سیاست
یحیی قراگوزلو

(میرزا) یحیى (خان) ملقب به اعتمادالدوله از رجال اوایل دوره‏ى پهلوى. وى بین سالهاى 1309 -12 وزیر معارف بوده و در سال 1316 فوت كرده است. ...

صفوةالدین

(جل. 692 ه.ق/ 1293 م.) یا قراختاییان كرمان، سلسله‏اى از پادشاهان كرمان كه توسط براق حاجب (ه.م) در 619 ه.ق/ 1222 م. تأسیس شد. قدرت حكام این خاندان به خاك كرمان محدود بود و آنان عموماً خراجگزار مغول محسوب مى‏شدند. ...

جلال الدین سیورغتمش

(جل. 681 ه.ق/ 1282 م.) یا قراختاییان كرمان، سلسله‏اى از پادشاهان كرمان كه توسط براق حاجب (ه.م) در 619 ه.ق/ 1222 م. تأسیس شد. قدرت حكام این خاندان به خاك كرمان محدود بود و آنان عموماً خراجگزار مغول محسوب مى‏شدند. ...

رکن الدین مبارک

(جل. 632 ه.ق/ 1234 م.) یا قراختاییان كرمان، سلسله‏اى از پادشاهان كرمان كه توسط براق حاجب (ه.م) در 619 ه.ق/ 1222 م. تأسیس شد. قدرت حكام این خاندان به خاك كرمان محدود بود و آنان عموماً خراجگزار مغول محسوب مى‏شدند. حجة الحق برن براق حاجب، دومین از قتلغ خانیان (قراختاییان كرمان) (جل. 632 ه.ق./ 1234 ...

براق حاجب

(جل. 619 ه.ق/ 1222 م.). یا قراختاییان كرمان، سلسله‏اى از پادشاهان كرمان كه توسط براق حاجب (ه.م) در 619 ه.ق/ 1222 م. تأسیس شد. قدرت حكام این خاندان به خاك كرمان محدود بود و آنان عموماً خراجگزار مغول محسوب مى‏شدند. ...

قتلغ خان

مخدوم شاه دختر قطب‏الدین شاه جهان بن جلال‏الدین سیورغتمش، از حكام قراختایى كرمانى. وى در سال 729 ه.ق به عقد ازدواج امیر مبارزالدین محمد مظفرى درآمد، و او مادر شاه شجاع و شاه محمود سلطان احمد است. ...

قتلغ ترکان

(تر. شهربانوى خجسته) زن سلطان قطب‏الدین حاكم كرمان. پس از مرگ قطب‏الدین به سال 655 ه.ق سلطان حجاج پسرش به فرمان منگوقاآن به حكومت كرمان رسید و چون كودك بود قتلغ تركان زن پدرش به اداره‏ى امور سلطنت پرداخت، و او دختر خود پادشا خاتون را به اباقا داد، و بدین سبب نیرومند شد و 15 سال با قدرت حكومت كرد و وى ...

قائم مقام

(میرزا) عیسى فراهانى ملقب به میرزا بزرگ پیشكار و وزیر عباس میرزا نایب‏السلطنه و ادیب و نویسنده (ف. تبریز 1237 ه.ق/ 1831 م). وى چون در تبریز در واقع قائم‏مقام میرزا شفیع صدراعظم بود، او را قائم‏مقام گفتند. او راست: اثبات النبوة الخاصة به فارسى، احكام الجهاد و اسباب الرشاد كه رساله‏اى است فارسى پیرامون ...

قائم

(قایم، بخش 1) ابن قادر، ملقب به القائم بامراللَّه، بیست و ششمین خلیفه‏ى عباسى (و. 391 ه.ق- جل. 422 ه.ق/ 1031 م.- ف. 467 ه.ق/ 1075 م.). وى مردى خوش‏صورت، نیكوسیرت، مقتدر و دانشمند بود و در عهد او و پدرش دولت عباسیان رونق گرفت و دولت آل‏بویه در زمان وى منقرض شد و حكومت سلجوقى تأسیس گردید و فتنه‏ى بساسیرى ...

