يکشنبه، 25 آبان 1399
تخمین زمان مطالعه:
موارد بیشتر برای شما

فلسفه وجوب نماز جمعه

پرسش :

با توجه به سفارش قرآن به نماز جمعه، فلسفه وجوب نماز جمعه چیست‌؟


پاسخ :
نماز جمعه، قبل از هر چیز یک عبادت بزرگ دسته جمعى است، و اثر عمومى عبادت را که تلطیف روح و جان و شستن دل از آلودگى‌هاى گناه و زدودن زنگار معصیت از قلب مى‌باشد در بردارد به ویژه این که دو خطبه دارد که مشتمل بر انواع مواعظ‍‌ و اندرزها و امر به تقوا و پرهیزگارى است.

و اما از نظر اجتماعى و سیاسى، یک کنگره عظیم هفتگى است که بعد از کنگره سالانه حج، بزرگ‌ترین کنگره اسلامى مى‌باشد، و به همین دلیل در روایتى که از پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم نقل کرده‌اند، آمده که جمعه حج کسانى است که براى شرکت در مراسم حج قدرت ندارند.1

در حقیقت، اسلام به سه اجتماع بزرگ اهمیت مى‌دهد: اجتماعات روزانه که در نماز جماعت حاصل مى‌شود، اجتماع هفتگى که در مراسم نماز جمعه است و اجتماع حج که در کنار خانه خدا هر سال یک بار انجام مى‌گیرد.

نقش نماز جمعه در این میان بسیار مهم است به خصوص این که یکى از برنامه‌هاى خطیب در خطبه نماز جمعه، ذکر مسائل مهم سیاسى و اجتماعى و اقتصادى است و به این ترتیب این اجتماع عظیم و پرشکوه مى‌تواند منشأ برکات فراوانى شود؛ مانند:

الف) آگاهى بخشیدن به مردم در زمینه معارف اسلامى و رویدادهاى مهم اجتماعى و سیاسى؛

ب) ایجاد همبستگى و انسجام هر چه بیش‌تر میان صفوف مسلمانان، به گونه‌اى که دشمنان را به وحشت افکند و پشت آنان را بلرزاند؛

ج) تجدید روح دینى و نشاط‍‌ معنوى براى توده مردم مسلمان؛

د) جلب همکارى براى حل مشکلات عمومى؛

ه‍‌) ذکر و یاد خداوند همان گونه که در سورۀ جمعه مى‌فرماید: «یا ایُّهَا الَّذینَ‌ آمَنوا اذا نُودىَ‌ لِلصَّلوٰةِ‌ مِن یَومِ‌ الجُمُعَةِ‌ فَاسعَوا الىٰ‌ ذِکرِ اللّٰهِ‌»2 به همین دلیل همیشه دشمنان اسلام، از یک نماز جمعه جامع الشرائط‍‌ که دستورهاى اسلامى دقیقاً در آن رعایت شود بیم دارند. و نیز به همین دلیل نماز جمعه همیشه یک اهرم نیرومند سیاسى در دست حکومت‌ها بوده است، و حکومت‌هاى عدل هم چون حکومت پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله و سلم از آن بهترین بهره‌بردارى‌ها را به نفع اسلام مى‌کردند. امام خمینى قدس سره در این‌باره مى‌فرماید:
یکى از برکات این نهضت و انقلاب، همین اقامه نماز جمعه‌هاست، در صدر اسلام هم نمازجمعه و مساجد چنین وضعى داشتند که اجتماعات وسیله‌اى بودند براى رفع گرفتارى‌هاى مسلمین و تصمیم‌گیرى درباره مقابله با دشمنان اسلام...3

در طول تاریخ مواردى را مشاهده مى‌کنیم که هر کس مى‌خواست، بر ضد حکومتى قیام کند، نخست از شرکت در نماز جمعه او خوددارى مى‌کرد، چنان که در داستان عاشورا مى‌خوانیم که گروهى از شیعیان کوفه در خانه سلیمان بن صرد خزاعى جمع شدند، و نامه‌اى خدمت امام حسین علیه السلام فرستادند؛ در نامه آمده بود، نعمان بن بشیر والى بنى امیه بر کوفه، منزوى شده و ما در نماز جمعه او شرکت نمى‌کنیم، و چنانچه بدانیم شما به سوى ما حرکت کرده‌اید او را از کوفه بیرون خواهیم کرد.4

