وَ عَهِدْنا إِلى إِبْراهِیمَ وَ إِسْماعِیلَ أَنْ طَهِّرا بَیْتِیَ لِلطّائِفِینَ وَ اَلْعاکِفِینَ وَ اَلرُّکَّعِ اَلسُّجُودِ .
«و ما از ابراهیم و (فرزندش) اسماعیل پیمان گرفتیم که: خانه مرا براى طواف‌کنندگان و اعتکاف‌کنندگان و رکوع و سجده‌کنندگان (از هر پلیدى) پاک و پاکیزه کنید»1.
این آیۀ مبارکه دلالت دارد بر این که طواف، اعتکاف، رکوع و سجود در یک سیاق و راستا بوده و محبوب و مطلوب پروردگارند؛ لذا، خداوند متعال دو پیامبر عظیم الشأن خود، حضرت ابراهیم خلیل و اسماعیل ذبیح علیهما السلام را بر مهیّا نمودن و تطهیر بیت اللّه الحرام براى طواف‌کنندگان و اعتکاف‌کنندگان و رکوع و سجده‌کنندگان مأمور مى‌کند. اعتکاف همان توقّف و ماندن در مسجد به قصد عبادت است؛ و قرآن، روایات، اجماع و عقل دلالت بر رجحان و عبادت بودن آن دارند.
اعتکاف یک برنامه انسان ساز برای تمامی مردم خصوصا جوانان است که در دوره‌ای سه روزه در مساجدی خاص برگزار می‌گردد تا با بریدن از خلق و ارتباط با خالق روح معتکف صفا یابد انگیزه بندگی و عبادت در وی تقویت شود تا بتواند در جامعه نیز با نشات دینی حرکت نماید.
پیامبران الهی نیز در ایامی خاص از مردم جدا شده و به عبادت به درگاه الهی اهتمام می‌نمودند که آیاتی از قرآن بیانگر این معنا می‌باشد.
باید توجه داشت اعتکاف بایستی در یکى از مساجد چهارگانه (مسجد الحرام در مکّه، مسجد النّبى در مدینه، مسجد کوفه و مسجد بصره) و یا در مسجد جامع هر شهر انجام گیرد و در مساجد دیگر، مثل مسجد محلّه، مسجد بازار و مانند آن اعتکاف جایز نیست2.
اعتکاف در تمام روزهاى سال صحیح است، جز روز عید فطر و قربان، امّا این که مرسوم شده در خصوص ایّام البیض ماه رجب، اعتکاف مى‌کنند، ظاهراً وجه آن روایتى است که ابن بابویه و شیخ طوسى و سیّد بن طاوس قدس سرهم نقل فرموده‌اند؛ که در جهت برآمدن حاجات، کشف کربات و دفع ظالمان مجرّب است.
سید احمد سجادی
پی‌نوشت‌ها:
1) سوره بقره، آیه 25
2) تحریر الوسیله، جلد1، ص 305
