نظام سیاسیِ فاسقه در نظر فارابی

در « آراء اهل المدینة الفاضله» نظام سیاسیِ فاسقه چنین تعریف شده است: « هی التی آراؤها الآراء الفاضلة و هی التی تعلم السعادة و الله عزوجل و الثوانی و العقل الفعال و کل شیء سبیله ان یعلمه اهل المدینة الفاضلة و یعتقدونها و لکن
دوشنبه، 7 بهمن 1392
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما
نظام سیاسیِ فاسقه در نظر فارابی
نظام سیاسیِ فاسقه در نظر فارابی

 

نویسنده: محسن مهاجر نیا




 

در « آراء اهل المدینة الفاضله» نظام سیاسیِ فاسقه چنین تعریف شده است: « هی التی آراؤها الآراء الفاضلة و هی التی تعلم السعادة و الله عزوجل و الثوانی و العقل الفعال و کل شیء سبیله ان یعلمه اهل المدینة الفاضلة و یعتقدونها و لکن تکون افعال اهلها افعال اهل المدن الجاهلیة»؛ (1) یعنی « حکومت فاسقه عبارت است از حکومتی که آرا و عقاید مردم آن، عیناً همان آرا و عقاید مردم مدینه ی فاضله است. مردم آن، سعادت را به خوبی می شناسند و به ذات خداوند - عزوجل - که موجود اول است و همین طور، موجوداتی که در مرتبه ی بعد هستند و عقل فعال و سرانجام، به هر آن چه باید مردم مدینه ی فاضله بدانند، آگاهی دارند و بدان معتقدند؛ اما افعال و کردار آنان به سان افعال و کردار مدینه های جاهله است.»
بنابراین، آرای موجود در حکومت های فاسقه، از نظر مبانی معرفت شناسی، با اصول و آرای مشترک در مدینه ی فاضله، هماهنگی دارند و در نه اصل اساسیِ ذیل، همانند اهل مدینه ی فاضله می اندیشند:

1. معرفت به سبب اول.
2. معرفت به موجودات مفارق.
3. معرفت به جواهر اجسام آسمانی.
4. معرفت به اجسام طبیعی و کون و فساد.
5. انسان شناسی و معرفت به جایگاه و منزلت انسان در عالم.
6. شناخت رئیس اول و چگونگی ارتباط وحیانیِ او با خداوند.
7. شناخت جانشینان و رؤسای تابعه ی رئیس اول.
8. آگاهی به مدینه ی فاضله و آرا و افعال و ملکات فاضله.
9. شناخت امت های فاضله و غیر فاضله و تمایز آن ها.

در « السیاسة المدنیه» آمده است: « این گونه مدینه ها همانند مدینه های جاهله و به اندازه ی آن ها انواع و اقسامی دارند؛ زیرا کارها و افعال مردم مدینه های فاسقه و همین طور خلق و خوی آن ها عیناً همان افعال و خلق و خوی مردم مدینه های جاهله است و تنها امتیاز و مبانیت مردم مدینه های فاسقه و جاهله، در آرا و معتقدات آن ها است و گرنه، مردم این گونه مدینه ها نیز مطلقاً به سعادت واقعی نخواهند رسید.»(2)
فارابی ضمن آن که آرای اهل مدینه ی فاسقه را همانند مدینه ی فاضله می داند، اهداف و اغراض آن ها را همانند اهل مدینه جاهله محسوب می کند و به همین علت، تعداد مدینه های فاسقه را به شش نوع حکومت مستقل تقسیم می کند: « انواع هذه المدن علی عدد انواع مدن الجاهلیه».(3) از نظر اهداف و کارکردها و ساختارها، مدینه های فاسقه، همانند مدینه های شش گانه ی جاهله است و چون در آن جا به تفصیل سخن رانده شده است، در این جا به ذکر عناوین بسنده می شود:

1. حکومت فاسقه ی ضروریه.
2. حکومت فاسقه ی نذاله.
3. حکومت فاسقه ی خست.
4. حکومت فاسفه ی کرامت.
5. حکومت فاسقه ی تغلبیه.
6. حکومت فاسقه ی جماعیه.

هر کدام از حکومت های فوق ممکن است در یکی از سه سطح « مدینه ی فاسقه»، « امت فاسقه» و یا « معموره ی فاسقه» محقق شود که به این اعتبار، هجده نوع حکومت خواهد بود.
جدول حکومت های فاسقه

 

حکومت مدینه

حکومت امت

حکومت معموره

ضروریه

مدینه ی ضروریه

امت ضروریه

معموره ی ضروریه

نذاله

مدینه ی نذاله

امت نذاله

معموره ی نذاله

خست

مدینه خست

امت خست

معموره ی خست

کوامیه

مدینه ی کرامیه

امت کرامیه

معموره ی کرامیه

تغلبیه

مدینه ی تغلبیه

امت تغلبیه

معموره ی تغلبیه

جماعیه

مدینه ی جماعیه

امت جماعیه

معموره ی جماعیه

پی‌نوشت‌ها:

1- آراء اهل المدینة الفاضله، پیشین، ص 133.
2- السیاسة المدنیه، پیشین، ص 103-104.
3- السیاسة المدنیه، پیشین، ص 103-104.

منبع مقاله: مهاجر نیا، محسن؛ (1380)، اندیشه ی سیاسی فارابی، قم: مؤسسه بستان کتاب، چاپ دوم.

/م

 

 

تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
play_arrow
پس از حذف فیزیکی ولی فقیه، نوبت حذف اسلام سیاسی است
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
play_arrow
فریب روباه دم بریده را نخورید...!
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
play_arrow
کراکت سیب‌زمینی قلبی با مرغ و پنیر 🧡
چه می کنیم!؟
play_arrow
چه می کنیم!؟
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
music_note
حجت الاسلام والمسلمین احمد اولیایی در جمع عزاداران فاطمی _ فاطمیه 1405 _ بیت الزهراء
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
music_note
روضه خوانی حجت الاسلام والمسلمین حسینی نژاد - فاطمیه 1405
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
آیا ژن‌ها سرنوشت اخلاقی ما را تعیین می‌کنند؟ مرز وراثت و انتخاب
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
play_arrow
تصاویر خارق‌العاده از شکار مزدوران سعودی توسط تک تیراندازان یمنی
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
play_arrow
ایران، گورستان پهپادهای آمریکا
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
play_arrow
دستگیری باند گروگان‌گیری اتباع خارجی و آزادی ۲ گروگان
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
play_arrow
قرائت پاسخ رهبر شهید انقلاب به نامه حداد عادل درباره اهدای کتابخانه شخصی وی به بنیاد دایرةالمعارف انقلاب اسلامی
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
play_arrow
تظاهرات دانشجویان در بروکسل در حمایت از فلسطین
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
play_arrow
تلاش ویژه آقای قاضی برای صلح‌وسازش در یک پرونده خاص!
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
play_arrow
طائب: فرماندهان بسیج باید برای حل مسائل کشور توانمند شوند
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد
play_arrow
طائب: راهبردهای امنیتی، براندازی نظامی و جنگ ترکیبی دشمن شکست خورد