خط
جهانشاه

(تو 1224 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به جهان. نزد محمود میرزا، برادر خود، مؤلف «گلشن محمود»، و دیگر هنرمندان شاگردى كرد. جهانشاه میرزا خط نستعلیق را خوش مى‏نوشت و اشعار فراوانى از حفظ بود و شعر نیز مى‏سرود. از اوست: جهان جانى ندارد بى نكویان مگر این نیكوان جان جهانند ...

محمود جوهری

(س هفتم ق)، حكاك و خطاط. معروف به رشید حكاك. اصلاً نیشابورى بود و در حكاكى و كتابت خطوط به روى سنگها مهارت داشت. از آثار ارزنده‏ى وى، حكاكى قطعه سنگ سیاهى است به حالت طبیعى، كه براى سلطان جلال‏الدین ابوالمظفر منكبرنى تهیه شده و بر روى آن جملاتى به خط كوفى تزیینى، ثلث، نسخ و رقاع حكاكى كرده، با رقم: «عمل ...

بخش اللَّه جواهر رقم ثانی

(س یازدهم ق)، خطاط. ممكن است وى فرزند سید علیخان تبریزى معروف به جواهر رقم باشد. بخصوص كه شیوه‏ى خطش مشابه خط جواهر رقم است. از آثار وى قطعه‏اى است به قلم سه‏دانگ خوش و با رقم: «العبد المذنب الرّاجى بخش اللَّه خان بن میرعلیخان، جواهر رقم ثانى». ...

علی جواهر رقم

(وف 1094 ق)، خطاط شاعر. وى از سادات حسینى تبریزى و ساكن اصفهان بود. بعدها به همراهى پدر به هندوستان رفت و به دربار اورنگ زیب عالمیگر راه یافت و خطاب خان و عنوان هزارى را از او دریافت كرد. علاوه بر این سمت خدمت‏نویسى و كتابدارى خاصه نیز به وى تفویض شد. سید على خان شعر نیز مى‏سرود و تخلص به نام مى‏كرد. ...

محمود جوانرودی

(1363 -1300 ق)، منشى، خطاط، ادیب و دانشمند. از اهالى جوانرود بود. تحصیلات خود را در مدارس كردستان ایران و عراق شروع كرد و در شهر كركوك علوم دینى را نزد علامه على حكمت افندى به كمال رساند و به ایران بازگشت و در آبادى بالك از قراى مریوان به مدت یازده سال تدریس كرد، سپس به دره تفى رفته و تا هنگام مرگ در ...

جمشید معمایی هروی

(وف 953 ق)، خطاط و شاعر. در هرات نشو و نما یافت و همان جا به خوشنویسى پرداخت. خط وى بسیار پخته و خوب بود. جمشید در فن شاعرى، بخصوص معماگویى دستى قوى داشت و به همین دلیل به معمایى مشهور شد. ...

امیر جمشید بیگ

(وف 1061 ق)، خطاط و شاعر. ملقب به خان خوشنویس. میرزا سنگلاخ نام وى را آورده و گوید كه از كاركنان كتابخانه‏ى شاه‏عباس بود و میرعماد قطعاتى به نام وى نوشته است. جمشیدبیگ به هندوستان رفته و همان جا درگذشته است. ...

جمال مشهدی

(س دهم ق)، خطاط. ترجمه‏ى احوال وى را جزو خوشنویسان نیاورده‏اند. از آثار وى: یك نسخه نفیس «دیوان» سلطان ابراهیم میرزا صفوى متخلص به جاهى، به قلم كتابت متوسط و با رقم: «... فى شهور سنه 989 كتبه جمال المشهدى»؛ یك نسخه رساله‏ى منظوم «قواعد خطوط» سلطانعلى مشهدى، به قلم كتابت جلى متوسط و با رقم: «كتبه جمال ...

جلال الدین شیرازی

(س دوازدهم ق)، خطاط. از آثار او: یك قطعه ثلث دودانگ جلى و نسخ و رقاع كتابت عالى، با رقم: «مشقه العبد المذنب الراجى المحتاج الى رحمة الملك الغنى ابن محمدرضا جمال‏الدین الشیرازى 1110»؛ یك قطعه ثلث سه دانگ و نسخ كتابت و رقاع كتابت خوش، با رقم: «مشقة الاقل الافلین ابن محمدرضا، جمال‏الدین... سنه 1110». در ...

جمال حسن اصفهانی

(س هشتم ق)، نقاش و خطاط. در خراسان زندگى مى‏كرده و به غیر از هنر نقاشى در ریخته‏گرى نیز مهارت داشته و در خطاطى صاحب قلم بوده است. از آثار این استاد مفرغى هنرمندانه‏اى است كه در مسجد جامع هرات قرار گرفته، با رقم: «عمل العبد حسن بن على بن حسن ابن استاد على صفاهانى المذكور به جمال حسن 776». ...

