0
ویژه نامه ها

سودمندترین سرمایه

امام علی علیه السلام فرمودند:
لا مالَ اَعْوَدُ مِنَ الْعَقْلِ، وَ لا وَحْدَةَ أوْحَشُ مِنَ الْعُجْبِ، وَلا عَقْلَ کَالتَّدْبیرِ؛

هیچ مال و سرمایه اى پردرآمدتر از عقل نیست، و هیچ تنهایى وحشتناک تر از عجب و خودبینى نمى باشد، و هیچ عقلى همچون عاقبت اندیشى نیست.

نهج البلاغه، حکمت 113.
شرح حدیث:
مهم ترین امتیاز انسان بر حیوان
همان گونه که گذشت، امتیاز انسان بر حیوانات، عقل است که مى تواند سرمایه هاى معنوى و مادى را به سوى او سوق دهد. چه بسیارند کسانى که ثروت هنگفتى از پدر به آنها رسیده و براثر ضعف عقل در مدّت کوتاهى آن را دست داده اند.

و درمقابل، کسانى که زندگى مادّى خود را از صفر شروع کرده اند؛ اما با عقل و درایت پس از مدّت کوتاهى سرمایه فراوانى از طریق حلال گردآورى نموده اند. در مورد سرمایه علم و دانش و اخلاق نیز چنین است.

امام صادق (علیه السلام) مى فرماید: «لَیْسَ بَیْنَ الاْیمانِ وَالْکُفْرِ إلّا قِلَّةُ الْعَقْلِ، قیلَ وَکَیْفَ ذاکَ یَابْنَ رَسُولِ اللّهِ؟ قالَ: إنَّ الْعَبْدَ یَرْفَعُ رَغْبَتَهُ إلى مَخْلُوقٍ فَلَوْ أخْلَصَ نیَّتَهُ لِلّهِ لاَتاهُ الَّذى یُریدُ فى أسْرَعَ مِنْ ذلِکَ؛ فاصله میان ایمان و کفر همان کم عقلى است. عرض کردند: اى فرزند رسول خدا! این امر چگونه است؟ فرمود: گاهى انسان خواسته خود را از مخلوقى مى طلبد در حالى که اگر نیّتش براى خدا خالص بود همان خواسته در مدّتى کوتاه تر به سراغش مى آمد».{1}

عُجب و خودپسندى
امام (علیه السلام) در دومین جمله این گفتار حکیمانه فرموده است: «هیچ تنهایى وحشتناک تر از عُجب وخودبینى نیست».

چراکه از یک سو، مردم از افراد خودبین و خودخواه متنفّرند و از آنها فاصله مى گیرند و ازسوى دیگر، افراد خودبین مردم را در حدّ لیاقت دوستى خود نمى بینند و برترى خیالى و وهمى، آنها را از مردم جدا مى سازد، در نتیجه گرفتار تنهایى وحشتناکى مى شوند.
ازاین رو در حدیثى از امام صادق (علیه السلام) که در کتاب شریف کافى آمده مى خوانیم: «مَنْ دَخَلَهُ الْعُجْبُ هَلَکَ؛ کسى که گرفتار خودبینى شود هلاک مى شود».{2}

عاقبت اندیشى
در سومین نکته مى فرماید: «هیچ عقلى همچون عاقبت اندیشى نیست».
منظور از عقل همان قوه ادراک است که انسان به وسیله آن کارهاى دنیا و آخرت خویش را نظام مى بخشد و به یقین، نتیجه هرکارى در پایان آن روشن مى شود؛ آنها که در فکر عاقبت کارها ونتیجه نهایى آن هستند، به یقین از همه عاقل ترند.
در حدیثى مى خوانیم که شخصى از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) تقاضاى اندرزى کرد. حضرت فرمود: اگر بگویم، عمل خواهى کرد؟ عرض کرد: آرى! این سخن میان او و پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) سه بار تکرار شد، سپس پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله) فرمود:
«إنّى أوصیüکَ إذا أنْتَ هَمَمْتَ بِأمْرٍ فَتَدَبَّرْ عاقِبَتَهُ فَإنْ یَکُ رُشْداً فَامْضِهِ وَإنْ یَکُ غَیّاً فَانْتَهِ عَنْهُ؛ من به تو توصیه مى کنم هنگامى که تصمیم گرفتى کارى را انجام دهى در عاقبت آن بیندیش؛ اگر عاقبت نیکى دارد به دنبال آن برو و اگر عاقبتش گمراهى و ضلالت است از آن صرف نظر کن».{3}

بنابراین، براى رسیدن به سودمندترین سرمایه باید به دامن عقل چنگ زنیم و براى فرار از تنهایى لازم است از عجب بپرهیزیم و اگر طالب حسن عاقبت{4} هستیم نیز باید در سایه عقل حرکت کنیم.{5}

پی‌نوشت‌ها:
1. کافى، ج 1، ص 28، ح 33.
2. کافى، ج 2، ص 313، ح 2.
3. کافى، ج 8، ص 150، ح 130.
4. شرح حال کسانى را که حُسن عاقبت داشته اند در کتاب «عاقبت به خیران عالم» مطالعه فرمایید.
5. پیام امام امیرالمؤمنین (علیه السلام)، ج 12، ص 669-671.

