خط
حافظ ملکی نصیر

(س نهم ق)، خطاط. و شاعر. وى براى دیدار یاقوت به بغداد رفت و نزد او به مشق و تعلیم پرداخت، سپس به ایران آمد و زبان فارسى را فراگرفت و اشعار فارسى سرود. وى همچنین در خط نسخ و ثلث استاد بود. از خطوط او: «دیوان» حضرت على بن ابى‏طالب (ع) به قطع بغلى خشتى، جلد روغنى جدید ناصرى، دو صفحه‏ى اول مذهَّب و به خط ...

حافظ محمد قمی

(س نهم ق)، خطاط. از هنرمندان قم بود و معاصر سلاطین آق قویونلو. وى در خط ثلث سرآمد زمان خود و بى‏همتا بود. ...

حافظ محمد تجلی

(س چهاردهم ق)، خطاط. از آثار او: یك لوحه ریحان و ثلث نیم دودانگ كتیبه و نسخ و رقاع نیم دودانگ كتابت خوش، با رقم: «حرره العبد المذنب حافظ محمدتجلى ترجمان دیوان همایون 351». ...

حافظ تبریزی

(س دهم ق)، شاعر، موسیقیدان و خطاط. از مردم محله‏ى خیابان تبریز و حافظ قرآن و صاحب آوازى خوش بود. او سازهاى قانون و شترغو را نیكو مى‏نواخت و غزل را نیكو مى‏سرود. ...

حافظ قنبر

(س دهم ق)، خطاط. اصل وى حبشه بود و غلام قاضى شرف‏الدین عبدالمجید قمى. حافظ قنبر در خط ثلث استاد بود و كتیبه‏ى درگاه مسجد جامع قم و محراب و درگاه مزار سلطان سید بواحمد در دروازه‏ى رى به خط اوست. در اواخر عمر به خط نستعلیق پرداخت و در آن نیز سرآمد شد. مولانا شاگرد وى بوده است. ...

حافظ فوطه ای

(س نهم و دهم ق)، خطاط. از نازك‏نویسان و كاتبان دربار سلطان حسین میرزا بایقرا بود. وى شاگردان نامدارى تربیت كرد كه مشهورترین آنها ملا میرحسین حسینى است، كه خط او را نظیر خط میرعلى هروى مى‏شمارند. ...

حافظ علی هروی

(س دهم ق)، خطاط و شاعر. از مردم غوریان از توابع هرات بود. وى را به حدت ذهن و جودت شعر ستوده‏اند و در علم عروض و صنایع اشعار نیز تبحر داشت. حافظ على از كاتبان كتابخانه‏ى بایسنقر میرزا بود و با سلطان حسین بایقرا معاصر. وى چندین سال منصب صدارت و استادى ابوتراب میرزا را داشت. تاریخ درگذشت او به درستى معلوم ...

حافظ عبدالله شیرازی

(س نهم ق)، خطاط. از هنرمندان اهل شیراز بود كه بعضى از كتیبه‏هاى آنجا به خط اوست. ...

غیاث الدین حسن حافظ شیرازی

(س دهم ق)، خطاط. از آثار او: قرآن رحلى عظیم مذهَّب و جلد سوخت عالى، ریحان نیم دو دانگ خوش و نسخ نیم دو دانگ جلى خوش، با رقم: «غیاث‏الدین حسن حافظ الشیرازى ابن مرشدالدین محمد غفراللَّه رب العالمین و كتب فى سنة اثنین و تسعون و تسع مائة (992) من الهجرة النبویة». ...

حافظ رومی

(س نهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك نسخه «عجائب المخلوقات و غرائب الموجودات»، به خط ثلث خوش و نسخ خفى متوسط با رقم: «وقع الفراغ من تحریره فى... سنة اربعه و ثمانین و ثمانمائة... حرره العبد... حافظ رومى...». ...

حافظ باباجان تربتی

(وف 944 ق)، خطاط و شاعر. معروف به بهرامى. از مردم تربت حیدریه و برادر حافظ قاسم، خواننده مشهور عصر خود، بود. پدرش از ملازمان دربار سلطان حسین میرزا بایقرا و خود از ملازمان دستگاه بهرام میرزا صفوى بود و به همین جهت است كه خود را بهرامى معرفى كرده است. حافظ باباجان خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت و در موسیقى ...

