پس از مرگ سنتروك پسرش فرهاد سوم به تخت نشست. در آغاز او مانند پدرش سنتروك مى‏خواست، در جنگهاى مهرداد ششم پادشاه پنت با رومیها بى‏طرف بماند. ولى هنگامى‏كه پومپه سردار رومى در 66 ق.م به آسیا آمد. هر یك از دو طرف مى‏خواستند كه دولت پارت را به سوى خود جلب كنند و هر كدام سفیرى به دربار فرهاد گسیل داشت. این ...

پس از مهرداد دوم منازعاتى در میان مدعیان سلطنت درگرفت. گوت‏اشمید عقیده دارد كه پس از مهرداد اردوان نامى به تخت نشست كه همان اردوان دوم باشد و جلوس او تقریباً مقارن سال 86 م. بوده است. اما راجع به سنتروك گمان مى‏رود، كه وى برادر اشك ششم مهرداد اول بوده است. و ظاهراً در جنگ با سكاها مدتى اسیر آن قوم بوده ...

مهرداد دوم از پادشاهان بزرگ اشكانى است. وى پس از پدرش اردوان دوم به تخت نشست (124 ق.م) و سكاها را شكست سختى داد. و خطر نژاد زرد را از ایران دور كرد. وى در حدود 115 ق.م هیأت سفارتى را كه از طرف فغفور چین فرستاده شده بودند، پذیرفت و با پادشاه آن كشور پیمان بازرگانى و ترانزیت بست. از طرف دیگر دولت روم در ...

عم فرهاد دوم بود. او پسر فرى یاپت است؛ وى در جنگ با مردم یوئه‏چى كه از نژاد زرد بودند زخم برداشته بمرد. این مردم راهونها به سوى ایران رانده بودند و بر اثر فشار همین قوم بود كه دولت باختر به هند منتقل گردید و كشور باختر به دست یوئه‏چى‏ها افتاد. ...

پس از پدر به تخت نشست (136 ق.م) دمتریوس پس از مرگ مهرداد بگریخت، ولى گرفتار شد. و فرهاد دوم او را به گرگان نزد زنش فرستاد، برادر دمتریوس محبوس كه آنتیوخوس هفتم نام داشت، براى تصرف ایالات از دست رفته و رهانیدن برادر با سپاهى به بین‏النهرین درآمد، و سپس همدان را تسخیر كرد. در این هنگام مردم ایران بر فرهاد ...

پس از برادرش بر تخت نشست (174 ق.م) وى بانى عظمت دولت پارت است، وى در مدت سلطنت 37 ساله‏ى خود پارت كوچك را مبدل به دولتى بزرگ كرد. چنانكه مورخان او را داریوش سلسله‏ى اشكانى دانسته‏اند. در این زمان دولت سلوكى به واسطه‏ى جنگ با رومیان و مصریان و یهودیان به ناتوانى گراییده بود، مهرداد در هنگامى كه او كراتید ...

پس از پدر به تخت نشست (181 ق.م) و تپورستان (طبرستان) را بگرفت، و ماردها (مردها) را كه در محل تنكابن كنونى مسكن داشتند، مجبور كرد كه در دربند خزر (ایوان كى امروزى) یعنى راهى كه از خراسان به ماد مى‏رفت پاسبانى كنند. این شاه شهر خاراكس را كه برخى با شهرستانك كنونى تطبیق كرده‏اند، در رى بنا نهاد. فرهاد در ...

پس از پدر به تخت نشست، و در مدت پانزده سال در پارت، به آسودگى و آرامش پادشاهى كرد. زیرا باختریان متوجه هند بودند و با پارتیان كارى نداشتند. فرى‏یاپت از 196 تا 181 ق.م سلطنت كرده. ...

پس از پدر به تخت نشست (214 ق.م) از نبرد آنتیوخوس سوم برادر سلوكوس سوم با آخه‏لائوس استفاده كرده. به تسخیر ولایت «مردها» و ولایت جنوبى دریاى خزر و رى و همدان پرداخت. ولى به زودى آنتیوخوس به داخل ایران لشكركشى كرده همدان را پس گرفت و معبد آناهیتا را در آنجا غارت كرد و معادل چهارهزار تالان ذخایر از آنجا ...

تیرداد اول- پس از برادر شاه شد. وى 37 سال پادشاهى كرد، و وضع خود را در برابر سلوكیان و باختریان استوار ساخت، و پایتخت خود را از آساك به شهر هكاتم پیلس Hecatompylos (صد دروازه) انتقال داد. و خود را شاه بزرگ خواند. پارتها سال 248 ق.م را كه سال به شاهى نشستن اوست مبدأ تاریخ خود قرار دادند. اشكانیان براى ...