منبع: نخستین آفریده خدا، آیت الله العظمی مکارم شیرازی (دام ظله)، تهیه و تنظیم: ابوالقاسم علیان نژادی، انتشارات امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم، 1394.
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
به وجد آمدن گزارشگر عرب از حرکت قایدی!
به وجد آمدن گزارشگر عرب از حرکت قایدی!

به وجد آمدن گزارشگر عرب از حرکت قایدی!

شهردار تهران مشغول تزریق واکسن
شهردار تهران مشغول تزریق واکسن

شهردار تهران مشغول تزریق واکسن

همایش ملی شعر «سردار سربداران»
همایش ملی شعر «سردار سربداران»

همایش ملی شعر «سردار سربداران»

مهمات بدون پوکه
مهمات بدون پوکه

مهمات بدون پوکه

دویدن اسب در ساحل
دویدن اسب در ساحل

دویدن اسب در ساحل

وضعیت واکسیناسیون دانش‌آموزان چه می شود؟
وضعیت واکسیناسیون دانش‌آموزان چه می شود؟

وضعیت واکسیناسیون دانش‌آموزان چه می شود؟

استوری ویژه اربعین | سلام امام حسین من
استوری ویژه اربعین | سلام امام حسین من

استوری ویژه اربعین | سلام امام حسین من

بسته تحلیلی خبری (شنبه 3 مهر 1400)
بسته تحلیلی خبری (شنبه 3 مهر 1400)

بسته تحلیلی خبری (شنبه 3 مهر 1400)

شهدا زنده اند.../ امام خامنه ای
شهدا زنده اند.../ امام خامنه ای

شهدا زنده اند.../ امام خامنه ای

احکام نماز آیات/ آموزش احکام
احکام نماز آیات/ آموزش احکام

احکام نماز آیات/ آموزش احکام

چه کنم امام زمان(ع) نگاهم کنه/ استاد مومنی
چه کنم امام زمان(ع) نگاهم کنه/ استاد مومنی

چه کنم امام زمان(ع) نگاهم کنه/ استاد مومنی

بهشت دو شرط دارد/ آیت الله جوادی آملی
بهشت دو شرط دارد/ آیت الله جوادی آملی

بهشت دو شرط دارد/ آیت الله جوادی آملی

حسین بی منت دستتو میگیره/ حمید علیمی
حسین بی منت دستتو میگیره/ حمید علیمی

حسین بی منت دستتو میگیره/ حمید علیمی

سرود افلاکیان(گروه محمدرسول الله)/ ویژه هفته دفاع مقدس
سرود افلاکیان(گروه محمدرسول الله)/ ویژه هفته دفاع مقدس

سرود افلاکیان(گروه محمدرسول الله)/ ویژه هفته دفاع مقدس

تشییع پیکر "علی لندی"
تشییع پیکر "علی لندی"

تشییع پیکر "علی لندی"

نمایشگاه جنگ‌های نامنظم در اردبیل
نمایشگاه جنگ‌های نامنظم در اردبیل

نمایشگاه جنگ‌های نامنظم در اردبیل

چه کسی به جای مرکل می‌آید؟!
چه کسی به جای مرکل می‌آید؟!

چه کسی به جای مرکل می‌آید؟!

وضعیت کرونا در سرما چگونه است؟!
وضعیت کرونا در سرما چگونه است؟!

وضعیت کرونا در سرما چگونه است؟!

وام ۱۰ میلیون تومانی برای بازنشستگان
وام ۱۰ میلیون تومانی برای بازنشستگان

وام ۱۰ میلیون تومانی برای بازنشستگان

یادداشت ها و اخبار ویژه روزنامه های داخلی (شنبه 3 مهر 1400)
یادداشت ها و اخبار ویژه روزنامه های داخلی (شنبه 3 مهر 1400)

یادداشت ها و اخبار ویژه روزنامه های داخلی (شنبه 3 مهر 1400)

انتخاب رییس زندان از توصیه زندانیان!
انتخاب رییس زندان از توصیه زندانیان!

انتخاب رییس زندان از توصیه زندانیان!