فیروزشاه

احمد ابن ابى‏بكر قماج كه صاحب ترمذ بود از جانب سلطان سنجر. ابوشجاع فرخشاه كه او نیز از امراء ولات سنجرى بود وى را در 663 ه.ق، بعد از فوت سنجر محاصره نمود و فیروزشاه منهزم شده در راه به قولنج مبتلى گشت و در همان سال وفات نمود (ابن‏الاثیر سنه‏ى 553) و این همان پیروزشاه احمد است كه انورى قصاید بسیار در ...

فریاپت

پسر اردوان اول، پادشاه اشكانى (جل. 181 -196 ق.م) این شاه بعد از پدر به تخت نشست و درست پانزده سال پارت را با آرامش اداره كرد. وقایع پارت در این زمان معلوم نیست، ولى از وضع باختر بى‏تردید مى‏توان گفت، كه پارت، چون از قوت باختر همسایه‏ى خود اندیشناك بوده و از پشت سر خود اطمینان نداشته، به طرف مغرب توجهى ...

فرهنگ

(بخش 1) (وزارت). در عهد ناصرالدین شاه وزارت علوم نام داشته در دوره‏ى مشروطیت وزارت معارف نامیده شد. در سال 1328 ه.ق مجلس شوراى ملى قانون ادارى وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه را تصویب كرد و رسیدگى به امور تمام مدارس و تعلیمات مملكت به این وزارتخانه سپرده شد. در زمان پهلوى اول وزارت فرهنگ نام گرفت. ...

میرزا کوچک

پشت پنجم ذكاءالملك مزبور. وى در تاجگذارى نادرشاه افشار در دشت مغان به سال 1148 ه.ق جزو نمایندگان اصفهان بوده. ...

حمید ناصرالدوله

ابن نصرةالدوله فرمانفرما (ف. كرمان 1309 ه.ق). والى كرمان و بلوچستان (از 1299 ه.ق). وى به مرض آنفلوآنزا در كرمان به سن 4 سالگى درگذشت. ...

فیروز نصرةالدوله

سالار لشكر ابن عباس میرزا نایب‏السلطنه (ف. 1300 ه.ق) ...

فرشوشتر

(اس.) از خاندان هوگوه، برادر جاماسب (وزیر گشتاسب) و پدر زن زردشت پیامبر ایران. ...

جمال الدوله فرخزاد

جمال‏الدوله بن مسعود دوم سلطان غزنوى (جل. 444 ه.ق/ 1052 م.- 451 ه.ق/ 1059 م.). ...

فخر داعی

(سید) محمدتقى گیلانى ملقب به فخرالمحققین و داعى‏الاسلام نویسنده و محقق ایرانى (ف. تهران آذرماه 1343 ه.ش/ شعبان 1384 ه.ق). وى پس از تحصیل نزد شیخ محمد طالقانى، میرزا حسن كرمانشاهى، میرزا مسیح سمنانى، فاضل تفرشى عازم عراق عرب شد و از محضر آخوند ملاكاظم خراسانى و شیخ عبداللَّه مازندرانى استفاده كرد و به ...

فتح اللَّه

(ع. پیروزى خدا) ابونصر برهان‏الدین بن (خواجه) كمال‏الدین محمد ابوالمعالى، وزیر امیر مبارزالدین محمد (ف. 780 ه.ق) پس از جلوس شاه شجاع وى مورد غضب این شاه واقع و معزول شد. حافظ در اشعار خود مكرر از او یاد كرده و ماده‏ى تاریخ ذیل را براى وفات او سروده: «بروز شنبه سادس ز ماه ذى‏الحجه به سال هفتصد و هشتاد ...

غطریف

ابن عطاء، امیر خراسان به روزگار هارون‏الرشید. وى برادر مادر هارون بود. هارون امارت خراسان به وى داد (185 ه.ق) و در آن تاریخ در دست مردم مسكوك خوارزم روان شده بود و مردم آن سیم را بنا خوشدلى مى‏گرفتند و مسكوك بخارا از دست مردم بیرون شده بود. چون غطریف به خراسان آمد، اشراف و اعیان بخارا به نزدیك او رفتند ...