0
ویژه نامه ها

عقب ماندگی کودکان، تشخیص و عوامل آن

ضایعات مغزی از رایج ترین ضایعات زمان زایمان است و مهمترین علل عقب ماندگی ذهنی محسوب می شود بسیاری از اختلالات حسی و حرکتی و هوشی کودکان حاصل شرایط نامطلوب زایمان و یا بر اثر اشتباهات پزشکی به هنگام تولد می باشد. در این مطلب به عقب ماندگی کودکان، تشخیص و عوامل موثر در آن اشاره خواهیم کرد. با ما همراه باشید.
عقب ماندگی کودکان، تشخیص و عوامل آن
عفونت ها، مسمومیت ها، عوامل مکانیکی مانند ضربه، عوامل کروموزومی ناشناخته، اشعه ایکس و … عامل مهمی در بروز عقب ماندگی ها می باشند.
 

مقدمه

از دیر باز تاکنون موضوع عقب ماندگی کودکان یا به عبارتی نارسایی رشد قوای ذهنی مطرح بوده موضوع جدیدی نبوده و مهم تلقی می گردد. استنباط عوام از عقب ماندگی کودکان غلط بوده و تصورمی نمودند که عقب ماندگی ذهنی همانند یک مرض بوده و می توان از شخصی به شخص دیگر سرایت نموده و یا مانند سل و آبله و سرخجه قابل انتقال در میان کودکان می باشد. در نتیجه برای سالم زیستی این افراد را تحمل می کردند یا آنها محبوس نموده و دسته ای را به مرگ محکوم می نمود.
 

چگونه تشخیص داده می شود که کودک مان به عقب ماندگی ذهنی مبتلا است؟

میزان هوش کودک اگر بیشتر از ۸۵ باشد، نرمال و طبیعی در نظر گرفته می شود و عدد هوش کودک بین ۷۱ تا ۸۴ به عنوان مرزی طبقه بندی می شود. معمولا بر اساس سه مشخصه اصلی عقب ماندگی کودکان تشخیص داده می شود.
- شروع بیماری قبل از ۱۸ سالگی باشد.
- میزان هوش کودک کمتر از ۷۰ باشد.
- ضعف مهارت های انطباقی (برقراری ارتباط با دیگران، مراقبت از خود، مهارت های اجتماعی، عملکرد تحصیلی در مدرسه، حفظ بهداشت و ایمنی فردی و کار کردن)
 

راه تشخیص عقب ماندگی کودکان

با بررسی های بالینی و آزمایشگاهی می توان علت ۵۰ تا ۷۰ درصد موارد عقب ماندگی ذهنی را تشخیص داد. علت بروز عقب ماندگی کودکان نیز شامل موارد زیر می باشند.
 
چند نوع عقب ماندگی ذهنی وجود دارد؟
بر اساس اینکه میزان هوش کودک چقدر باشد، چهار نوع عقب ماندگی ذهنی طبقه بندی می شود
عقب ماندگی ذهنی خفیف: بهره هوشی یا IQ از ۵۵-۵۰ تا ۷۰
عقب ماندگی ذهنی متوسط: بهره هوشی یا IQ از ۴۰-۳۵ تا ۵۵-۵۰
عقب ماندگی ذهنی شدید: بهره هوشی یا IQ از ۲۵-۲۰ تا ۴۰-۳۵
عقب ماندگی ذهنی بسیار شدید: بهره هوشی یا IQ کمتر از ۲۵-۲۰
 
طبق دسته بندی پنیل بنیانگذار روانپزشکی جدید او بیماران روانی را به ۴ دسته تقسیم کرد :
- ملانکولی یا مالیخولیا
- مانی یا جنون شور و شوق
- جنون
- عقب ماندگی ذهنی
 

عوامل عقب ماندگی کودکان

عوامل متعددی وجود دارد که باعث بروز عقب ماندگی کودکان می شود. برای سهولت بیشتر، علل عقب ماندگی کودکان رامی توان به سه مرحله در رابطه با تولد کودک تقسیم نمود.
علل قبل از تولد: که شامل عوامل ژنتیکی و مادر زادی می باشد .
عوارض هنگام تولد: که شامل عارضه های زمان تولد می باشد .
علل بعد از تولد: که شامل بیماری های مختلف، تصادفات و ضایعات گوناگون عصبی و مغزی و عوامل محیطی و فرهنگی می باشد .
 