جمال جمالا شیرازی

(ز 1096 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به واله. وى برادر شمسا، مشهور به بینى است. جمالا شعر مى‏گفت و در خط نستعلیق شاگرد میرعماد بود. حاجى جمال از اصفهان به هندوستان سفر كرد و تا پایان عمر در آنجا ساكن شد. از خطوط وى: یك نسخه «كشكول» شیخ بهایى، به قلم كتابت تحریر متوسط، با رقم: «قد فرغ من تحریر هذه النسخه... ...

علی جلوه ی شیرازی

(ز 1293 ق)، خطاط و شاعر، متخلص به مفتون. وى از شیراز براى تجارت به یزد رفت و در آنجا ساكن شد. در اوایل عمر حكاكى مى‏كرد و خط نستعلیق را هم خوب مى‏نوشت. از اوست: چو ما را نیست در عشقش نصیبى جز جدایى‏ها اجل گو تا كند در كار ما مشگل گشایى‏ها ...

ابراهیم جلال یزدی

(1345 -1283 ق)، حكاك، خطاط و شاعر، متخلص به جلال. از نوادگان میرزا علینقى. در قریه‏ى نبادك سادات یزد متولد شد. در نوجوانى ضمن كار حكاكى به تحصیل پرداخت و در 26 سالگى ابتدا به اصفهان و سپس به تهران رفت و توسط میرزا على‏اصغر اتابك به دربار مظفرالدین شاه قاجار وارد شد و به دلیل بلاغت گفتار لقب افصح‏الملك ...

جلال کرمانی

(س نهم ق)، خطاط و شاعر. وى در كتابخانه‏ى بایسنقر بود و شعر را نیكو مى‏سرود. احتمال مى‏رود مولانا كرمانى كه در «تحفه سامى» از او یاد شده، همین جلال كرمانى باشد. ...

جلال حکیم قزوینی

(ز 1013 ق)، خطاط. در قزوین متولد شد. به كاشان سفر كرد و در آنجا به امر طبابت پرداخت. وى پس از اندكى شهره شهر شد. او علاوه بر خطاطى به علم ادوار و موسیقى و فنون سپاهیگرى و سواركارى آشنا بود و اشعار و غزلیات عاشقانه‏اى نیز مى‏سرود. میرزا جلال نستعلیق را خوش مى‏نوشت و با صاحب «خلاصة الاشعار» مصاحب بود. ...

جلال الدین یوسف

(س یازدهم ق)، خطاط. وى از شكسته‏نویسان و از شاگردان محمدحسین خلف بوده است. ...

جلال الدین غباری

(س دهم ق)، خطاط. از آثار او: قرآن حمایلى، جلد ضربى مذهب، دو صفحه‏ى افتتاح متن و حاشیه مذهب مرصع عالى، نسخ غبار خفى، با رقم: «... جلال‏الدین بن على الحافظ سبزوارى غبارى...» سال 929. ...

جلال الدین محمد شیرازی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از هنرمندان گمنام است. از آثار وى مرقعى است به خط نسخ و شكسته و نستعلیق سه دانگ خوش، با رقمهاى: «... جلال‏الدین الحسینى، فى سنه 1279...«؛ «راقمه جلال‏الدین محمدالحسینى الشیرازى الشریفى»؛ «مشقه العبد محمدالمدعو به جلال‏الدین الحسینى الشریفى الشیرازى، محرم‏الحرام سنه 1280»، در كتابخانه‏ى ...

امیر یوسف جلال الدین

(س نهم ق)، خطاط و شاعر، متخلص به امیرى. از خوشنویسان دستگاه بایسنقر بود. احتمال مى‏رود وى همان ملا محمد یوسف هروى، متخلص به امیرى، از مداحان شاهرخ میرزا باشد كه نام وى در «تذكره‏ى روز روشن» ذكر شده است. ...

جعفر یزدی

(س سیزدهم ق)، خطاط. از خطوط وى: ادعیه‏ى نیم ربعى جلد روغنى، سرلوح مذهب مرصع، نسخ كتابت و رقاع كتابت خوش، با رقم: «... و انا العبد الاحقر حاجى جعفر الیزداى (كذا)... سنه ست و ثلاثون مأتین بعد الالف من الهجرة...»؛ یك نسخه «زاد المعاد» نیم ورقى جدول‏دار مذهب طلااندازى، نسخ كتابت خوش، با رقم: «... و انا العبد ...