محمدیوسف حافظ

(س دوازدهم ق)، خطاط. از آثار او: ادعیه‏ى نیم‏ربعى جلد روغنى، سرلوح مرصع، تمام متن و حاشیه مذهَّب، به خط نسخ كتابت جلى متوسط و با رقم: «كتبه تراب اقدام المؤمنین الفقراء محمدیوسف الحافظ فى شهور سنة 1157...«، در كتابخانه‏ى سلطنتى. ...

مقصود تبریزی

(س دهم ق)، خطاط. از استادان نامور خط رقاع بود. از آثار وى: یك رقعه ثلث رقاع پنج دانگ جلى و دو دانگ جلى خوش، با رقم: «كتبه العبد حاجى مقصود التبریزى». ...

حاجی محمد

(س دهم ق)، خطاط. از آثار او: یك رقعه مذهَّب روى چلوار، ثلث رقاع سه دانگ جلى ممتاز و نسخ رقاع كتابت عالى، با رقم: «بمحروسة اصفهان كتبه العبد المذنب المستغفر من ذنبه و خطائه حاجى (محمد) حامداً تعالى مصلیاً و مسلما» (979). ...

محمدکریم

(1288 -1225 ق)، فقیه، محدث و خطاط. وى علاوه بر تحصیل عربى و ادبى، هنر خطاطى را نیز نزد میرزا محمدعلى اصفهانى فراگرفت. در كار نقاشى نیز پیشرفتى تمام كرد. حاج محمدكریم همچنین در علوم دینى شاگرد آقا سید زین‏العابدین مجتهد بود و مراحل تكمیلى آن را در محضر حاج سید كاظم رشتى گذراند و موفق به كسب اجازه از وى ...

حاجت قلی مراغی

(ز 1099 ق)، خطاط. از كاتبان گمنام بود. به خط وى یك نسخه «سلسلة النسب صفویه» در كتابخانه‏ى ملى تهران است، به قلم كتابت متوسط، كه چنین رقم دارد: «كاتب العبد حاجت قلى حكاك ابن‏استاد ملك دلاك مراغى، بتوفیق حق سبحانه و تعالى، در بلده‏ى طیّبه‏ى اهر. فى شهر رجل المرجّب باتمام رسید سنه‏ى 1099». ...

حیدرعلی حاجب شیرازی

(1334 -1271 ق)، نقاش، خطاط و شاعر، متخلص به حاجب. وى در كناره، از روستاهاى مرودشت شیراز، به دنیا آمد. با پدرش به شیراز رفت و علوم ادبى و نقاشى و قلمدان‏سازى را در آنجا آموخت. حاجب در اواسط عمر به تهران آمد و ضمن تحصیل علوم ادبى و عربى، در هنر خط نستعلیق هم تبحر یافت. او در اواخر عمر در سلك صوفیان سلسله ...

اسکندر چلمه ی بخاری

(س دهم ق)، خطاط. از مردم بخارا و یكى از هفت تن از شاگردان معروف میرعلى هروى بود. وى در عصر استادش به حدى در حسن خط ترقى كرد كه وقتى میرعلى به وى اجازه داد كه در قطعاتش عنوان «كتبه میرعلى» را رقم كند، میرچلمه به استاد پرخاش كرد و میرعلى آزرده شد و وى را نفرین كرد و چلمه پس از اندك زمانى نابینا شد. ...

محمدرضا چرختاب

(وف 992 ق)، خطاط. معروف به چرختاب. از اهالى مشهد و شاگرد استاد سید احمد مشهدى بود. او از مشهد به یزد نقل مكان كرد و در آن شهر ساكن شد. از آثار او: یك قطعه از مرقع شاه‏اسماعیل به قلم دودانگ و كتابت خوش، با رقم: «كتبه العبد المذنب محمدرضا المشهدى غفراللَّه ذنوبه و ستر عیوبه». ...

جهانگیر سلطانی

(س نهم ق)، خطاط. وى از كاتبان خط نستعلیق است. از آثار وى یك نسخه «مثنویات» شیخ عطار در كتابخانه‏ى دانشگاه استانبول است، به قلم كتابت خفى متوسط و با رقم: «تم الكتاب... على یدالعبد الفقیر جهانگیر السلطانى... سنة تسع و اربعین و ثمانمائة...». ...