خط
جعفر نوری

(ز 1320 ق)، خطاط. ملقب به یمین‏الممالك. وى علاوه بر نستعلیق، شكسته را نیز خوش مى‏نوشت. او در سال 1320 ق رییس تذكره‏ى دولتى (اداره گذرنامه) بود. ...

جعفر منجم تبریزی

(وف پیش از 1306 ق)، خطاط و منجّم. وى پسش از مرگ پدر سمت استیفا یافت ولى پس از مدتى از آن شغل منقطع و منزوى شد. او در علم هیأت و نجوم دستى قوى داشت و استنباطها و دریافتهاى وى مطابق مى‏افتاد و موجب شگفتى مى‏شد، از جمله پیش‏گویى‏هاى وى شكست مرو و وبال حال میرزا محمد قوام‏الدوله بود كه در كلى و جزیى تخلف ...

جعفر حسینی سبزواری

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. از آثار وى چنین برمى‏آید كه از سادات حسینى سبزوار و همعصر میرعماد بوده است. از آثار او: یك نسخه «گلستان» سعدى، با یك مثنوى از امیرخسرو دهلوى، به قلم كتابت و كتابت خفى خوش، با رقم: «... جعفر بن على الحسینى سبزوارى... تحریراً فى 994 كتبه جعفر الحسینى»؛ یك نسخه مثنوى «عشق و روح» ...

کمال الدین جعفر بایسنقری

(وف 862/860 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به جعفر. اهل تبریز بود، اما عده‏اى به جهت طول اقامتش در هرات وى را هروى دانسته‏اند. بنا به روایتى، سفرهایى به نواحى ماوراءالنهر داشته است. جعفر تربیت یافته‏ى امیرشاهرخ و مورد توجه و حمایت بایسنقر میرزا، فرزند شاهرخ، و همچنین رییس كتابخانه بایسنقر بود و براى وى كتابت ...

جعفر اهری

(س دوازدهم ق)، خطاط. از خطوط وى: یك رقعه از مرقع، به خط نسخ كتابت خوش، با رقم: «العبد المذنب جعفر الاهرى، من شهور سنة 1123»، در كتابخانه‏ى سلطنتى. ...

احمد جشوی

(س نهم ق)، خطاط. از آثار وى: «مثنوى» مولانا به قطع وزیرى با جلد روغنى، نسخ كتابت خوش، با رقم: «... احمد بن عبدالرحمان بن ابى‏القسم الجشوى... سنة ثلاث و ستین و ثمانمائه...» (863). ...

حسین جرفادقانی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از آثار وى: یك رقعه از مرقع، به خط نسخ كتابت جلى و خفى خوش، با رقم: «حسین بن محمدالجرفادقانى فى سنه 1244»، در كتابخانه‏ى سلطنتى. ...

محمدقاسم جرجانی

(س دهم و یازدهم ق)، خطاط. به خط وى قطعه‏اى است به قلم دو دانگ و كتابت خوش، با رقم: «كتبه العبد المذنب الخادم بالمشهد الغرى محمدقاسم الجرجانى غفرله». ...

محمدعلی جراح نظام

(س سیزدهم ق)، خطاط. از كاتبان بوده است و به خط وى یك نسخه «قرابادین صالحى» (تحفه الصالحین)، به قلم كتابت خفى و دودانگ متوسط موجود است كه در سال 1284 ق در تهران به چاپ رسیده است. ...

سیدعلی جدایی ترمذی

(س دهم ق)، نقاش، خطاط و شاعر، متخلص به جدایى. اصل وى از ترمذ بود. همراه پدرش به تبریز آمد و در كتابخانه‏ى شاه طهماسب به فعالیت هنرى پرداخت. بعدها به هند رفت و در دربار جلال‏الدین اكبر شاه لقب نادرالملك همایون شاهى یافت. جدایى با غزالى مشهدى معاصر بوده و با وى مكالمات و مناقشات داشته است. مشهورترین همكاران ...

ابوالفتح ابراهیم جاهی صفوی

(984 -946 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به جاهى. وى به علو همت وفور فضل و لطف طبع در میان شاهزادگان صفویه ممتاز بود. در جوانى به دامادى شاه طهماسب رسید و ایالت خراسان به او تفویض شد. او از علوم متداول، صرف و نحو، معانى و بیان، عروض و قافیه، معما، انشاء، منطق و حكمت طبیعى و الهى، طب، ریاضى، موسیقى، هیات، تاریخ، ...

