر مقابل ستاره ي بزرگ تر قرار مي گرفت نخستين گرفت و در حالي برعکس، دومين گرفت رخ مي داد. اما محققان متوجه شدند نور اين دو ستاره حتي هنگامي که در حال گرفت نيستند هم کم مي شود. همين نشانه ي سومين جرم بود. سومين و چهارمين گرفت در فصله زمان هايي بي قاعده و نامرتب رخ مي دادند که نشان دهنده ي جايگاه گوناگون ستاره ها در زماني بودند که جرم سوم در حال گذر از اين دو بود. در واقع سياره فقط دور يک ستاره نمي گردد بلکه به دور هر دو ستاره مي گردد آن هم در مداري پهن! کشش گرانشي ستاره ها با تغيير زمان گرفت ها اندازه گيري شد. اين هم نشانه اي ديگر از وجود جرم سوم بود. فقط کشش گرانشي کمي آشکار شد که نشان مي داد جرم سوم بسيار کوچک است. معمولاً گرفت در منظومه هاي دوتايي بيشترين اطلاعات را درباره ي اندازه ي ستاره ها به ما مي دهد و بيشترين اطلاعات از اندازه ي سيارات هم از گذر آن ها به دست مي آيد. کپلر b-16 ترکيبي از هر دو اين هاست يعني هم گرفت ستاره اي دارد و هم گذر سياره اي! اين سياره ي سرد به اندازه ي زحل است و نيمي از آن از گاز و نيمي از سنگ تشکيل شده است اما ميزبان حيات نيست زيرا اين سياره خارج از منطقه ي سکونت پذير قرار دارد. ستاره هاي اين منظومه از خورشيد کوچک ترند. يکي از آن ها فقط 69 درصد و ديگري 20 درصد از جرم خورشيد را دارند. کپلر b-16 هر 229 روز دور هر دو ستاره مي گردد. تقريباً مانند زهره که در 225 روز به دور خورشيد مي گردد. محققان هم چنان در حال بررسي و مطالعه ي بيشتر اين منظومه اند. شايد با کشف چنين سياراتي بتوانيم اميدوار باشيم که چندين نسل بعد از ما بتوانند روزي از سياره اي چشم انداز طلوع دو خورشيد را تجربه کنند تا اين تخيل نيز به واقعيت تبديل شود.
منبع: نجوم شماره 211.