عوامل مؤثر در عقب ماندگی ذهنی کودکان قبل از تولد

عفونت ها، مسمومیت ها، عوامل مکانیکی مانند ضربه، عوامل کروموزومی ناشناخته، اشعه ایکس و … عامل مهمی در بروز عقب ماندگی ها می باشند. شکی نیست که رشد جنین از بدو تشکیل تحت تاثیر شرایط بدنی و روانی مادر قرار می گیرد. طبق گفته دکتر آرنولد گزل اهمیت حوادث دوران نسبتاً کوتاه بارداری از حوادث دوران زندگی کمتر نیست و آثار عوامل ارث در رشد و تکامل هوش و شخصیت زیاد تاکید می کند و عقیده دارد که کودکان همانطوری هستند که بدنیا آمده اند. هر کودک با دیگر کودکان فرق دارد و لو اینکه در محیط یکنواخت زندگی کرده باشد وی بهیج وجه اثر عوامل محیطی را انکار نمی کند.

در مرحله زندگی داخل رحمی بعلت رشد فوق العاده جنین، سه چهار ماهه اول دوران بارداری اهمیت بسزایی دارد. و اکثراً اختلالات بدنی و نقایص عضوی در همین دوران از زندگی جنین بوجود آمده و به رشد خود ادامه می دهند.
 
عواملی که در دوران بارداری بر روی جنین اثر دارد عبارتند از:
- بیماری های مادر … سفلیس، بیماری سرخجه، توکسوپلاسنموریس
- سن مادر و حالات روانی
- اثر اشعه ایکس
- اعتیادات الکل
- دخانیات
- داروهای شیمیایی
 
عوامل مربوط هنگام تولد
ضایعات مغزی از رایج ترین ضایعات زمان زایمان است و مهمترین علل عقب ماندگی ذهنی محسوب می شود بسیاری از اختلالات حسی و حرکتی و هوشی کودکان حاصل شرایط نامطلوب زایمان و یا بر اثر اشتباهات پزشکی به هنگام تولد می باشد. بی هوشی طولانی، خونریزی شدید داخلی، دشواری استنشاق، استفاده از وسایل جراحی، مشکلات تنفسی نوزاد، تولد زود رس و مشکلات دیگر باعث مختل ساختن سیستم مرکز عصبی، عقب ماندگی ذهنی و یا نقیصه ها و ضایعات دیگر می گردد.
 
عواملی که بعد از تولد اهمیت بیشتری دارند
ابتلا کودک به بعضی از بیماری ها خصوصاً در ماه  های اول زندگی در رشد هوشی یا عقب ماندگی تاثیر فراوانی دارد. خوشبختانه اکثر بیماری های عفونی رایج را با استفاده از واکسیناسیون می توان پیشگیری کرد. از جمله عوامل مهم بعد از تولد که در بروز عقب ماندگی ذهنی موثرند به شرح زیر می باشد:
- انواع مننژیت
- مسمومیت ها
- کمبود غذا و سوء تغذیه
- خستگی های جسمی و روانی
- عقب ماندگی بعلت عوامل محیطی، اجتماعی و فرهنگی
- عوامل قطعی موثر در رشد هوش
- فقر انگیزه های محیطی (یعنی کودکان محیط های نامساعد با کودکان همسال خود در محیط های مساعد از لحاظ هوشی در درجات پایین تری قرار دارند .)
- کمبودهای عاطفی (کودکانی که از نظر پیوندهای عاطفی با مادر یا اطرافیان دچار فقر شدید بوده اند اکثرا” به اختلالات شخصیتی، ناسازگاری های اجتماعی و نارسائی های هوش مبتلا شده اند )
- مسائل بهداشتی و پزشکی
 

راهکار در امر مشاوره

امر مشاوره خانواده و مشاوره فردی در جهت محدود کردن تأثیرات استفاده از روش های توصیه شده توسط افراد متخصص در تقویت و حفظ کارآیی عملی این افراد می تواند باعث افزایش اعتماد به نفس و سازگاری مناسب تر با استرس های معمول زندگی افراد عقب مانده ذهنی گردد. آموزش کودک و خانواده، آموزش مهارت های کلامی، محیطی، ارتباطی، اجتماعی، همچنین آموزش های ویژه و فیزیوتراپی و آموزش های مهارت های جسمی همگی می توانند در سازگاری و رشد بهتر این افراد و توانبخشی آنان کمک مؤثری باشند.