مرید جامی

(س نهم ق)، خطاط. از شكسته تعلیق‏نویسان زبردست گمنام بود. از خطوط وى: یك قطعه از یك مرقع، به قلم كتابت جلى عالى، با رقم: «كتبه العبد الداعى، مرید بن احمد الحافظ الجامى»، در كتابخانه‏ى خزینه‏ى اوقاف استانبول. ...

ابوبکر جامی

(وف 1077 ق)، خطاط. سلسله نسبش به عبدالرحمن جامى، صاحب «نفحات الانس»، مى‏رسد. وى جامع كمالات صورى و معنوى بود. جامى مدتى از خراسان به كردستان رفت و به سبب حسن خطش جمع انبوهى به خدمتش رسیدند. ابوبكر خط نستعلیق را نیكو مى‏نوشت و قطعات خوبى از خود به یادگار گذاشته است. ...

حیدرعلی ثریا کرمانشاهانی

(س سیزدهم و چهاردهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به ثریا. ملقب به مجدالادبا. از شاعران عهد ناصرالدین شاه بود. در كرمانشاه متولد شد، پس از پایان تحصیلات به تهران آمد و در محضر حاج سید صادق طباطبایى به نگارش اشتغال یافت. ثریا مدتى معلم فرح‏السلطنه، دختر شاه بود. وى در گفتن ماده تاریخ مهارت داشت. قصایدى كه درباره‏ى ...

مهدی حسینی ثاقب مدراسی

(تو 1223 ق)، خطاط و شاعر. از سادات حسینى مدارس و برادر سید مرتضى بینش بود كه اجدادش از مشهد خراسان به جنوب هندوستان سفر كردند. خود وى به حیدرآباد رفت و با شاعران آن دیار محشور شد. ثاقب هفت قلم را حوش مى‏نوشت و شعر نیز مى‏سرود. ...

عباس ثاقب شیرازی

(تو 1280 ش)، خطاط و شاعر متخلص به ثاقب. ثاقب در كودكى با پدر از شیراز به تهران آمد و مقدمات علوم را آموخت. پس از مرگ پدر به شیراز بازگشت، و تحت توجه میرزا قاسم‏خان آصف‏الملك شیرازى، قرار گرفت. وى چهار سال از محضر درس سید یعقوب انوار اردكانى استفاده كرد، و مقدمات عربى را از صرف و نحو و معانى و بیان آموخت. ...

محمدحسین تهرانی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از خوشنویسان دربار محمدشاه و ناصرالدین شاه قاجار بود كه چند قلم را خوش مى‏نوشت و در كتابت نیز قوى‏دست بود. وى هنگام تالیف «المآثر و الاثار» (1306 ق)، درگذشته بوده است. اثر عظیم و نفیس وى یك دوره «ترجمه‏ى الف لیله و لیله» است كه به امر ناصرالدین شاه كتابت و تزیین و تذهیب شده است، با ...

عتولک اندکانی

(س دهم ق)، خطاط. مشهور به اندكانى. از كاتبان گمنام است. از آثار وى: یك نسخه «دیوان» جامى، به قلم كتابت متوسط، كه به شیوه‏ى میرعلى هروى نوشته است، با رقم: «كتبه العبد المذنب تولك باقى الكتاب در بلده‏ى فاخره‏ى بخارا...»؛ یك نسخه «نصایح السلاطین»، به قلم كتابت متوسط، با رقم: «قاضى تولك حافظ المشهور باندكانى». ...

محمد اسماعیل توحید شیرازی

(1286 -1246 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به توحید. وى قصیده را خوب مى‏گفت و غزل را به سبك خواجه‏ى شیراز مى‏سرود. در علوم، خاصه ریاضى و موسیقى تحصیل كرده، صوتى خوب داشته و هفت خط را نیكو مى‏نوشته است، بخصوص خط نسخ. وى در سى و یك سالگى با برادر بزرگ خود، میرزا احمد وقار به تهران آمد و سپس به شیراز بازگشت. قرآنهایى ...

محمد تمیمی

(س دهم ق)، خطاط. وى كاتب سلاطین تركمان، قراقوینلو و آق قوینلو بوده است. ...