بنا به روایت استرابون مردى سكایى از تیره‏ى پارتى بود، و در دره‏هاى رود اترك مى‏زیست. چون شنید كه دیودترس در باختر سر برداشته، و دعوى استقلال كرده است. او نیز به پارت آمد و از فرمان سلوكیها سرپیچید و خود را شاه خواند. و سلسله‏ى اشكانى را تشكیل داد (250 ق.م) پس از آن روى به باختر آورد، و با آن دولت كه ...

(336 -338 ق.م) نام او را مورخان یونانى آرسس Arses، و پلوتارك او را ارسس Oarses نوشته، واپر Oppere فرانسوى گمان كرده كه نام او به پارسى قدیم هوورشه Huvarsha بوده است. وى كوچكترین پسر اردشیر بود. اسم مادر او را بعضى اتس‏سا نوشته‏اند. باگوارس خواجه پس از اردشیر وى را به تخت نشانید و برادران او را كشت. ...

(359 یا 338 -358 ق.م) نام او، اخس بود كه یونانى آن وهوك است، پس از نشستن به تخت خود را اردشیر نامید. مادر او استاتیرا زن یونانى داریوش بود. این شاه چون با ارتكاب جنایاتى به تخت نشسته بود و مى‏دانست كه مردم از او متنفرند؛ نخست فوت پدر را مكتوم داشت؛ و چون قدرت را به دست گرفت خویش را شاهنشاه خواند (358 ...

نام و نسب- نام این پادشاه در فرس باستان ارته خشثره Artaxshathra، در ترجمه‏ى بابلى كتیبه‏ها ارته خشت‏سو Artaxshatsu، به عیلامى ارته خچرچه Artaxacharcha، به مصرى ارته خسش Artaxasash، و در كتاب هرودوت ارتاكسرك سس Artaxerxes، در كتاب كتنزیاس ارتكسرك سس Artoxerxes، و در پلوتارك ارتاكسرك سس و ماك روخیر Makroxir ...

نام و نسب- نام این شاه در فرس باستان خشیارشا Xshiarsha، و به شوشى خشرشا Xsharsho و در نسخه‏ى بابلى كتیبه‏هاى هخامنشى خشى‏یرشى Xshiarshi و در یكى از استوانه‏هاى بابل خرشااى‏شیا Xarshaishia، و به مصرى خشى‏یرشا Xshiarsha، و در تورات اخشورش Axshaverosh، و در كتب مورخان یونان كسركسیس Xerxes، و در آثارالباقیه‏ى ...

Huvakhshatra) 585 -633 ق.م)- نام او را هرودوت بیونانى كیاكسار Kyxar نوشته است و داریوش در كتیبه‏ى بیستون، هوخشتره آورده است. وى بزرگترین شاه ماد است. پس از فرورتیش به تخت نشست. و از شكست پدرش در برابر آشور درس عبرت گرفت و دانست كه باید به فكر تربیت قشون مشق كرده و منظم باشد. و سپاهان چریكى او نمى‏توانند ...

فرورتیش Fravartish) 633 -655 ق.م)- هرودوت نام او را فرااورتس Fraortes نوشته است. پس از پدر به تخت نشست و مانند دیااكو مناسباتش با آسور خوب بود و به آسوربانى پال باج مى‏پرداخت و مردمان آریانژاد مشرق ایران و همچنین فارس را تحت تسلط خود درآورد. پس از چندى چون خود را نیرومند یافت به خیال آنكه ماد را از دست‏نشاندگى ...

دیوكس بیونانى Diokes بنیان‏گذار پادشاهى ماد (655 -708 ق.م): هرودوت نوشته كه دولت ماد را دیوكس نام فرااورتس بنیان گذارد، و ظاهراً دیوكس نام یوناین دیااكو است. وى در آغاز مردى دهقان بود، و چون رفتار و كردارى نیك داشت مردم در كارها و اختلاف خود به وى رجوع مى‏كردند و او را در بین خویش به داورى برمى‏گزیدند. ...

نام این پادشاه را هرودوت آستیاگس و كتزیاس و «آستى گاس» نوشته نبونید شاه بابل ایخ‏توویكو نویسانده، و به معنى آژیدهاك نوشته‏اند. وى پس از مردن هوخشتره، به جاى پدر به تخت نشست. او براى آن پدر، فرزندى خلف نبود. و روزگار خویش را به خوشگذرانى و بلهوسى مى‏گذرانید. دربار خود را به تقلید از دربار آشور با تجمل ...

نام این پادشاه در كتیبه‏ى بیستون كبوجیه Kabujia، و در نسخه‏ى بابلى آن كبوزیه Kabuzia، و در اسناد مصرى كنبوت Kanbut، و كمبات Kambat، و در نوشته‏هاى یونانى كامبوزس Cambyses، و در نوشته‏هاى اسلامى قمب‏سوس و قمباسوس، و در استعمال اروپایى كامبیز آمده است. كوروش از كاساندان دختر فرنس‏پس Pharnaspes كه از خاندان ...