امام سجاد على بن الحسین علیهما السلام در صحیفۀ سجادیه مى‌فرماید: «اَللّٰهُمَّ‌ انَّ‌ هذٰا المقامَ‌ لِخُلفائِکَ‌ و اصفیائِکَ‌ وَ مواضِع امنائِک فى الدَّرجةِ‌ الرفیعةِ‌ الّتىٖ‌ اخْتَصَصْتَهُم بهٰا قَد ابْتَّزُوهٰا؛5 خدایا این (نماز جمعه و عید قربان) جایگاهى براى جانشینان و برگزیدگان تو و مکان امانتداران توست در آن درجات متعالى که مخصوص ایشان گردانیده‌اى، ولى دیگران به ناحق آن را ربوده‌اند.

گاه مى‌شود که دشمنان اسلام یک هفته تمام شبانه روز تبلیغات مسموم مى‌کنند، ولى با یک خطبه نماز جمعه و مراسم پرشکوه و حیات بخش آن، همه خنثى مى‌شود، روح تازه‌اى در کالبدها دمیده، و خون تازه‌اى در عروق جامعه اسلامى به حرکت در مى‌آید.

توجه به این نکته که طبق فقه شیعه در محدوده یک فرسخ در یک فرسخ بیش از یک نماز جمعه جائز نیست6 و حتى کسانى که در دو فرسخى (تقریباً 11 کیلومترى) از محل انعقاد جمعه قرار دارند در آن نماز شرکت مى‌کنند، روشن مى‌شود که عملاً در هر شهر کوچک یا بزرگ و حومه آن یک نماز جمعه بیش‌تر منعقد نخواهد شد، بنابراین، چنین اجتماعى، عظیم‌ترین اجتماع آن منطقه را تشکیل مى‌دهد.

پی‌نوشت‌ها‌:
(1). بحارالانوار، ج 86، ص 197
(2). جمعه/ 9
(3). صحیفه نور، ج 17، ص 53
(4). ارشاد، شیخ مفید، ج 2، ص 37
(5). صحیفه سجادیه، دعاى 48
(6). نهایة‌الاحکام، علامه حلى، ج 2، ص 30؛ دروس، شهید اول، ج 1، ص 187؛ ذکرى، شهید اول، ص 234 و ...

منبع: پرسمان قرآنی فلسفه احکام، سید علی هاشمی نشلجی، نشر جمال، 1390.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
تازه های پرسش و پاسخ
موارد بیشتر برای شما
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
پیام های تسلیت مراجع عظام و شخصیت ها در پی ارتحال آیت‌الله العظمی وحید خراسانی
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
play_arrow
عقب‌راندن نیروهای مزدور سعودی توسط انصارالله در مارب
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
play_arrow
حدادعادل: جلوه شاعرانه و ادبی، ویژگی متمایز رهبر شهید بود
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
play_arrow
تشویق و تجلیل بخاطر تمرد از رفتن به سربازی در ارتش!
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
play_arrow
چرت زدن وزیر امور خارجه ترکمنستان در اجلاس اکو + فیلم
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
play_arrow
انتشار تصاویریی از حملات پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران به پایگاه آمریکا در کویت + فیلم
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
play_arrow
رونمایی از ربات غول پیکر سیتکس در میدان آزادی + فیلم
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
play_arrow
پاسخ ترامپ درباره درخواست از چین برای عدم خرید نفت ایران: نیاز نیست بدانید + فیلم
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
play_arrow
واکنش ترامپ در زمینه تهدید حملات پهپادی + فیلم
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
play_arrow
انهدام پهپاد MQ-1 بر فراز تنگه هرمز با آتش نیروی پدافند هوایی ارتش + فیلم
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
play_arrow
روایت شکارچی جنگنده F-35 آمریکایی از نحوه هدف قراردادن این جنگنده پیشرفته توسط پدافند هوافضای سپاه + فیلم
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
play_arrow
استقرار بالن‌های مراقبتی و شناسایی آمریکا در مناطق شمالی امارات و بر فراز بحرین + فیلم
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
play_arrow
وقتی روآن اتکینسون ناگهان به مستر بین تبدیل می‌شود
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
play_arrow
کنایه مجری تلویزیون به استایل ترند این روزها: شلوار دور سرتان می‌بندید و فکر می‌کنید باکلاسید + فیلم
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران
از نهی ذلت‌پذیری تا الگوی عزت‌مداران؛ مسیر و ریشه‌های تاریخی خودتحقیری در ایران