منبع: مرکز مشاوره رهیاب
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
موارد بیشتر برای شما
مشاوره های بهداشتی در عصر دیجیتال
مشاوره های بهداشتی در عصر دیجیتال

مشاوره های بهداشتی در عصر دیجیتال

چگونه می توان از سرایت عارضه چشم صورتی به دیگر اعضاء خانواده و سایر فرزندان جلوگیری کرد؟
چگونه می توان از سرایت عارضه چشم صورتی به دیگر اعضاء خانواده و سایر فرزندان جلوگیری کرد؟

چگونه می توان از سرایت عارضه چشم صورتی به دیگر اعضاء خانواده و سایر فرزندان جلوگیری کرد؟

علائم عارضه چشم صورتی در نوزادان و کودکان تازه به راه افتاده چیست؟
علائم عارضه چشم صورتی در نوزادان و کودکان تازه به راه افتاده چیست؟

علائم عارضه چشم صورتی در نوزادان و کودکان تازه به راه افتاده چیست؟

عارضه چشم صورتی چیست؟
عارضه چشم صورتی چیست؟

عارضه چشم صورتی چیست؟

کودک از چه زمان شروع به صحبت می کند؟
کودک از چه زمان شروع به صحبت می کند؟

کودک از چه زمان شروع به صحبت می کند؟

نوزادان چه زمان شروع به چهار دست و پا راه رفتن می کنند؟
نوزادان چه زمان شروع به چهار دست و پا راه رفتن می کنند؟

نوزادان چه زمان شروع به چهار دست و پا راه رفتن می کنند؟

کودک از چه زمانی شروع به راه رفتن می کند؟
کودک از چه زمانی شروع به راه رفتن می کند؟

کودک از چه زمانی شروع به راه رفتن می کند؟

کودکان تازه به راه افتاده چه زمان رنگها را یاد می گیرند؟
کودکان تازه به راه افتاده چه زمان رنگها را یاد می گیرند؟

کودکان تازه به راه افتاده چه زمان رنگها را یاد می گیرند؟

چه زمان کودک تازه به راه افتاده دیگر خواب سبک و کوتاه نخواهد داشت؟
چه زمان کودک تازه به راه افتاده دیگر خواب سبک و کوتاه نخواهد داشت؟

چه زمان کودک تازه به راه افتاده دیگر خواب سبک و کوتاه نخواهد داشت؟

مهارت های شناختی در کودک چهار ماهه به چه صورت است؟
مهارت های شناختی در کودک چهار ماهه به چه صورت است؟

مهارت های شناختی در کودک چهار ماهه به چه صورت است؟

رشد اجتماعی و عاطفی در کودک چهار ماهه چگونه است؟
رشد اجتماعی و عاطفی در کودک چهار ماهه چگونه است؟

رشد اجتماعی و عاطفی در کودک چهار ماهه چگونه است؟

حکمت | هر چیزی ویران می‌شود (استاد معاونیان)
حکمت | هر چیزی ویران می‌شود (استاد معاونیان)

حکمت | هر چیزی ویران می‌شود (استاد معاونیان)

آشنایی با انواع ابزارها و منابع آموزشی بورس و ترید
آشنایی با انواع ابزارها و منابع آموزشی بورس و ترید

آشنایی با انواع ابزارها و منابع آموزشی بورس و ترید

خودسازی و تربیت اخلاقی به سبک شهدا
خودسازی و تربیت اخلاقی به سبک شهدا

خودسازی و تربیت اخلاقی به سبک شهدا

صورت سود و زیان (Statement Income) چیست و چگونه تحلیل می شود؟
صورت سود و زیان (Statement Income) چیست و چگونه تحلیل می شود؟

صورت سود و زیان (Statement Income) چیست و چگونه تحلیل می شود؟

ترازنامه (Balance Sheet) چیست و چه کاربردی در تحلیل فاندامنتال دارد؟
ترازنامه (Balance Sheet) چیست و چه کاربردی در تحلیل فاندامنتال دارد؟

ترازنامه (Balance Sheet) چیست و چه کاربردی در تحلیل فاندامنتال دارد؟

صورت های مالی چیست؟ آشنایی با انواع صورت های مالی
صورت های مالی چیست؟ آشنایی با انواع صورت های مالی

صورت های مالی چیست؟ آشنایی با انواع صورت های مالی

ارزش ذاتی سهام (Value Intrinsic) چیست و چگونه محاسبه می شود؟
ارزش ذاتی سهام (Value Intrinsic) چیست و چگونه محاسبه می شود؟

ارزش ذاتی سهام (Value Intrinsic) چیست و چگونه محاسبه می شود؟

هفتاد و پنجمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل آغاز به کار کرد/ سران کشورها چه گفتند؟
هفتاد و پنجمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل آغاز به کار کرد/ سران کشورها چه گفتند؟

هفتاد و پنجمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل آغاز به کار کرد/ سران کشورها چه گفتند؟

حکمت | دوست دارم (استاد حسینی قمی)
حکمت | دوست دارم (استاد حسینی قمی)

حکمت | دوست دارم (استاد حسینی قمی)

حکمت | به حرف والدین گوش بده  (استاد مومنی)
حکمت | به حرف والدین گوش بده (استاد مومنی)

حکمت | به حرف والدین گوش بده (استاد مومنی)